کد مطلب: 6089
تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۷
"یک قصه از حیات" | رضا مختاری
معرفی کتاب

 

در اوائل شوّال 1397 برابر با اواخر  تابستان 1356، به قصد تحصیل در حوزۀ علمیۀ قم (شیّد الله أرکانها) به همراه برادر گرامی حضرت حجةالاسلام حاج شیخ علی مختاری (أیّده‌الله سبحانه) وارد قم شدم  و در مدرسه حاج ملا صادق واقع در ابتدای خیابان عمّار یاسر (کنونی) حجرۀ 4، سکنیٰ گزیدم. برادرم چهار پنج سالی پیش از من، وارد حوزۀ قم شده بود و آن سال در مدرسه «المهدی» واقع در ابتدای خیابان صفائیه سابق (شهدای فعلی)  که با اشراف مرجع بزرگ مرحوم آیةاللـه حاج سید محمدرضا گلپایگانی (سقی الله ثراه بوابل الغفران)  اداره می‌شد درس می‌خواند. همان سال یا سال دوم و سوم ورودم به حوزه بود که متوجه شدم برادرم در مدرسه مرحوم آیةاللـه گلپایگانی نزد آیةاللـه استادی درس تفسیر می‌خواند. آن سالها ایشان علاوه بر فقه و اصول، در مدرسه مذکور تفسیر نیز تدریس می‌کرد و  برادرم در آن شرکت و تقریر آن درس را می‌نوشت. بنده از آن سال به مناسبت حضور برادرم در درس مذکور با نام ایشان آشنا شدم.

اواخر تابستان 1359 به اتّفاق صدیق مکرّم حضرت حجةالاسلام حاج شیخ عباس ظهیری (دامت افاضاته) و صدیق شهید حضرت حجةالاسلام شیخ محمدتقی محمدی (آقاجانی) که در دی ماه 1360 در جبهه جنوب در جنگ صدام با ایران به شهادت رسید، سه نفری به قصد زیارت ثامن الحجج حضرت امام رضا (علیه آلاف التحیّة والثناء) به مشهد مقدّس مشرف و در مَدْرَس مدرسۀ نواب، ساکن شدیم و در آن سفر در مشهد، آیةاللـه استادی را که مشرف بودند، زیارت کردیم و خدمت  تعدادی از بزرگان و مدرسان آن روزگار مشهد رسیدیم از جمله مرحوم آیةاللـه حاج میرزا جواد آقا تهرانی، و حضرت استاد حجت هاشمی، و در درس اخلاق مرحوم تهرانی، و ادبیات استاد حجت هاشمی شرکت کردیم. چند روزی از بازگشت از مشهد مقدّس نگذشته بود که جنگ صدام با ایران شروع شد.

باری، این آغاز آشنایی این‌جانب با آیةالله استادی بود و در سالهای بعد در مدرسه مرحوم آیةالله گلپایگانی (طَیّْبَ اللـه ثراه و جَعَلَ الجنّة مُنقلَبه ومَثْواه) و سپس در مؤسسه در راه حق دروس قسمتهایی از  باب حادی عشر، شرح تجرید، اصول فقه مظفر و رسائل شیخ انصاری را خدمت ایشان آموختم.

البته اینها دروس رسمی بود و در کنار آن تصحیح متون، نویسندگی و آشنایی با نسخ خطی و منابع و شخصیتهای اسلامی را بتدریج از ایشان فرا گرفتم.

در   زمستان 1363، آیةاللـه استادی از این ناچیز و از دوست قدیمی‌ام، جناب مستطاب حضرت آقای سید علی میرشریفی (عافاه الله تعالی) خواستند که نفس المهموم محدّث قمی را نمونه‌خوانی و آن را تصحیح مطبعی کنیم. این توفیق نصیب شد و فرمهای چاپی آن را مقابله کردیم؛ که این اثر قیّم _ متأسفانه به شکل نامرغوبی _ اوایل  1364 شدر قم به وسیلۀ انتشارات بصیرتی و اخیراً به صورت بهتری منتشر شد.

به دنبال آن، به امر حضرت استاد آقای استادی، توفیق استنساخ و مقابلۀ فیض القدیر فیما یتعلّق بحدیث الغدیر از محدث قمی در تابستان 1364 نصیب این‌جانب و حضرت آقای میرشریفی شد که با اشراف و تصحیح نهایی حضرت استاد، در سال 1365 به همت مؤسّسۀ در راه حق منتشر شد و در سال 1376 به همت مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی مجدداً نشر یافت. البته در این اثر از این بنده و آقای میرشریفی یاد شده است؛ ولی برادر مکرم، حضرت مستطاب آقای حاج شیخ علی مختاری، و جناب آقای حاج شیخ علی اکبرزمانی‌نژاد نیز در تصحیح آن کمک شایانی کردند. بیفزایم که چاپ کنونی هم چندان رضایت بخش نیست و امیدوارم خداوند متعال توفیق دهد تا به شکل مقبولتر و مناسبتری منتشر شود.

پس از چندی، توفیق استنساخ و تخریج و مقابلۀ اثر دیگر محدث قمی، یعنی الدّر النظیم فی  لغات القرآن العظیم که مانند فیض القدیر تا آن زمان چاپ نشده بود، به امر حضرت استاد نصیب این جانب و آقایان میرشریفی و زمانی‌نژاد شد. ما در تابستان 1365 با عشق و علاقۀ زیاد آن را با خطی خوش، استنساخ و مقابله کردیم که با تصحیح نهایی و اشراف ایشان، به همّت مؤسّسۀ درراه حق به سال 1366 منتشر شد و سپس بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی به سال1386 ‌آن را با ترتیبی نو منتشر کرد.

از آن تاریخ تاکنون که قریب چهل سال می‌شود در امور مختلف از ایشان استفاده‌ها کرده و بهره‌ها برده‌ام.

* * *

در این کتاب، با آثار و افکار آیةاللـه استادی آشنا خواهید شد و سعی شده در آن معرفی کاملی از آثار قلمی ایشان _ اعم از مقاله و کتاب و مصاحبه، و تألیف و تصحیح و ترجمه _ بیاید. سلوک عملی و علمی ایشان می‌تواند برای فضلا و طلّاب امروزی درس باشد و برخی از آنچه به نظربنده برجسته‌تر بوده است در این مقدمه قلمی می‌کنم:

1. سلوک عملی ایشان دقت فوق‌العاده در مصرف بیت‌المال و اموال عمومی است. چنان‌که خودشان فرموده‌اند، از هیچ یک از مراجع معظّم اجازه امور حسبیه و تصدّی و مصرف وجوه نگرفته‌اند.

به بهانه برگزاری کنگره و همایش و دعوت از مهمانهای خارجی، نه خود از بیت‌المال برای این‌گونه امور سفر می‌کنند و نه اجازه می‌دهند کسی به این بهانه از بیت المال مصرف کند.

چندی پیش در قبال کتابهایی که دفتر تبلیغات طی سالها به ایشان اهدا کرده است مبلغ پنج میلیون تومان به بنده دادند که تحویل رئیس دفتر تبلیغات قم حضرت حجةالاسلام والمسلمین واعظی (دامت توفیقاته) بدهم و جالب اینکه تأکید می‌کردند که تا قبل از روز شنبه حتماً تحویل ایشان بدهید. بعداً معلوم شد که روز شنبه سالِ خمسی ایشان بوده است. نیز در قبال کتابهای اهدایی مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه به ایشان، مبلغ یک و نیم میلیون  تومان به بنده دادند که به حساب مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه واریز کنم.

2. از مال و منال دنیا جز منزلی مسکونی در قم، و کتابخانه‌ای که به همسرشان بخشیده‌اند چیزی ندارند، نه باغ و باغچه‌ای در اطراف  قم دارند، و نه تنقیص و تقبیح می‌کنند کسانی را که دارند.

3. خدم وحشم و راننده و اتومبیل شخصی ندارند. خودشان تلفن می‌زنند و خودشان گوشی برمی‌دارند و معمولاً میوۀ منزل را از میوه فروشی چرخی سرکوچه می‌خرند. خلاصه ذرّه‌ای تبختر و تکبّر علمی و عملی و «أنا رجل» گفتن در ایشان ندیدم و ابائی ندارند از اینکه بگویند فلان کار یا کلام من اشتباه بود یا تصریح کنند که نزد دکتر سید علی موسوی گرما‌رودی که سنّاً اصغر از ایشان است، شاگردی کرده‌اند (رك: ص  67، 263 همین کتاب).

4. با کمال اشتیاق و اهتمام و مطالعه منبر می‌رود و منبر و نیز تدریس دروس سطح حوزه را دون شأن خود نمی‌داند.

5. در قضاء حوائج و وساطت برای قضاء حوائج مؤمنان کوشاست که یک نمونه‌اش اقدام برای گرفتن بهای یکی از کتابخانه‌های خطی است که بر خلاف میل مالکش به کتابخانه آستان قدس رضوی منتقل شده بود (رك.: اسناد همین کتاب، ص390-393).

6. دنبال مقام و نام و نان نیست و به همین دلیل در چند دوره شرکت در مجلس خبرگان  از استان تهران، نه تبلیغی کرد و نه هزینه‌ای. در دورۀ اخیر هم برغم اصرارهای زیاد اساساً مانند دوست قدیم و بزرگوارش سیّدنا الاستاد حضرت آیةاللـه خرازی شرکت نکرد. نیز در مجالس ترحیم علما و بزرگان، که رسم است معمولاً علما کنار هم و در صدر مجلس می‌نشینند، ایشان گاهی میان مردم عادی می‌نشینند و اصراری ندارند که با وجود ضیق مکان در صف علما جلوس کنند.

نیز به مناسبت ارتحال مادر مکرمه‌اش به همان مجلس ترحیم تهران و محل سکونت مادر اکتفا کرد و در قم مجلسی نگرفت و حتی پیام تسلیت مقام معظم رهبری حضرت آیةاللـه خامنه‌ای (أعلی الله کلمته) بدین مناسبت را منتشر نکرد. 

7. برای پژوهشی که سبب تضعیف ایمان و عقیده صحیح مردم، و سبب بی‌مبالاتی و بی‌اعتقادی آنان شود، هیچ ارزشی قائل نیست هر چند همه شرایط پژوهش را دارا باشد (رک: ص 271 - 272 همین  کتاب) و وجهۀ همت و همه تلاشهایش، تقویت ایمان و اعتقاد مردم و ترویج فضائل اخلاقی و عمل صالح است.

8. در نوشتار و گفتار خود دنبال ماجراجویی و «غائله علمی» به پا کردن نیست. هستند برخی معاصران که به عنوان یا به بهانه حرف نو و پژوهش جدید موضوعاتی جنجالی را مطرح می‌کنند که نه سود دنیوی دارد نه اخروی، نه سبب تقویت دین و ایمان مردم است و نه ترویج عمل صالح در جامعه، فقط چندی عده‌ای از فضلا را به خود مشغول و پژوهشیان را به دو دسته مخالف و موافق تقسیم و عمرها را بر باد و ایمانها را نابود و سبب غیبت و تهمت و افتراها می‌شود.

از این‌گونه اظهار لحیۀ علمی و جنجال آفرینی و جلب توجه دیگران به خود، در ایشان سراغ ندارم و حتی بدون این انگیزه و صرفاً از سر بی‌احتیاطی و کم توجهی هم کسی از این نوع اظهارنظرها از ایشان سراغ ندارد.

در امور مربوط به انقلاب و نظام و امام، در عین رعایت اعتدال و پرهیز از افراط و تفریط، مواظب است که مبادا سخنرانی یا حضورش در جلسه‌ای موجب سوء استفاده یا سبب تضعیف نظام شود. مثلاً فضلای مشهدی  از ایشان خواستند که در کنگره آخوند خراسانی سخنرانی کنند و ایشان گفتند به شرطی سخنرانی می‌کنند که ردّ مقاله  یکی از معاصران که سخنانی به آخوند نسبت داده، ضمیمه منشورات کنگره منتشر شود و ‌آنان چنین کردند و ایشان هم حاضر شد و سخنرانی کرد.

* * *

کتاب حاضر علاوه بر معرفی تفصیلی همه آثار قلمی حضرت استاد، مشتمل بر حاصل یک عمر تجربه در مناصب و سمتهای مختلف، تکاپو و تلاش، مکاتبه و مراوده با برخی از شخصیتهای بزرگ شیعه است که درس آموز‌یهای فراوانی دارد.

هر چند پیش از این، چند کتاب درباره یا به عنوان جشن‌نامه حضرت استاد منتشر شده است که زحمات پدیدآورندگان آنها البته مشکور است ،  اما هیچکدام حاوی همه اسناد مربوط به ایشان نیست، بر خلاف اثر حاضر که اسناد و وثائق و مکاتبات فراوانی در آن هست، ثانیاً،  اشتمال بر معرّفی همه آثار، (چنان گذشت). ثالثاً و از همه مهم‌تر  این کتاب _ جز مقدمه این ناچیز_ از دید و مطالعۀ ایشان گذشته و حداقل یک بار دقیقاً مطالعه و اصلاحات فروانی در آن اِعمال کرده‌اند و هر جا در سایر کتابها مطلبی مخالف این کتاب باشد مطالب این کتاب معتبر است.

پس از آماده شدن کتاب و پیش از ارسال به چاپخانه نیز ایشان دوباره کتاب را مرور کردند و مطلبی مرقوم فرمودند که با عنوان «حرف آخر» در ص 499 - 501 آمده است. گفتنی است که ایشان تمایلی به چاپ آن در زمان حیات خود نداشتند و در نهایت، امر نشر آن را موکول به مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه کردند.

بیفزایم که عنوان «یک قصه از حیات» را شاعر و سخن‌سرای معاصر جناب آقای دکتر سیدعلی موسوی گرمارودی انتخاب کرده‌اند و از عنوان فرعی کتاب، کلمه «آیةالله» را خود حضرت استاد حذف کرده‌اند. بنابراین جای ایراد به «مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه» نیست.

ابواب و فصول این کتاب عبارت است از :

فصل اول: زندگی‌نامه/

فصل دوم:فعالیتهای علمی، فرهنگی و تبلیغی/

فصل سوم: آثـــــار علمی/

فصل چهارم:مسؤولیت‌های اجرایی _ سیاسی/

فصل  پنجم:دیدگاههای علمی، اخلاقی و سیاسی /

فصل ششم:نگاه بزرگان و محققان/

فصل هفتم:اجازه نامه‌‌ها و تقدیرنامه‌‌ها/

پیوست‌ها /

1. زندگی‌نامه خودنوشت (سال 1375 ش)        

2. مصاحبه با کیهان فرهنگی (سال 1382ش)    

3. مصاحبه با نشر مورّخ   (سال1393ش)        

4. اسناد 

5. توضیح اسناد    

 

برگرفته از مقدمه کتاب یک قصه از حیات


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
سالگشت ارتحال آیة الله محمد نهاوندی
شخصیت، آثار و زمانه سید مرتضی
"یک قصه از حیات" | رضا مختاری
تطورّات مرجعیت در سده اخیر
دربارۀ کتاب «شرح الرسالة» از سید مرتضی| رضا مختاری
تکملۀ مأخذشناسى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى | هادی ربانی
آيت الله روحاني، نياز امروز و فرداي حوزه هـا | رضا مختاري
پژوهش های در دست انجام
نابغه ای در علوم عقلیه و نقلیه
گُلِ بى خار
علامه سید ناصر حسین هندی
گزیدۀ مهمترین مقالات دربارۀ شیخ بهایی
کتابخانه آیه الله چهارسوقی
گزارشی از کتاب گزیده دانشوران و رجال اصفهان
میرزا صادق مجتهد تبریزی از منظر تراجم نگاران
اعمال خالده و خدمات اجتماعى حضرت آیت الله چهارسوقی
ولايت فقهاى جامع الشرايط
مقدمۀ اصول دین
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
مجموعۀ جباعی
فوائدی پراکنده از شیخ بهایی در آثار سیدنعمةاللـه جزائری
شرح حال آیةاللـه آقاى حاج شيخ آقا بزرگ طهرانى| علامه روضاتی
روضاتی نامه| محمد حسین تسبیحی (رها)
مقدمه بحر المعارف
اتقان و پختگى در نگارش
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top