کد مطلب: 6086
تاریخ درج مطلب: شنبه ۱۰ آذر ۱۳۹۷
تکملۀ مأخذشناسى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى | هادی ربانی
به مناسبت سالگشت رحلت عالم زاهد میرزا جواد آقا تهرانی

 

 

 

چکیده: این نوشتار تکمله‎ای است بر مقالۀ «مأخذشناسی آیت الله میرزا جوادآقا تهرانی» که پیش‎‎تر در یادنامۀ ایشان چاپ شده بود. این تکمله به معرفی توصیفی منابعی که در شرح حال میرزا جواد آقا تهرانی تا پایان خرداد 1389 نگاشته شده، پرداخته و 96 منبع را برشمرده است.

 

 

مقدّمه

عالم فاضل و پرهيزگار ميرزا جواد آقا تهرانى، در سال 1283 ش، در تهران و در خانواده‏اى مذهبى، ديده به جهان گشود. وى پس از تحصيلات مقدّماتى در تهران و قم، راهى نجف اشرف شد و از عالمان آن ديار، كسب فيض كرد. پس از بازگشت از نجف به تهران، بعد از اقامتى كوتاه در تهران، در حدود سى سالگى، عازم مشهد مقدّس شد. در مشهد، علاوه بر شركت در درس شيخ هاشم قزوينى، در حوزه درس‏هاى خارج فقه و اصول و معارف ميرزا مهدى اصفهانى، حضور يافت و تا پايان عمر اين استاد، از محضر وى بهره برد.

مرحوم ميرزا جواد آقا تهرانى، در خلال ساليانى كه در مشهد اقامت داشت، از استادان برجسته حوزه علميه مشهد بود و به تدريس درس خارج فقه و اصول و تفسير و معارف، اهتمام داشت و در مبانى معرفتى، مروّج انديشه‏هاى معارفى ميرزا مهدى اصفهانى بود. وى در زندگى فردى و اجتماعى، به رعايت اصول اخلاقى و اخلاص در عمل، شهرت داشت و به رغم اشتغال به امور علمى، در برآوردن حوايج مردم و رفع مشكلات و گرفتارى‏هاى آنان، اهتمام جدّى داشت. همچنين در مبارزه با حكومت پهلوى، فعّال بود و در هنگام جنگ تحميلى عراق با ايران، در چندين نوبت در جبهه‏هاى نبرد، حضور يافت و سرانجام در دوم آبان 1368 در 85 سالگى، در مشهد مقدّس درگذشت.[1]

آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى؛، از عالمان عامل و آگاهان وارسته و صاحبِ فضائل نيكو و ادب نفس بود كه حوزه علميه خراسان به وى مى‏بالد و مايه فخر و مباهات اين مرز و بوم است و به‏حق بايد او را از مفاخر خراسان شمرد. در شخصيت و زندگى اين عالم فرزانه، نكته‏هاى ناب، و ويژگى‏هاى كم‏نظير فراوانى به چشم مى‏خورند برخى از آنها چنين است:

1. روزآمدى تأليفات: از وى شش اثر مكتوب به چاپ رسيده است. درنگى در آثار وى نشان مى‏دهد كه او تأليف را به منظور پاسخگويى به نيازها، همگام با شرايط فرهنگى و با انگيزه‏اى مقدّس، انجام داده است. با آن‏كه چهار كتاب از آن آثار، نقد چهار جريان انحرافى و نادرست از ديدگاه ايشان بود، اما ادبيات تكفير و تفسيق و تندى و فحش در آنها به چشم نمى‏خورد.

2. حضور اجتماعى: فعّاليت‏هاى اجتماعى او نيز ويژه است. مساعدت در تأسيس درمانگاه خيريّه براى بى‏نوايان در سال 1334، تأسيس صندوق قرض الحسنه در سال 1342، حضور در برنامه‏هاى اعتراضى و راه‏پيمايى‏ها در پيشاپيش مردم در دوران انقلاب، در سال‏هاى 1356 و 1357 و بالأخره حضور در جبهه‏هاى دفاع مقدّس، در چهار نوبت، در سال‏هاى 1360 تا 1367، با قدى خميده و آن هم براى رزم و نه تبليغ.

3. درس تفسير: در دورانى كه قرآن و تفسير قرآن در حوزه‏هاى علميه مهجور بود، مانند برخى از سَلَف صالح، درس تفسير شروع كرد و در حوزه علميه خراسان، به «مفسّر قرآن» شهره بود. وى درس‏هاى تفسير را طىّ سى سال در مشهد، القا مى‏كرد.

4. اخلاق اجتماعى: گمان بسيارى بر اين است كه وقتى صحبت از اخلاق و معنويتِ عالِمى در ميان است، بايد از نماز شب، زيارت و راز و نياز و شب‏زنده‏دارىِ او سخن گفته شود؛ ولى جالب است كه آنچه در چشم و دل مردم از زندگى مرحوم ميرزا نقش بسته، ساده‏زيستى، تواضع و فروتنى، بى‏آزارى، پرهيز از تحقير ديگران و بدگويى نسبت به بندگان خداست و جالب‏تر آن‏كه تواضع، به معناى واقعى، در زندگى او مشهود بود.[2]

ميرزا جواد آقا تهرانى، در كنار فعّاليت‏هاى علمى و تدريس، به تأليف نيز اشتغال داشت. وى بنا به نيازهايى كه در طول زندگى خود، در جامعه احساس مى‏كرده، كتاب‏هايى را نگاشته است. چهار كتاب او در شرايط پيش آمده پس از شهريور 1320 پديد آمده‏اند و براى پركردن نيازهاى آن روز در پاسخ به مادى‏گرايى، بهايى‏گرايى، كسروى گرايى و تصوف انحرافى بوده است و از سر تكليف و دفاع از موضع دين انجام گرفته است. سه اثر ديگر وى در حوزه عقايد، تفسير و اخلاق، به دليل نيازى بوده است كه وى در اين موضوعات احساس مى‏كرده است.

اين مأخذشناسى، تکمله‌ای است بر معرفی توصیفی منابعى كه درباره وى تأليف شده است. اصل مأخذ شناسی پيش‏تر در كتاب مفسّر ربّانى: مجموعه مقالات بزرگداشت آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى[3] به چاپ رسيد. مجموع منابع معرفى شده در آن فهرست، 35 مأخذ بود که در دو بخش سامان یافته بود: بخش نخست به معرفی توصیفی هفت اثر از میرزا جواد آقا تهرانی اختصاص داشت و در بخش دوم 28 مأخذ منتشره دربارۀ وی معرفی شده بود. اينك پس از افزودن منابع فراوان ديگر به بخش دوم، 96 منبع دیگر شناسانده شده است. اين مأخذشناسى، معرفى منابعى را در بردارد كه تا پایان خرداد 1389 منتشر شده است و به ترتیب الفبائی پدیدآورنده سامان یافته است.[4]

 

آرزومندى، ابوالقاسم

1. «ميرزا جواد آقا تهرانى (1283 - 1368 ش): مجاهدى بى‏نشان». گلشن ابرار: خلاصه‏اى از زندگى اسوه‏هاى علم و عمل، تهيه و تدوين: جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم: نشر معروف، چاپ اوّل، 1382، وزيرى، ج 3، ص 465 - 476.

چند نکته از زندگانى ميرزا جواد آقا تهرانى با اين عناوين: تحصيلات، استادان، ميرزا مهدى غروى اصفهانى، مبانى فكرى و فلسفى: مكتب تفكيك چيست؟ فضايل و كمالات اخلاقى و نفسانى، خدمات اجتماعى، پشتيبانى از انقلاب اسلامى، حضور در جبهه جنگ، تأليفات، سرانجام و مدفن.

 

آية الله‏ تهرانى مفسر قرآنى

2. روزنامه اطلاعات، ضميمه، شماره 24754 (پنجشنبه 30 ارديبهشت 1389)، ص 1.

گزارشی از زندگانی، مراتب علمى و ويژگى‏هاى اخلاقى.

 

آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى

3. افق حوزه، شماره 245 (چهارشنبه 6 آبان 1388)، ص 4 - 5.

گزارشی از زندگانی، مراتب علمی، ويژگی‎‏های اخلاقی و خدمات اجتماعی.

 

آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى

4. شبكه امام رضا؟ع؟. www.Imamreza.net.

گزارشی از زندگانی، مراتب علمی، آثار، ويژگی‏‏های اخلاق و خدمات اجتماعی.

 

ابراهيمى جرجانى، منصور (عبد الرحيم)

5. «اخلاق مبناى تفسير ميرزا جواد آقا تهرانى بود». رايحه، سال پنجم، شمارۀ 75 (25 اسفند 1388)، ص 38 - 45.

گفت و گويى با يكى از شاگردان درس تفسير ميرزا جواد آقا تهرانى ذيل اين عناوين: حالات آيت الله‏ تهرانى هنگام تفسير قرآن؛ تبديل شك به يقين، ويژگى بارز جلسات تفسير آيت الله‏ تهرانى؛ سؤالات اخلاقى و اعتقادى، بهانه من براى درك محضرش؛ منابع مورد استفاده آيت الله‏ تهرانى در جلسات اخلاقى؛ آيت الله‏ تهرانى يك عارف واقعى؛ ديدگاه آيت الله‏ تهرانى درباره ابن عربى؛ آيت الله‏ تهرانى و كشف و شهود؛ خاطراتى از فضائل اخلاقى آيت الله‏ تهرانى.

 

ابراهيمى دينانى، غلامحسين

6. «اصالت ماهيت از ميرداماد تا عصر حاضر». نيايش فيلسوف: مجموعه مقالات، مشهد: دانشگاه علوم اسلامى رضوى، چاپ اوّل، 1377، وزيرى، ص 244 - 246.

در قسمتى از مقاله، به نظر ميرزا جواد آقا تهرانى در مخالفت با اصالت وجود، و اصالت ماهيت پرداخته است. مؤلّف مى‏گويد وى در اثبات اصالت ماهيت، به وضوح و بداهت تمسك مى‏جويد. پرسش اين است كه آيا مى‏توان در مورد چنين مسئله‏اى، كه سال‏ها ميان بزرگان محل اختلاف بوده است، به وضوح بداهت تمسك جست؟

 

استادى، رضا

7. «مرحوم ميرزا به تمام معنى مصداق عالم ربانى بود». رايحه، ص 125 - 129.

تحرير سخنرانى در همايش بزرگداشت ميرزا جواد آقا تهرانى در 20 اسفند 1388 در دانشگاه مفيد قم که در آن به ابعاد شخصيتى ميرزا جوادآقا پرداخته شده است.

 

اسلامى، سيد حسن

8. «ميرزا جواد تهرانى رحمه‏الله و مكتب تفكيك». مفسر ربّانى، ص 449 - 483.

مؤلف معتقد است در نوشته‏هاى مدافعان مكتب تفكيك و حتى مخالفان آن، ميرزا جواد آقا تهرانى از مدافعان و مروّجان اين نگرش معرفى و اين نكته مسلم شمرده شده است. نويسنده با مقايسه ديدگاه ميرزا جواد آقا تهرانى با ديدگاه رايج مدافعان تفكيك در هشت مسأله مربوط به فلسفه، نشان داده است كه سلوك و منش علمى وى غير از مسير متعارف و موضع‏گيرى رسمى اصحاب تفكيك در قبال فلسفه است. از اين رو نمى‏توان او را جزو تفكيكيان شمرد.

الگوى رفتار مهدوى، ميرزا جوادآقا تهرانى

9. پايگاه آينده روش: www.bfnews.ir.

گزارشى از زندگانى ایشان ذيل اين عناوين: ويژگى‏هاى اخلاقى؛ تواضع؛ مبارزه؛ حضور در جبهه‏هاى جنگ؛ رحلت؛ وصيت‏نامه؛ اساتيد؛ شاگردان؛ آثار؛ پيام تسليت رهبر معظم انقلاب ؛

 

الهى خراسانى، على‏اكبر

10. «آن عبد صالح خدا». مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1373، وزیری، 20 صفحه، و ميزان المطالب: شامل چهار باب خداشناسى - نبى‏شناسى - امام‏شناسى - معادشناسى، ميرزا جواد آقا تهرانى، قم: مؤسّسه در راه حق، چاپ چهارم، 1374، وزيرى، ص 11 - 28، و تلخيص آن با اين مشخصات: روزنامه اطلاعات، (5 آبان 1373)، ص 7 و «نگاهى به زندگينامه آيت الله‏ ميرا جوادآقا تهرانى (ره)». روزنامه جمهورى اسلامى، شماره 8853 (پنجشنبه 23 اسفند 1388)، ص 12، و با عنوان: عبد صالح: نگاهى به زندگينامه آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى (ره)، بعثت، سال سى و يكم، شماره 1378 (نيمه دوم فروردين 1389)، ص 2 - 3، و خلاصه‏اى از آن در اين پايگاه اينترنتى آمده است: www.Imamreza.com.

گزارشى از زندگانى و مراتب علمى، آثار، ويژگى‏هاى اخلاقى و خدمات اجتماعى ميرزا جواد آقا تهرانى. اين نوشتار، كامل‏ترين زندگينامه‏اى بوده است كه در زمان خود نگاشته شده است و منابع پس از آن، اغلب از اين نوشته سود برده‏اند.

11. «در گفتگو با حجّة الاسلام و المسلمين على‏اكبر الهى خراسانى». مفسر ربّانى، ص 761 - 773.

نكات و خاطراتى در این عناوین: درس‏ها و شاگردان؛ خدمات اجتماعى و امور خيريّه؛ فعاليت‏هاى مربوط به انقلاب؛ رابطه ميرزا جواد آقا با امام خمينى؛ شيخ مجتبى قزوينى. مصاحبه شونده كه از شاگردان ميرزا جواد آقا تهرانى بوده است و در شرح منظومه وى نيز شركت مى‏جسته است، مى‏گويد: ايشان در برخورد با بزرگان فلسفه بسيار اهل ادب بود. هنگام رد كردن آراى آنان، مقدماتى را بيان مى‏كرد و بعد با استدلال به رد آنها مى‏پرداخت.

 

اميدوار حقيقى، حسين

12. «تفسير ميرزا جوادآقا حاصل نيازسنجى و كشف خلأهاى زمان بود». رايحه، ص 62 - 64.

گفت و گويى با يكى از شاگردان ميرزاجواد آقا تهرانى درباره ويژگى‏هاى درس تفسير ايشان.

 

ايازى، سيد محمدعلى

13. «خردگرايى در تفسير مصباح الهدى». مفسر ربّانى: ص 307 - 331، و گزيده آن در روزنامه اطلاعات، ضميمه، شماره 24754 (پنجشنبه 29 اسفند 1389)، ص 1 - 2.

اين نوشتار به بررسى گرايش تفسيرى ميرزا جواد آقا تهرانى اختصاص دارد. مؤلف ضمن بررسى گرايش عقلى در تفسير مصباح الهدی به گونه‏هاى آن مانند كاوش‏هاى زبانى، كشف مراتب كلام، جمع عقلانى ميان آيات، دفع شبهات، رفع تعارض آيات و نقد و بررسى آراى كلامى اشاره مى‏كند و نمونه‏هايى از آن را نشان مى‏دهد.

 

بابايى، رضا

14. «ميرزاى تهرانى و نقد صوفى». مفسر ربّانى، 485 - 504.

كوششى براى آشنايى بيشتر با برخى انديشه‏هاى ميرزا جواد آقا تهرانى در مسأله تصوف و عرفان. آنچه از گفتار و آثار ايشان پيداست، احتياط‏هاى علمى و اخلاقى در تحليل جريان تصوف و عرفان است و از نسبت‏هايى كه اثبات آنها آسان نيست، پرهيز دارد. همچنين برخى بدايع و بدعت‏هاى صوفيه از منظر ميرزا جواد آقا تهرانى و بزرگان مكتب خراسان نقل و گزارش شده است.

 

به بهانه سالگرد ارتحال ميرزا جوادآقا تهرانى

15. روزنامه خراسان. (20 شهريور 1372)، ص 5.

 

بيابانى اسكويى، محمد

16. «اشتراك معنوى وجود از نظر ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، وزيرى، 537 - 604.

اشتراك معنوىِ وجود، مبنى بر مفهوم داشتن وجود است. در اين كه آيا وجود غير از حقيقت، مفهومى دارد يا خير؟ و اين كه مفهوم آن، بديهى است يا نه؟ ميان صاحب نظران اختلاف است. از نظر مؤلف، ميرزا جواد آقا تهرانى، بر اين باور است كه وجود و موجود (هستى و هست)، مفهوم سلبى دارد و آن، خارج كردن شى‏ء از بطلان، نفى و تعطيل است. مؤلف زواياى مختلف موضوع بحث را كاويده و به نقد آراى كسانى كه در برابر نظر ميرزا جواد آقا تهرانى قرار دارد پرداخته است.

 

پويا، حسن

17. «انسان‏سازى در تفسير مصباح الهدى». مفسر ربّانى، ص 333 - 364.

به عقیدۀ مؤلف ميرزا در تفسير با نگاهى به مقاصد قرآن، كه تربيت و ساختن انسان است، به كتاب خدا توجه كرده و آيات را تبيين كرده است. از اين رو تقريبا در ذيل هر آيه اشاره به يك يا چند نكته اخلاقى - تربيتى داشته است.

 

تفسير «مصباح الهدى» نسختين اثر تفسير در مكتب تفكيك

18. كتاب ماه دين، سال سيزدهم، شماره 154 (مرداد 1389)، ص 66 - 68.

گزارشى دربارۀ «تفسير مصباح الهدى» اثر تقرير ميرزا جواد آقا تهرانى. در مقاله به ديدگاه استاد محمد رضا حكيمى، سيد مهدى حسينى، محمد عبداللهيان و محمد على مهدوى راد درباره اين تفسير اشاره رفته است.

 

جلالى، غلامرضا

19. تقويم تاريخ خراسان: از مشروطه تا انقلاب اسلامى. با همكارى حسين طاهرى وحدتى و عباسعلى قلى‏زاده، تهران مركز اسناد انقلاب اسلامى، چاپ اوّل، 1377، وزيرى، 500ص، صفحات پراكنده.

در صفحات فراوانى از كتاب، به نقش ميرزا جواد آقا تهرانى در جريان انقلاب اسلامى پرداخته است.

 

20. «تهرانى، جواد (1283 - 1368 ش)» مشاهير مدفون در مشهد و حومه. زير نظر غلامرضا جلالى، پژوهشگر: على جان سكندرى، رسول سعيدى زاده، اسماعيل رضايى و.... مشهد: بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى، چاپ اوّل، 1389، وزيرى، 108 - 109.

 

21. «روش تفسيرى ميرزا جواد آقا تهرانى همسو با «بيان الفرقان» بود». رايحه، ص 56 - 61.

گفت و گويى درباره ميرزا ذيل اين عناوين: ارائه درس تفسير در مدرسه ميرزا جعفر؛ فعاليت‏هاى اجتماعى و مبارزات سياسى؛ فضائل اخلاقى.

22. مشهد در بامداد نهضت امام خمينى. تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامى، چاپ اوّل، 1378، وزيرى، 349ص، صفحات پراكنده.

در صفحات متعددى از كتاب، به نقش ميرزا جواد آقا تهرانى در جريان انقلاب اسلامى اشاره رفته است.

 

جمشيدى، حسن

23. مكتب تفكيك؛ واكنش در برابر نظريه «قرآن و عرفان و برهان جدايى ندارند». رايحه، ص 80 - 86.

مصاحبه‏ای درباره ريشه‏هاى اختلاف اصحاب تفكيك با آراى فلاسفه و عرفا.

به عقیدۀ او، رابطه تفكيكى‏ها با فلسفه، مثل رابطه فهم تاريخى و دانستنى تاريخ است. یعنی خيلى از مقوله‏هاى فلسفى را مى‏دانند، ولى فلسفى فكر نمى‏كنند.

 

جوادى آملى، عبدالله‏

24. «پيام علمى آيت الله‏ العظمى جوادى آملى به كنگره بزرگداشت آيت الله‏ تهرانى». رايحه، ص 116 - 123.

اين پيام، به مناسبت همايش بزرگداشت ميرزا جوادآقا تهرانى در 20 اسفند 1388 در دانشگاه مفيد قم صادر شده و در بخشى از آن آمده است: اين بزرگداشت درباره شخصيت وارسته‏اى است كه از مهم‏ترين سبب خطا و خطرناك‏ترين عامل خطيئه يعنى حُبّ دنيا رهيده و به اميد صادق رسيد و اين نزاهت ضرورى‏ترين مسأله جامعه به ويژه حوزه و دانشگاه به شمار مى‏رود.

 

چيت‏ساز، محمّدتقى

25. «زندگانى مفسّر كبير آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى؟ره؟». بيّنات، سال اوّل، شماره 2 (تابستان 1373)، ص 40 - 43، و با اين مشخّصات: «جرعه‏نوش كوثر اخلاص: به مناسبت سالگرد ارتحال اسوه عطوفت اسلامى آية الله‏ حاج ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». روزنامه اطّلاعات، شماره 20637 (شنبه 4 آذر 1374)، ص 7.

مرورى بر زندگانى ميرزا جواد آقا تهرانى ذيل اين عناوين: آثار؛ اخلاق و سلوك؛ نظرات علمى؛ فعّاليت‏هاى اجتماعى.

 

حائرى، على و همكاران

26. روز شمار شمسى. قم: مركز پژوهشهاى اسلامى صدا و سيما، چاپ اوّل، 1382، وزيرى، ص 252، و روز شمار قمرى، قم: مركز پژوهش‏هاى اسلامى صدا و سيما، چاپ اوّل، 1381، وزيرى، ص 83.

گزارشى از زندگانى، مراتب علمى و آثار ميرزا جواد آقا تهرانى، به مناسبت سالروز درگذشت وى.

 

 

حسينى مجاهد، سيد مهدى

27. «نگاهى به زندگى عالم ربّانى آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 15 - 81، و تفسير مصباح الهدى، تقرير: محمد باقر نورالهيان، تحقيق: سيد مهدى حسينى مجاهد، تهيه و تدوين: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا؟ع؟ با همكارى دفتر فرهنگى مفاخر خراسان، قم: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا؟ع؟، چاپ اوّل، 1388، وزيرى، ج 1، ص 78 - 137، وآفاق نور، سال چهارم، شماره اوّل (بهار و تابستان 1387)، ص 77 - 135، و تلخيص آن با اين مشخصات: «آيت الله‏ تهرانى، مفسر ربّانى». روزنامه اطلاعات، شماره 24708 (شنبه 22 اسفند 1388)، ص 22.

زندگانى و ويژگى‏هاى فردى و اجتماعى و حركت فرهنگى ميرزا جواد آقا تهرانى در مشهد ذيل اين عناوين: يكم. زندگى علمى (الف. دوران تحصيل، ب. استادان، ج. شاگردان، د. روش تدريس: 1. فقه و اصول، 2. فلسفه وحكمت، 3. معارف اسلامى، 4. تفسير قرآن كريم، 5. اخلاق)؛ دوم. تأليفات؛ سوم. مشرب فكرى و علمى؛ چهارم. زندگى اخلاقى و معنوى (الف. ايمان و كمالات معنوى: ب. فضائل و ويژگى‏هاى اخلاقى)؛ پنجم. زندگى اجتماعى و سياسى؛ ششم. عروج ملكوتى.

 

حصارى نژاد، حميد

28. «جبهه، مدينه فاضله ميرزا جواد آقا تهرانى بود». رايحه، ص 106 - 109.

گفت و گويى با يكى از رزمندگان و فرماندهان در سال‏هاى دفاع مقدس.

 

حكيم باشی، حسن

29. «تفسير ميرزا جوادآقا تهرانى، تفسيرى جامع و تحليلى بود». رايحه، ص 50 - 55.

مصاحبه‏ای درباره شخصيت علمى و سيره عملى ميرزا ذيل اين عناوين: آشنايى با ميرزا مهدى اصفهانى؛ مكتب تفكيك؛ آثار آيت الله‏ تهرانى؛ روش تفسيرى آيت الله‏ تهرانى؛ سيره عملى آيت الله‏ تهرانى.

 

حكيمى، محمّدرضا

30. «حكمت قرآنى و فلسفه يونانى». مفسر ربّانى، ص 705 - 744.

در اين مقاله، نخست اندكى درباره انديش‏هاى سياسى و اقدام‏هاى اجتماعى و تحرّك‏هاى علمى و تعهدهاى انسانى و حضورهاى اجتماعى ميرزا جواد آقا تهرانى سخن رفته است. و به همين مناسبت، به انتقاد از كسانى پرداخته شده است كه پديد آمدن انقلاب اسلامى ايران را متأثر از انديشه‏هاى ملا صدرا دانسته‏اند. در ادامه مقاله، به فاصله ميان حكمت قرآن و فلسفه يونانى پرداخته مى‏شود. مؤلف با طرح اظهار نظر سه متخصص و متبحّر در فلسفه، به اين نتيجه مى‏رسد كه فلسفه متداول، گرته يافته و بنياد پذيرفته از قرآن كريم و سنّت نبوى و احاديث اوصيايى (يعنى از معارف ثقلين) نيست؛ بلكه به همين اندازه كه تحريرگران آن، از دانايان مسلمان بوده‏اند، آن را اسلامى مى‏ناميم و نه بيشتر از اين.

31. «مبانى تفسير مكتب تفكيك». تفسير مصباح الهدى، ج 1، ص 23 - 42، و آفاق نور، ص 23 - 42، و روزنامه اطلاعات، شماره 24708 (شنبه 22 اسفند 1388)، ص 6.

در اين نوشتار، نخست در ذيل اين پنج مسأله توضيح كوتاهى مى‏آيد: 1. كتابى مانند قرآن، به تفسير نيازمند است؛ 2. قرآن خود به اين نياز توجه داشته، راه رفع آن را نشان داده است؛ 3. آورنده قرآن نيز اين نياز را مى‏دانسته و راه رفع آن را بيان كرده است؛ 4. بيان آورنده قرآن و تفسير كننده آن، لزوم سنخيّت روحى و وراثت علمى، يك ضرورت عقلى و عملى است؛ 5. وجود آيات متشابه در قرآن كريم. مؤلف در ادامه با اشاره به ويژگى‏هاى «تفسير مصباح الهدى»، تأليف ميرزا جوادآقا تهرانى، اين تفسير را يك نمونه تفسير تفكيكى و مستقل مى‏داند و مى‏گويد ما با مفسّرى قرآنى رو به رو هستيم كه بدون آن كه ما را در ميان افكار و اوهام قرون و اعصار گم كند، به «هذا بيانٌ للنّاس» و به «نور» و «بصائر» و «بيّنات» و «برهان ربّانى»، هدايت مى‏كند؛ نه برهان ناقص بشرى و يونانى.

 

حمیدی نیا، حمزه

  1. «روحانی رزمنده، رزمندۀ روحانی: استاد اخلاق به جوانان بسیجی غبطه می‏خورد». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 65.

خاطراتی از نویسنده دربارۀ حضور میرزا جواد آقا تهرانی در جبهه‏های جنگ تحمیلی.

 

  1. «ميرزا جواد تهرانى، الگوى عرصه‏هاى عملى جهاد». رايحه، ص 98 - 101.

گفت و گويى با يكى از همرزمان ميرزا جوادآقا تهرانى در جبهه‏هاى جنگ.

 

خاطراتى از ميرزا جواد آقا تهرانى

  1. مسجد. سال هفدهم، شماره 136 (فروردين 1388)، ص 44 - 51.

زيبائى و نظم در خانه و زندگى؛ همكارى و هميارى با خانواده؛ احترام به بزرگان علم؛ گذشت و برخورد با ديگران؛ احتياط شديد در بيت المال؛ پرهيز از شهرت؛ سعه صدر؛ عشق به خدا با تبعيت‏پذيرى؛ احترام و فروتنى نسبت به سادات.

 

 

خزاعى، حسين

35. «گفتگو با حجّة الاسلام و المسلمين حسين خزاعى». مفسر ربّانى، وزيرى، ص 773 - 780.

خاطره‏ها و نکته‏هایی دربارۀ: سابقه آشنايى و رابطه با ميرزا جواد آقا تهرانى؛ درس فلسفه ميرزا مهدى اصفهانى، درس خارج ميرزا جواد آقا تهرانى؛ شاگردان ميرزا؛ طرح مباحث اخلاقى توسط ميرزا؛ خانواده ايشان.

 

خزاعى، محمدحسن

36. «ميرزا جوادآقا تهرانى در تفسير آيات فقهى به روايات توجه داشت». رايحه، ص 46 - 49.

يكى از شاگردان ميرزا جوادآقا تهرانى در ضمن گفت و گو به برخى از ويژگى‏هاى اخلاقى و علمى استادش مى‏پردازد. در بخشى از آن مى‏گويد: وى استاد فلسفه بود و منظومه ملاهادى سبزوارى را تدريس مى‏كرد. البته در هنگام تدريس فلسفه، برخى مباحث را رد مى‏كرد؛ چون در درس معارف از شاگردان آيت الله‏ ميرزامهدى اصفهانى بود كه ايشان مخالف سرسخت فلسفه يونان بود و عقيده داشت كه فلسفه يونان با معارف اهل بيت؟عهم؟ سازش ندارد.

 

خسرو پناه، عبد الحسین

37. «میرزا عین تعبد بود: مرد میدان زهد و علم و جهاد». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 60.

پاره‏ای از ویژگیهای علمی، اخلاقی و مبارزاتی میرزا جواد آقا تهرانی.

38. كتاب ماه دين، سال سيزدهم، شماره 154 (مرداد 1389)، ص 5 - 7.

گزارشی از همايش بزرگداشت ميرزا جواد آقا تهرانى در آستان حضرت عبدالعظيم؟ع؟.

 

راستگو، محمدحسن

39. «ذکر میرزا» پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 59.

اشاره به برخی از ویژگیهای اخلاقی و سابقۀ مبارزاتی میرزا جواد آقا تهرانی.

40. «ميرزا جوادآقا تهرانى شعارهاى انقلابى را در قالب ذكر تكرار مى‏كرد». رايحه، ص 110 - 113.

يكى از شاگردان درس تفسير ميرزا جوادآقا تهرانى در اين گفت‏وگو به طرح نكات و خاطراتى از فعاليت‏هاى اجتماعى و ويژگى‏هاى اخلاقى ميرزا جوادآقا مى‏پردازد.

 

ربّانى، هادى

41. «شكوه اخلاق: گزارشى از همايش بزرگداشت آيت الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى». آينه پژوهش، سال بيست و يكم، شماره 121 (فروردين و ارديبهشت 1389)، ص 127 - 128.

به برنامه‏هاى جلسه همايش برگزار شده به مناسبت بزرگداشت بيستمين سالگرد درگذشت ميرزا جواد آقا تهرانى در دانشگاه مفيد قم اشاره رفته است.

42. «مأخذشناسى ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 679 - 703، و گزيده آن در روزنامه اطلاعات، ضميمه، شماره 24754 (پنجشنبه 30 ارديبهشت 1389)، ص 4.

اين مأخذشناسى در دو بخش تنظيم شده است: در بخش نخست، هفت اثر از ميرزا جواد آقا تهرانى به صورت توصيفى و براساس الفباى عنوان شناسانده شده است. در بخش دوم، گزارشى از 28 مأخذ منتشره درباره وى به ترتيب الفباى پديد آورنده ارائه شده است.

 

رحیم پور ازغدی، حیدر

43. «میرزا جواد آقا مصداق ایمان حقیقی». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 66.

مشرب معارف میرزا جواد آقا تهرانی، ارادت وی به امام خمینی و حضور در جبهه‏های جنگ.

 

ركنى يزدى، محمدمهدى

44. «ميرزا جواد آقا تهرانى آيت بزرگ الهى در ادب نفس و پارسايى». مفسر ربّانى، ص 83 - 98.

تفقّه در دين و شناخت درست اهمّ و مهم در احكام اسلامى و علم به اوضاع اجتماعى و سياسى زمان داشت. مدرس حوزه دينى مشهد بود كه هنگام احساس تكليف، دست به قلم مى‏برد و در ردّ شبهات ملحدان، كتاب مى‏نوشت. همچنين در بحث‏هاى اعتقادى قائل به تفكيك و جدايى آموزه‏هاى قرآن و حديث، از نظريات فلاسفه و صوفيان بود.

45. «ميرزا جوادآقا تهرانى، الگويى براى زندگى زاهدانه». رايحه، ص 21 - 25.

زهد به معناى واقعى؛ حضور در جبهه؛ پرهيز از آفات زهد؛ احتياط در امور؛ روش تفسيرى آيت الله‏ تهرانى.

 

زنگنه، ابراهيم

46. «آيت الله حاج ميرزا جواد آقا تهرانى». مشهد بزرگ. مشهد: خاطره مشهد، چاپ اوّل، 1388، وزيرى، ص 224 - 232.

تدریس و تألیف؛ خصوصيات جسمانى و اخلاقى؛ ميرزا و انقلاب اسلامى؛ وصيت و مرگ؛ مرقد مرحوم ميرزا جواد آقا.

 

سلطانى، محمدعلى

47. «احساس وظيفه‏شناسىِ عالم دينى». مفسر ربّانى، ص 653 - 677.

در مقاله با فرض بر اين كه وظيفه عالم دينى، در تبليغ، تبيين، تفسير و دفاع از دين است، تلاش شده است انجام به اين وظيفه از سوى ميرزا جوادآقا تهرانى در بخش دفاع از دين نشان داده شود.

48. «بى‏پيرايگى، راز رهايى». مفسر ربّانى، ص 99 - 106.

در اين نوشتار تلاش شده تا دليل ضعف و ناتوانى‏هاى انسان، در بيان عقايد خود نشان داده شود. اصلى‏ترين عامل اين ضعف، وابستگى‏هايى است كه انسان به جاه، مال و ديگر خواستنى‏هاى دنيايى پيدا مى‏كند. انسان آن گاه كه تقوا پيشه كند، از بند اين وابستگى‏ها نجات مى‏يابد. ميرزا جواد آقا تهرانى يكى از كسانى است كه به چنين جايگاهى دست يافته است.

 

سيّدان، سيدجعفر

49. «تفسير مصباح الهدى نماد تلازم قرآن و عترت است». رايحه، ص 132 - 136.

تحرير سخنرانى در همايش بزرگداشت ميرزا جوادآقا تهرانى در 20 اسفند 1388 در دانشگاه مفيد قم است

50. «گفتگو با آية الله‏ سيّد جعفر سيّدان». مفسر ربّانى، ص 747 - 760.

در اين مصاحبه برخى از ويژگى‏هاى علمى و اخلاقى ميرزا جواد آقا تهرانى طرح شده است. يكى از ويژگى‏هاى ايشان پرداختن به موضوعاتى بود كه مورد ابتلا بود؛ همچنين يكى از عوامل شكل‏گيرى شخصيت ايشان انس شديد با شيخ هاشم قزوينى و ميرزا مهدى اصفهانى بود.

51. «مختصرى درباره آيت الله ميرزا جواد آقا تهرانى». گفتارى از آية الله سيد جعفر سیدان در سالگرد رحلت آية الله مرواريد. تهيه و تنظيم: مركز نشر و آثار آيت الله سيد جعفر سيدان، (مشهد): (بى نا)، چاپ اوّل، 1389، رقعى، ص 44 - 53.

مؤلف، به دو نمونه از مباحث علمى ايشان در ذيل اين عناوين پرداخته است: 1. تنافى وتضاد فاعليت خداوند متعال با عليت فلسفى؛ 2. بينونت و عدم سنخيت ميان خالق و مخلوق.

 

سید خاموشی، سیده مرضیه

52. «راز محبوبیت میرزا جواد آقا: گفت و گو با سیده مرضیه سید خاموشی». لیلا صدری و فاطمه السادات تهرانی نژاد، پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 62 – 63.

گفت و گویی با خواهرزادۀ میرزا جواد آقا تهرانی دربارۀ ویژگیهای میرزا جواد آقا تهرانی از نظر اخلاقی و علمی، مخالفت با فلسفه، درس تفسیر، رابطه با امام، حضور در جبهه‎های جنگ، ارتباط با رهبر انقلاب.

 

سيرى در زندگى مفسر كبير آية الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى؟ره؟

53. پايگاه تبيان:.www.tebyan.net

مروری بر زندگانى، مراتب علمى، آثار، ويژگى‏هاى اخلاق و خدمات اجتماعى.

 

شاكرى، رمضانعلى

54. «ناگفته‏هايى از زندگى آيت الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى». رايحه، ص 26 - 32.

يازده خاطره درباره آيت الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى. که در هيجدهم آبان 1369 نگاشته است.

 

شرح حال آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى؟ره؟

55. وبلاگ مخزن المعارف:. WWW.gamjinah.mihanblog.com

مروری بر بعضی از ويژگى‏هاى اخلاقى.

 

شرفخانى، احمد

56. «داستانى خواندنى از زندگى‏نامه آية الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى». وب نوشت احمد شرفخانى:.www.sharafkhani.persiblog.com

بيان حكايتى بر اساس زندگانى ميرزا جواد آقا تهرانى.

 

شمس آبادی، حسن

57. نقش علمای مشهد در انقلاب اسلامی. تهران: مؤسسۀ چاپ و نشر عروج، چاپ اوّل، 1389، وزیری، 451 ص.

نقش میرزا جواد آقا تهرانی در مبارزه با رژیم شاهنشاهی و پیروزی انقلاب اسلامی.

 

طباطبائی، سید مهدی

58. «میرزا جواد جامع خصائص انسانی بود: گفت و گو با حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی طباطبائی از شاگردان میرزا جواد آقا تهرانی». پنجره، سال دوم شمارۀ 65 (شنبه 1 آبان 1389)، ص 58 – 59.

برخی ویژگیهای اخلاقی، مخالفت با فلسفه، جایگاه علمی، روش برخورد با مخالفان فکری و مبارزات انقلابی میرزا جواد آقا تهرانی.

 

 

عبد اللهيان، ايمان

59. زندگى‏نامه آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى (م 1368 شمسى). قم: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا؟ع؟، چاپ اوّل، 1388، پالتويى، 96 ص.

كتاب از مقدمه و پنج بخش تشكيل شده است.

 در بخش نخست با عنوان «زندگى علمى»، اين عناوين طرح شده است: دوران تحصيل؛ استادان؛ شاگردان؛ تدريس (1. فقه و اصول، 2. فلسفه و حكمت، 3. معارف اسلامى، 4. تفسير قرآن كريم، 5. اخلاق)؛ تأليفات؛ مشرب فكرى و علمى. عناوين طرح شده در بخش دوم با عنوان «زندگى اخلاقى و معنوى»، عبارت‏اند از: ايمان و كمالات معنوى (1. مراقبت كامل، 2. ايمان راسخ به غيب، 3. خلع روح، 4. سرّ درون)، فضائل و ويژگى‏هاى اخلاقى (1. ويژگى‏هاى شخصى، 2. معاشرت با خانواده، 3. اخلاق اجتماعى، 4. انصاف در داورى، 5. پرهيز از اسراف، 6. احتياط در استفاده از بيت المال، 7. احترام به سادات، 8. تأثير كلام، 9. خصايص ديگر، 10. شهرت گريزى، 11. زهد و بى‏اعتنايى به دنيا).

   بخش سوم زندگى سياسى و اجتماعى نام دارد. مطالب اين بخش، در ذيل دو عنوان «خدمات اجتماعى» و «فعاليت‏هاى سياسى» طرح شده است. بخش چهارم، آموزه‏هاى قرآنى نام گرفته است با اين عناوين در ذيل آن: 1. ميدان بحث و گفت و گو؛ 2. قرآن موجب عصمت پيامبر؟ص؟؛ 3. توفيق و اختيار؛ 4. زيبانگرى؛ 5. زبان اخلاق و معنويت؛ 6. نتيجه. بخش پنجم و پايانى، «عروج ملكوتى» نام دارد. عناوين اين بخش عبارت‏اند از: بيشترين ذكر؛ جواب تهديد؛ شيفته مرگ؛ آخرين سفارش و ديدار؛ وصيت‏نامه؛ عروج روح با تلاوت آيات قرآن؛ تصاويرى از استاد؛ تصاويرى از كتاب‏هاى استاد.

 

عبداللهيان، محمّد

60. «اظهار نظرى شايسته». بينات، سال هفدهم، شماره 65 (بهار 1389)، ص 107 - 110.

گزارشى از نامه فرزند ميرزا جواد آقا تهرانى به مدير مسئول نشريه بيّنات.

61. «روش تفسيرى آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 237 - 268، و با اين مشخصات: «روش تفسيرى آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى (ره) و ويژگى‏هاى «تفسير مصباح الهدى». تفسير مصباح الهدى، ج 1، ص 49 - 76، و آفاق نور، ص 49 - 76، و تلخيص آن با اين مشخصات: «روش تفسيرى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى و ويژگى‏هاى تفسير مصباح الهدى». روزنامه جمهورى اسلامى، شماره 8853 (پنجشنبه 20 اسفند 1388)، ص 12، و روزنامه اطلاعات، شماره 24755 (شنبه يكم خرداد 1389)، ص 6.

استاد پس از طرح آيه، شأن نزول، ارتباط آيه با آيه قبل و بعد و معناى واژگان، به ترجمه و توضيح آن مى‏پرداخت و معناى روشنى از آيه به دست مى‏داد. در هنگام بحث اقوال مفسّران را نيز طرح مى‏كرد. وى ضمن بهره‏گيرى از دانش‏ها در تفسير آيات، از تفسير به رأى آيات اجتناب داشت. از ويژگى‏هاى ديگر روش تفسيرى ايشان، پرورش قدرت زيبانگرى در انسان‏هاست. طرح مسائل اخلاقى و معنوى در ذيل آيات به منظور تزكيه و تربيت و همچنين هدايتگرى و انسان‏سازى، از ديگر ويژگى‏هاى اين تفسير است.

62. «معرفى تفسير مصباح الهدى»؛ بينات، سال هفدهم، شماره 65 (بهار 1389)، ص 87 - 106.

گزارشى از مراحل آماده سازى كتاب «تفسير مصباح الهدى» و ويژگى‏هاى آن در ذيل اين عناوين: شخصيت علمى استاد؛ زندگى علمى مقرّر درس تفسير؛ درباره احياى تفسير مصباح الهدى با ويژگى‏هاى این تفسير، سطح علمى تفسير؛ چگونگى بهره‏گيرى از دانش‏ها؛ دانش و بينش؛ وظيفه مفسّر؛ هدايتگرى و انسان سازى.

 

عبدخدايى، محمدهادى

63. «مكتب تفكيك: موافق عقلى، مخالف انتساب برداشت شخصى به اسلام». رايحه، ص 68 - 75.

 

عطاردى، عزيز الله‏

64. «جواد تهرانى». فرهنگ خراسان. تهران: عطارد، چاپ اوّل، 1381، وزيرى، ج 3، ص 582 - 588، و با اين مشخصات: «زندگى‏نامه و سيره عملى ميرزا جوادآقا تهرانى». رايحه، ص 6 - 11 و گزيده آن با اين مشخصات: «ميرزا جوادآقا تهرانى در نگاه استاد عزيز الله‏ عطاردى». روزنامه جمهورى اسلامى، شماره 8900 (پنجشنبه 30 ارديبهشت 1389)، ص 12.

گزارشى از زندگانى، ويژگى‏هاى اخلاقى، فعاليت‏هاى اجتماعى و آثار ميرزا جواد آقا تهرانى.

 

غرويان، عبد الجواد

65. «آيت الله‏ تهرانى ساده زيست بود». رايحه، ص 14 - 15.

بيان خاطراتى از ميرزا جوادآقا تهرانى.

 

غلامى، اصغر

66. «ارزش معرفت‏بخشى كشف و شهود عرفانى از نظر ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 505 - 535.

معناى كشف از نظر عارفان، حقيقت كشف و كيفيت حصول آن، كشف‏هاى صواب و ناصواب، عوامل مؤثر در نادرستى مكاشفات، مخالفت برخى كشف‏ها با عقل و محكمات كتاب و سنّت و كشف صحيح از نظر متون مقدس دينى، مسائلى هستند كه در اين مقاله بررسى شده است.

 

غمِ دورى از محبوب

67. ماهنامه آموزشى - اطلاع‏رسانى معارف. شماره 46 (خرداد 1386)، ص 40 - 41.

گزارشى از زندگانى ميرزا جوادآقا تهرانى و نكاتى درباره ايشان.

 

فقيهى، محمد

68. آيات الاحكام در «تفسير مصباح الهدى». مفسر ربّانى، ص 365 - 432.

مشرب میرزا جوادآقا تهرانی در مسأله بررسی شده، که نوعی تلفیق دو روش معمول میان شیعه و اهل سنّت است.

 

كاملان، محمدصادق

69. «خُلق قرآنى، راز محبوبيت ميرزا جواد آقا تهرانى». رايحه، ص 16 - 17.

بيان خاطراتى درباره ويژگى‏هاى اخلاقى ميرزا جوادآقا تهرانى.

 

گزارش مراسم بزرگداشت آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى در جوار حرم حضرت عبدالعظيم حسنى

70. روزنامه جمهورى اسلامى، شماره 8901 (شنبه 1 خرداد 1389)، ص 1 و 3. دربارۀ این همایش، پیشتر سخن گفتیم.

 

مجتبوى، سيد على اصغر

71. «ميرزا جواد آقا تهرانى، همراه امام رحمه‏الله و انقلاب». رايحه، ص 88 - 91.

نكاتى درباره ويژگى‏هاى اخلاقى، درس تفسير و دفاع ايشان از انقلاب اسلامى و حضور او در جبهه‏هاى جنگ.

محدث، سيد ابراهيم

72. «قانون مدارى بارزترين خصيصه ميرزا جوادآقا تهرانى». رايحه، ص 18 - 20.

بيان خاطراتى از ميرزا جوادآقا تهرانى.

 

مدرسی، مرتضی

73. منتخبی از تاریخ فلسفۀ اسلام. تهران: کتابفروشی فروغی، چاپ سوم، 1353، رقعی، ص 369 – 370.

مؤلف در بخشی از کتاب با عنوان «تجدید کلام اهل بیت»، میرزا مهدی اصفهانی و شاگردانش را در مشهد، تجدید کنندۀ علم کلام و فهم حدیث مذهب جعفری می‎داند. و می‎گوید: در آثار آنان برخی از پندارهای فلاسفۀ یونان و اسلام و عرفای بزرگ مورد بحث و انتقاد قرار گرفته است.

 

معرفى تفسير مصباح الهدى

74. رايحه، ص 11 - 13.

گزارشى از كتاب دو جلدى «تفسير مصباح الهدى»، اثر تقريرى ميرزا جواد آقا تهرانى.

 

مفسّر بزرگ ميرزا جواد آقا تهرانى؟ره؟

75. پايگاه پرسمان قرآن:.www.porsemanquran.com

گزارشى از زندگانى، مراتب علمى، آثار، ويژگى‏هاى اخلاقى و فعاليت‏هاى اجتماعى او.

 

مفسّر ربّانى: مجموعه مقالات بزرگداشت آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى

76. به كوشش جمعى از فضلاى خراسان: قم: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا؟ع؟، چاپ اوّل، 1388، وزيرى، 856 ص.

اين اثر به مناسبت بيستمين سال بزرگداشت آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى ره فراهم آمده و در سه بخش تنظيم يافته است: در بخش نخست هيجده نوشتار با اين عناوين آمده است: نگاهى به زندگى عالم ربّانى آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى، سيد مهدى حسينى مجاهد؛ ميرزا جواد آقا تهرانى آيت بزرگ الهى در باب نفس و پارسايى، محمد مهدى ركنى يزدى؛ بى پيرايگى راز رهايى، محمدعلى سلطانى؛ ميرزا جواد آقا تهرانى به روايت اسناد ساواك، مهدى مهريزى و محمد قنبرى؛ روش تفسيرى آية الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى؛ محمد عبداللهيان؛ حجيّت ظواهر قرآن و نقش حديث در تفسير با نگاه به «تفسير مصباح الهدى»، سيّد ابوالفضل موسويان؛ خردگرايى در «تفسير مصباح الهدى»، سيّد محمّد على ايازى؛ انسان سازى در «تفسير مصباح الهدى»، حسن پويا؛ آيات الاحكام در «تفسير مصباح الهدى»، محمّد فقيهى؛ ديدگاه‏هاى حديثى عالم ربّانى ميرزا جواد آقا تهرانى، مهدى مهريزى؛ ميرزا جواد تهرانى و مكتب تفكيك، سيّد حسن اسلامى؛ ميرزاى تهرانى و نقد صوفى، رضا بابايى؛ ارزش معرفت بخشى كشف و شهود عرفانى از نظر ميرزا جوادآقا تهرانى، اصغر غلامى؛ اشتراك معنوى وجود از نظر ميرزا جواد آقا تهرانى، محمّد بيابانى اسكويى؛ عرفان و تصوّف از ديدگاه ميرزا جوادآقا تهرانى، على ملكى ميانجى؛ احساس وظيفه‏شناسى عالم دينى، محمدعلى سلطانى؛ مأخذشناسى ميرزا جواد آقا تهرانى، هادى ربّانى؛ حكمت قرآنى و فلسفه يونانى، محمدرضا حكيمى.

   در بخش دوم، پنج مصاحبه با اين عناوين آمده است: گفتگو با آية الله‏ سيّد جعفر سيّدان؛ گفتگو با حجة الاسلام والمسلمين على اكبر الهى خراسانى؛ گفتگو با حجة الاسلام والمسلمين حسين خزاعى؛ گفتگو با حجة الاسلام والمسلمين سيّد ابوالفضل موسوى كاهانى؛ گفتگو با حجة الاسلام والمسلمين محمدرضا نوراللهيان. بخش سوم نيز به اسناد و تصاوير اختصاص دارد.

 

ملكى ميانجى، على

77. «عرفان و تصوّف از ديدگاه ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 605 - 651.

گزارشى از ديدگاه‏هاى ميرزا جواد آقا تهرانى درباره مسائل مهم مطرح در عرفان و تصوّف و نقد آنها، كه با استناد به كتاب «عارف و صوفى چه مى‏گويند؟»، سامان يافته است.

 

مؤسسه فرهنگی مطالعاتی شمس الشموس

78. افلاکیان خاک نشین. تهران: شمس الشموس، چاپ ششم، 1389، وزیری، ص 25.

زندگی، ویژگی‎های اخلاقی و فعالیت‎های اجتماعی وی.

 

موسويان، سيد ابوالفضل

79. حجّيّت ظواهر قرآن و نقش حديث در تفسير با نگاه به «تفسير مصباح الهدى». مفسر ربّانى، ص 269 - 306.

ميرزا جواد آقا تهرانى در درس‏هاى تفسيرى خود، در هنگام دست‏يابى به روايات از معصومان؟عهم؟ و اطمينان به آنها، براساس آن تفسير مى‏كند. اما اگر روايتى نرسيده باشد و يا مورد اطمينان نباشد، ظواهر قرآن را حجت مى‏داند و خود با توجه به آيات ديگر، به تفسير مى‏پردازد.

80. «ميرزا جوادآقا تهرانى در عرضه احاديث به قرآن جديت داشت». رايحه، ص 65 - 66.

چگونگى بهره‏گيرى روايات توسط ميرزا جوادآقا تهرانى در بحث‏هاى تفسيرى خود.

 

موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم

81. «پيام آيت الله‏ العظمى حاج سيد عبدالكريم موسوى اردبيلى به كنگره بزرگداشت آيت الله‏ تهرانى». رايحه، ص 124.

اين پيام به مناسبت همايش بزرگداشت ميرزا جوادآقا تهرانى در 20 اسفند 1388 در دانشگاه مفيد قم صادر شده است.

 

موسوى، سيد محمد

82. «زمزمه آيت الله‏ تهرانى در جبهه». رايحه، ص 102 - 105.

بیان خاطراتى، ذيل اين عناوين: با صفا، بى آلايش و بى‏تكبر؛ محتاط در مسائل؛ نافذ و مؤثر در عوام و خواص؛ ساده‏زيست؛ بسيار متواضع و خوش خلق.

 

موسوى كاهانى، سيّد ابوالفضل

83. «گفتگو با حجّة الاسلام و المسلمين سيّد ابوالفضل موسوى كاهانى». مفسر ربّانى، ص 781 - 792.

در اين گفت و گو 21 خاطره از روحيات اخلاقى و اهتمام ميرزا جواد آقا تهرانى در راه اندازى كارهاى مردم طرح شده است.

 

مهدوى راد، محمدعلى

84. «تفسير قرآن به تمام معنى در روح ميرزا جوادآقا متجلى بود». رايحه، ص 130 - 131، و با اين مشخصات: «تفسير مصباح الهدى، تفسيرى روايى - تحليلى است». بعثت، سال سى و يكم، شماره 1381، (نيمه اوّل خرداد 1389)، ص 13.

ابعاد كتاب «تفسير مصباح الهدى» و ويژگى‏هاى اين اثر تفسيرى.

 

مهريزى مهدى

85. «ديدگاه‏هاى حديثىِ عالم ربّانى ميرزا جواد آقا تهرانى رحمه‏الله». مفسر ربّانى، ص 433 - 448.

اين ديدگاه‏ها در سه حوزه اصلى حجّيّت حديث، چگونگى احراز صدور و روش فهم و تفسير روايات، استخراج شده است. مؤلف در تحليل نهايى به اين نتيجه رسيده است كه روش كلى ايشان در تعامل با احاديث، روش رايج نزد فقيهان و اصوليان است. البته در برابر تأويل‏هاى صوفيانه و فلسفى به شدّت موضع مى‏گيرد و به مقابله برمى‏خيزد.

86. «گزارش اولين كنگره بزرگداشت ميرزا جوادآقا تهرانى». رايحه، ص 114 - 115.

گزارشى از فعاليت‏هاى انجام شده و انتشار كتاب «تفسير مصباح الهدى» و كتاب «مفسّر ربّانى».

 

مهريزى، مهدى و محمد قنبرى

87. «ميرزا جواد تهرانى، به روايت اسناد ساواك». مفسر ربّانى، ص 107 - 236.

بازخوانى بخشى از اسناد ساواك درباره ميرزا جواد آقا تهرانى.

 

ميرزا جوادآقا و تفسير مصباح الهدى

88. معارف. شماره 75 (فروردين و ارديبهشت 1389)، ص 49 - 50.

گزارشى از همايش بزرگداشت ميرزا جوادآقا تهرانى در دانشگاه مفيد قم.

 

میر صمدی، فائقة السادات

89. «تلألو علم اخلاق در جوار خورشید خراسان». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (شنبه 1 آبان 1389)، ص 57.

اشاره به گوشه‏هایی از ویژگی‏های اخلاقی میرزا جواد آقا تهرانی.

 

ناصری، زهرا

90. «پیرو ولایت تا آخرین نفس». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 64.

ویژگی‎های علمی و اخلاقی، آثار، درس تفسیر، مشرب معارفی، خدمات اجتماعی و حضور در مبارزات اجتماعی میرزا جواد آقا تهرانی.

 

نصیری، مجتبی

91. «یکی از دوستان خدا: تأمل در سال‎های کودکی، تعلیم و تدریس معلم اخلاق». پنجره، سال دوم، شمارۀ 65 (1 آبان 1389)، ص 60 – 61.

درس و کلاس و مدرسه؛ هجرت‎های حوزوی؛ ساعت معلمی؛ کرامات پدر؛ تا صبح پشت در ماندکه مادرم بیمار نشود؛ فصل آخر.

نكوداشت مفسر ژرف‏انديش قرآن آيت الله‏ ميرزا جوادآقا تهرانى

92. روزنامه اطلاعات، شماره 24707 (شنبه 22 اسفند 1388)، ص 3، و بعثت، سال سى و يكم، شماره 1378 (نيمه دوم فروردين 1389)، ص 2.

گزارشى از بزرگداشت بيستمين سالگرد درگذشت آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى.

 

نوراللهيان، محمدرضا

93. «گفتگو با حجّة الاسلام و المسلمين محمّدرضا نوراللهيان». مفسر ربّانى، ص 793 - 812، و گزيده آن با اين مشخصات: «خاطرات يك سفر». روزنامه اطلاعات، ضميمه، شماره 24754 (پنجشنبه 30 ارديبهشت 1389)، ص 5 و گزیدۀ آن با این مشخصات: خامه یار، محمد. اولین‌های دفاع مقدس. قم: پارسا اندیش، چاپ سوم، 1389، رقعی، ص 83-85.

خاطرات نخستین حضور ميرزا جواد آقا تهرانى در جبهه‏هاى جنگ.

94. «ميرزا جوادآقا تهرانى در خانواده خود نيز حيات طيبه قرآنى ايجاد كرد». رايحه، ص 92 - 97.

گفت و گويى است با يكى از شاگردان ميرزا جوادآقا تهرانى که نكاتى درباره ويژگى‏هاى اخلاقى ميرزاجوادآقا طرح مى‏كند.

 

همايش بزرگداشت حضرت آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى

95. افق حوزه، سال هشتم، شماره 271 (چهارشنبه 5 خرداد 1389)، ص 3.

گزارشى از همايش برگزار شده در تالار شيخ صدوق آستان حضرت عبدالعظيم؟ع؟ در مورخ پنجشنبه 30 / 2 / 1389. که قبلاً دربارۀ آن سخن رفت.

 

يعقوبيان، ابراهيم

96. «مكتب تفكيك: مخالفت با فلسفه و عرفان نه، تمييز آرا به واسطه آيات آرى» رايحه، ص 76 - 79.

گفت و گويى درباره زندگانى و آثار ميرزا جوادآقا تهرانى که به آراى اصحاب تفكيك و دلايل مخالفت آنان با فلسفه و عرفان نيز اشاره رفته است.

 

 



[1]. براى آگاهى بيشتر از زندگانى وى، رجوع كنيد به منابعى كه در بخش دوم اين مأخذشناسى، معرّفى شده است.

[2]. با استفاده از يادداشت مهدى مهريزى، در مقدمۀ مفسّر ربّانى: مجموعه مقالات بزرگداشت آيت اللّه‏ ميرزا جواد آقا تهرانى، به كوشش جمعى از فضلاى خراسان، قم: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا؟ع؟، چاپ اوّل، 1388، ص 8 - 10.

[3]. ر. ك: ربانى، هادى. «مأخذشناسى ميرزا جوادآقا تهرانى». مفسّر ربّانى، ص 679 - 703.

[4]. عمده ترین منبع تدوین این گفتار، چهار مأخذ است: مفسّر ربانی، تفسیر مصباح الهدی، آفاق نور، رایحه برای پرهیز از تطویل این نوشتار، ویژگی‎های کتابشناسی این منابع، فقط یک بار یاد می‎شود و در موارد بعدی به نام آنها اکتفا می‎شود. (ویراستار)

 

 

کتاب شیعه ، شماره 2


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
تطورّات مرجعیت در سده اخیر
دربارۀ کتاب «شرح الرسالة» از سید مرتضی| رضا مختاری
تکملۀ مأخذشناسى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى | هادی ربانی
آيت الله روحاني، نياز امروز و فرداي حوزه هـا | رضا مختاري
پژوهش های در دست انجام
نابغه ای در علوم عقلیه و نقلیه
گُلِ بى خار
علامه سید ناصر حسین هندی
گزیدۀ مهمترین مقالات دربارۀ شیخ بهایی
کتابخانه آیه الله چهارسوقی
گزارشی از کتاب گزیده دانشوران و رجال اصفهان
میرزا صادق مجتهد تبریزی از منظر تراجم نگاران
اعمال خالده و خدمات اجتماعى حضرت آیت الله چهارسوقی
ولايت فقهاى جامع الشرايط
مقدمۀ اصول دین
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
مجموعۀ جباعی
فوائدی پراکنده از شیخ بهایی در آثار سیدنعمةاللـه جزائری
شرح حال آیةاللـه آقاى حاج شيخ آقا بزرگ طهرانى| علامه روضاتی
روضاتی نامه| محمد حسین تسبیحی (رها)
مقدمه بحر المعارف
اتقان و پختگى در نگارش
اساسنامه موسسه کتابشناسی شیعه
کتابیات 1 | محسن صادقی
حدیث نصر
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top