کد مطلب: 5074
تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۹۷
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
برگرفته از کتاب "احوال و آثار شیخ بهائی "

 

 شرح حال نوشتۀ مرحوم سید محسن امین دربارۀ شیخ بهایی مشتمل بر مطالب مختلفی است که از آثار کهنتر گردآوری شده است. امین در ابتدا دربارۀ اصل و نسب شیخ بهایی که به حارث اعور همدانی می‌رسید مطالبی آورده و اطلاعات تاریخی در خصوص همدان و حارث ارایه کرده است.

امین بر اساس طرحی به ارایه مطالب دربارۀ شیخ بهایی پرداخته است. او ابتدا دربارۀ زمان تولد و وفات و مکان دفن شیخ بهایی سخن گفته و اطلاعات مختلف را ذکر کرده است.در ضمن بحث از مکان دفن شیخ بهایی، از قبر شیخ علی بن عبدالعالی میسی در روستای صدیق و قبر سید علی صائغ (م 980) و قبور صاحب معالم و مدارك سخن گفته و از وضعیت و بی توجهی به قبور عالمان مذکور گله کرده است. در حقیقت از جنبه‌های مهم شرح حال نگاری امین، اطلاعات میدانی است که گه گاه در میان شرح حال افراد آورده است (ج 9، ص 234).

پس از آن وی اقوال عالمان مختلف در اشاره به مقام و منزلت شیخ بهایی را نقل کرده است (ج 9، ص 234-239). پس از نقل مطالب مذکور، شرح حال و سوانح زندگی شیخ بهایی به تفصیل ارایه شده است. از منابع اصلی امین، سلافة العصر سید علی خان مدنی بوده است. امین در اشاره به سفرهای شیخ بهایی بدون نقدی، گفتۀ سید علی خان مدنی که از سی سال سفر شیخ بهایی سخن گفته را نقل کرده و در اشاره به آن نوشته است:

و ممّا یؤسف له أنّ الشیخ البهائي لم یدوّن أخباره في سیاحته التي استغرقت ثلاثین سنة في بلاد الروم و الشام و غیرها مع ما کان علیه من الفضل و المعرفة و طول صحبة الملوك و الأمراء و العلماء، و لا شكّ أنّه اتّفق له في سیاحته هذه أُمور غریبة و أشیاء کثیرة لو دوّنت لکانت من نفائس الکتب، و نری أنّ الشهید الثاني دوّن رحلته من الشام إلی القسطنطنیّة إلی إیران إلی العراق إلی الشام التي لم تستغرق زمناً طویلاً، فکان فیها من الفوائد و الغرائب أُمور کثیرة تداولها المؤلّفون و استفاد منها المطالعون، و کذلك رحلته من الشام إلی مصر، کما ذکرناه في ترجمته، و ابن بطوطة و ابن جبیر دوّنا رحلتین لهما لم یستغرقا بعض ما استغرقته سیاحة البهائي و قد طبعتا و نشرتا و استفاد منهما الناس، و لا ریب أنّ سیاحة البهائي لو دوّنت لکانت فوق ذلك کلّه، ولکن و للأسف لم یدوّن منها شيء سوی أُمور یسیرة نقلها الشیخ أحمد المنیني في شرح قصیدة البهائي عن أبي المعالي الطالوي» (ج 9، ص 239-240).

در ادامه امین به تفصیل اخبار تاریخی نقل شده دربارۀ شیخ بهایی را نقل کرده از جمله حکایت‌هایی را که در روزگار امین در میان مردم جبل عامل دربارۀ سفرهای شیخ بهایی رایج بوده نیز نقل کرده (ج 9، ص 241-242) که نمونه‌ای مهم از تصویر عامیانه از شیخ بهایی در سنت جبل عامل است که لازم است تا حکایت‌های مشابه را نیز گردآوری کرد. در بحث از مشایخ شیخ بهایی، امین به نقل از لؤلؤة البحرین، مطالبی دربارۀ طریق روایی شیخ بهایی از اهل سنت آورده اما اشاره‌ای به اینکه متن کامل اجازۀ مورد بحث در ضمن بحار الانوار آمده و در آنجا شیخ بهایی خود را از نوادگان غزالی معرفی کرده، نکرده است (ج 9، ص 243-244).

 امین در ادامه فهرست کوتاهی از شاگردان شیخ بهایی آورده و پس از آن، کتاب‌شناسی موضوعی از آثار شیخ بهایی ارایه کرده است.

 آخرین بحث امین، اشعار شیخ بهایی است که در ابتدای بحث امین به قصیدۀ بسیار مشهور شیخ بهایی یعنی وسیلة الفوز و الأمان في مدح صاحب الزمان اشاره کرده و ضمن اشاره به نام‌های دیگر آن نوشته است:

... و بعضهم یقول اسهما روح الجنان کما في دیوان الشیخ جعفر الخُطّي و هي التي شرحها الشیخ أحمد بن علی المنیني الدمشقي بطلب السید محمد هاشم قاضي دمشق الشام و طبعت مع شرحها في آخر الکشکول و أولها...» (ج 9، ص 245).

دربارۀ قصیدۀ الفوز و الامان و شروح آن همچنین بنگرید به: الذریعة، ج 16، ص 373-374) و پس از آن به تفصیل گزیده‌هایی از اشعار عربی و گاه فارسی شیخ بهایی را نقل کرده است (ج 9، ص 246-249).

سید محسن امین، أعیان الشیعة، حققه و أخرجه حسن الأمین (بیروت: دار التعارف للمطبوعات، 1403/1983)، ج 9، ص 234-249.


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
اعمال خالده و خدمات اجتماعى حضرت آیت الله چهارسوقی
ولايت فقهاى جامع الشرايط
مقدمۀ اصول دین
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
مجموعۀ جباعی
فوائدی پراکنده از شیخ بهایی در آثار سیدنعمةاللـه جزائری
شرح حال آیةاللـه آقاى حاج شيخ آقا بزرگ طهرانى| علامه روضاتی
روضاتی نامه| محمد حسین تسبیحی (رها)
مقدمه بحر المعارف
اتقان و پختگى در نگارش
اساسنامه موسسه کتابشناسی شیعه
کتابیات 1 | محسن صادقی
حدیث نصر
درنگی برکرامتی از « میرزاطاهرتنکابنی» | علی حسن بگی
معرفی کتاب :زندگانی آیة الله چهارسوقی
شناخت نامه آیت الله حاج شیخ محمد حسین احمدی گلپایگانی|علی حسن بگی
معرفی "احوال و آثار بهاء الدین عاملی معروف به شیخ بهایی"
مروری اجمالی بر تطور فقه فتوایی
سیّد جعفر کشفی دارابی بروجردی (1189-1267ق) : سید حجّت کشفی
اشتباه تنقيح المقال درباره مدفن فخرالمحققين
ميرزا محمد تقى شيرازى قدس‏ سره (م 1338)
ذکر شریف "یا فاطمه" سلام الله علیها
آيه‏ اللّه‏ ميرزا محمد حسين نائينى قدس ‏سره (م 1355)
ناراحتى حضرت زهرا عليهاالسلام
ابعاد شخصيت شيخ انصارى
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top