کد مطلب: 5064
تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۲۱ خرداد ۱۳۹۷
درنگی برکرامتی از « میرزاطاهرتنکابنی» | علی حسن بگی
با رويكرد مقايسه تاريخي

درنگی برکرامتی از « میرزاطاهرتنکابنی»، با رويكرد مقايسه تاريخي                                                     علی حسن بگی[1]     

  

مدتي است به دلایلی در ایران، تعدادي  از کتاب های تراجم و شرح حال عالمان حوزوی به کشف و کرامات آنان اختصاص یافته است در صورتی که تراجم نویسان گذشته مثل سید محسن امین و شيخ آقا بزرگ تهراني به ترتيب در  در «اعیان الشیعه» و «طبقات اعلام الشیعه» چندان اهمیتی به اين موضوع نمی دادند. براي مثال مرحوم آیت الله سید علی آقا قاضی يكي از کسانی است که پیرامون شخصیت او کتاب هایی نگاشته شده که بسياري از آن هاکرامت محورند، در حالي كه شیخ آقا بزرگ تهرانی علی رغم هم عصر و همسایه بودن با آن مرحوم،در شرح حال وی اشاره ای به کرامات مرحوم قاضی ندارد.مرحوم آیت الله سید محمد علی روضاتی در تعلیقات ارزشمند خویش بر مکارم الآثار در شرح حال مرحوم آیت الله سید علی قاضی می نویسد: در یادنامه هایی که به مناسبت در گذشت مرحوم علامه طباطبایی صاحب تفسیر کبیر « المیزان» به چاپ رسید گوشه هایی از کیفیّت زندگی آن عالم جلیل (مرحوم آیت الله سید علی قاضی )را نیز نوشته اند و مکاشفات،کرامات،مقامات و خوارق عاداتی به ایشان نسبت داده شده است، در حالی که مؤلّف گرامی«نقباء البشر»( شیخ آقا بزرگ تهرانی) با معاشرت پنجاه ساله، هیچ اشاره ای به این قبیل امور نکرده اند[2] .يكي از شخصیت هایی که پیرامون او کرامتي  نقل شده ،حکیم عصر قاجار و پهلوی اول، مرحوم «میرزا طاهر تنکابنی» است . او یکی از  شاگردن میرزا محمد رضا قمشه ای،آقا علی مدرس زنوزی و میرزا ابوالحسن جلوه است .از زبان او نقل شده در وقتی که در یکی از مدارس تهران به تحصیل دروس طلبه ای اشتغال داشته توسط «میرزا نصر الله لک»، «طیّ الارض»[3] داده شده است. این نوشتار در صدد  اعتبار سنجی گزارش است. لازم به یاد آوری است این گزارش یک منبع بیشتر ندارد و آن « افسانه زندگی» تألیف دکتر باستان است. در فاصله اندکی جریان مذکور ، در مجله« یغما» از کتاب افسانه زندگی ، نقل و منتشر شد[4]. بعدها این جریان، توسط دکتر مصطفی محقق داماد در یکی از آثارش انعکاس یافت[5]. این گزارش پس از نقل آن توسط حضرت آیت الله العظمی «شبیری زنجانی» از اعتبار بیشتری بر خوردارگشت[6] .از آنجا که منبع اصلی کرامت مذکور،  « افسانه زندگی» است. نگارنده ابتدا به صورت خلاصه جریان مذکور را از منبع اصلی نقل کرده  سپس به بررسی آن مبادرت می کند.

طیّ الارض میرزا طاهر تنکابنی توسط میرزا نصر الله لک

دکتر باستان می نویسد: « میرزا طاهر تنکابنی  در زمستان 1322هجری قمری گفت: در زمستان  سی چهل سال پیش شنیدم « میرزا نصر الله لک»در تهران در مدرسه «ملا آقا رضا» منزل کرده ، به مدرسه ملا آقا رضا رفتم و به حجره او که در آن جا منزل داشت وارد شدم . بعد از سلام و علیک ، در روی حصیری که نصف حجره را مفروش کرده بود نشستم و جویای حال یکدیگر شدیم . مشار الیه اظهار داشت خواهش دارم کمک کنید تا قلیان را نیز به قول عوام چاق کنیم. متفقا آتش درست کردیم تنباکو به سر قلیان ریختیم قلیان حاضر شد. موقعی که مشغول کشیدن بود و فکر می کرد یک مرتبه گفت: امشب شب جمعه است . پرسید تا به حال به قم مشرف شده اید؟ گفتم: تا کنون سعادت یاری نکرده است.استعلام کرد که میل دارید با هم به قم برویم ؟  نگاهی از روی حیرت به صورتش انداختم و مقصودم این بود که در آن وقت شب با نزول برف و فقد وسایل چه تکلیفی است می کند. معنای تعجب مرا دریافت و گفت به موضوع تاریکی شب و برف و سرما و مرکوب اهمیت ندهید، فقط بگویید که به این مسافرت میل دارید یا نه؟ گفتم : حاضرم. پرسید وضوء دارید؟جواب دادم بلی . گفت : باید با حضور من مجددا وضوء بگیرید. آب در کوزه حاضر بود، در داخل حجره در قسمتی که فرش نداشت وضوء گرفتم . مشار الیه برخاست و درب حجره را از داخل بست، و در وسط اتاق ایستاد، دست مرا گرفت، و گفت: چشم برهم بگذارید و صلوات بفرستید هروقت دست شما را فشار دادم چشم باز نمایید. بفرموده عمل کردم.دیده بر هم نهادم و به ذکر صلوات پرداختم  بلا فاصله احساس کردم که دستم را فشار می دهد. چشم گشودم خود را در محوطه وسیعی یافتم ، در حالی که در کنار حوض بزرگی ایستاده ام ، و در مقابل ایوان بزرگ آئینه کاری و یک جفت گلدسته بلند نمایان و پیداست که زیارت گاه است. میرزا نصر الله گفت: این جا صحن قم و معروف بصحن جدید است. به طرف کفش کن رفتیم کفش ها را در آورده ،از ایوان گذشته و به حرم داخل شدیم.پس از طواف و اتمام زیارت از حرم خارج شده و به صحن آمدیم. میرزا نصر الله پرسید  آیا قصد مراجعت دارید؟ جواب مثبت دادم دست مرا مطابق دفعه قبل در دست گرفت و گفت: مسأله مهمی نیست فقط چشم بر هم بگذارید و همان قسم که قبلا دستور داده ام صلوات بفرستید و هروقت دست شما را فشردم چشم بگشایید.اطاعت کردم.دیده را بر هم نهادم باز بلافاصله دستم را فشار داد، چشم باز نموده خود را در حجره معهود یافتم»[7].

بررسی

به نظر می رسد پذیرش گزارش مذکور با دشواری هایی  روبه رو است؛ زیرا میرزا طاهر تنکابنی در سال 1280ق،متولد شده است .سپس در سن 16سالگی (1296ق)جهت ادامه تحصیلات حوزوی وارد حوزه علمیه تهران می شود[8].از سوی دیگر،دکتر باستان  ،جریان «طیّ الارض» را در سال 1322ق، از زبان میرزا طاهر تنکابنی نقل کرده است(یعنی در سن 42سالگیِ میرزا طاهر تنکابنی)که میرزا طاهر گفت:سی چهل سال پیش جریان «طی الارض» رخ داد.اکنون  اگر سی سال را مبنا قرار دهیم، میرزا طاهر در آن وقت 12 ساله بوده است( سال نقل رویداد مذکور، 1322ق است و میرزا می گوید سی سال پیش، رویداد مذکور رخ داد اکنون اگر 30 سال را از 1322ق، کم کنیم می شود 1292 ق(یعنی دوازده سال پس از تولد میرزا طاهر) و میرزا طاهر در آن زمان هنوز براي تحصيل دروس حوزوي ، وارد تهران نشده است،از سوی دیگر نیز در آن  زمان صحن جدید یاآئینه(صحن اتابکی) ساخته نشده است زیرا ساختن صحن آئینه(صحن اتابکی) از سوی میرزا علی اصغر خان اتابک در سال1295ق شروع گردیدو پس از هشت سال در سال 1303ق پایان یافت[9].اگر مبنا را چهل سال بگذاریم در آن وقت میرزا طاهر 2ساله بوده است واز سویی صحن آئینه نیزبیست ویک سال بعد ساخته شده است.

                                          

 

 

 

 

 

 

 

منابع

 

شبیری زنجانی، موسی، جرعه ای از دریا، قم، مؤسسه کتاب شناسی شیعه، 1390.

شیخ آقا بزرگ تهرانی، محمد محسن، طبقات اعلام الشیعة، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1430ق.

صدوقی سها،منوچهر، تاریخ حکما وعرفای متأخر،تهران، انتشارات حکمت، 1381.

محقق داماد، مصطفی، نخبگان علم و عمل ایران،تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1378.

معلم حبیب آبادی، محمد علی، مکارم الآثار، اصفهان، انجمن کتابخانه‌های عمومی اصفهان، 1374.

ناصر الشریعه، محمد حسین، تاریخ قم، تهران، رهنمود، 1383.

باستان،  نصرت الله، افسانه زندگی ، تهران، انتشارات،جاویدان،،1344.

یوسفی نیا، علی اصغر، تاریخ تنکابن، تهران، انتشارات آروَن، 1388.

 

                                                 مجلات

وحید، سال شانزدهم، شماره243، نشریه دانش پژوهان،تهران،1357.

یغما، سال هجدهم(1344)،شماره هفتم، صاحب امتیاز:استاد حبیب یغمایی، تهران،انتشارات ایران، بازار بین الحرمین.



[1] . عضو هیئت علمی گروه الاهیات دانشگاه اراک.

a-hasanbagi@araku.ac.ir

[2] . مکارم الآثار، ج7،ص2697.

[3] . دکتر باستان از این سیر، به « معراج میرزا طاهر تنکابنی» یاد کرده است( مجله یغما، شماره هشتم، سال،1344،ص437).

[4] . مجله یغما، شماره هشتم، سال،1344 ،ص437- 439.

[5] . نخبگان علم وعمل ایران ، ص111-113.

[6] . جرعه ای ازدریا ج2،ص518-519.

[7] . افسانه زندگی،ص177-181 ؛ مجله یغما، شماره هشتم، سال،1344،ص437- 439.

[8] .طبقات اعلام الشیعه،ج15،ص973؛ تاریخ حکما وعرفای متأخر،ص303؛ مکارم الآثار، ج7،ص2300 ،2301؛ مجله وحید،شماره،243،ص59،تاریخ تنکابن، ص535-536.

[9] . تاریخ قم، ص192.


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
اتقان و پختگى در نگارش
اساسنامه موسسه کتابشناسی شیعه
کتابیات 1 | محسن صادقی
حدیث نصر
درنگی برکرامتی از « میرزاطاهرتنکابنی» | علی حسن بگی
معرفی کتاب :زندگانی آیة الله چهارسوقی
شناخت نامه آیت الله حاج شیخ محمد حسین احمدی گلپایگانی|علی حسن بگی
معرفی "احوال و آثار بهاء الدین عاملی معروف به شیخ بهایی"
مروری اجمالی بر تطور فقه فتوایی
سیّد جعفر کشفی دارابی بروجردی (1189-1267ق) : سید حجّت کشفی
اشتباه تنقيح المقال درباره مدفن فخرالمحققين
ميرزا محمد تقى شيرازى قدس‏ سره (م 1338)
ذکر شریف "یا فاطمه" سلام الله علیها
آيه‏ اللّه‏ ميرزا محمد حسين نائينى قدس ‏سره (م 1355)
ناراحتى حضرت زهرا عليهاالسلام
ابعاد شخصيت شيخ انصارى
یادنامه مرحوم حضرت آیت الله محمد واعظ زاده خراسانی
انتشار شماره 11- 12 کتاب شیعه
شماره ششم کتاب شیعه منتشر شد .
حكيم جهانگيرخان قشقايى قدس ‏سره (م 1328)
سید صدرالدین صدر
شيخ محمد فاضل شربيانى قدس‏ سره (م 1322)
الصحف المطهره منتشر شد
سرگذشت ميرزا صادق آقا به قلم واعظ خيابانى
‌فضل بن شاذان در «‌الكافی»
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top