کد مطلب: 5037
تاریخ درج مطلب: یکشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۶
نگاهی به فعالیت های پژوهشی موسسه کتابشناسی شیعه
اهداف و فعالیت ها

 

فرهنگ شیعه از آغاز، خاستگاه دانش، فرزانگی، بالندگی و همواره کانون تولید و نشر علم و آموزه‎های وحیانی و مهد تربیت فرهیختگان برجستۀ عرصه‎های علم و عمل و دفاع از حریم اسلام بوده است. دانشمندان این مکتب در پایه گذاری فرهنگ و تمدن اسلامی نقش به سزایی داشته‎اند و پیشرفت بسیاری از علوم مرهون کوشش و تلاش آنهاست. أمّا متأسفانه ابعاد گوناگون این نقش آفرینی و تأثیرگذاری به دلائل گوناگون مجهول مانده و به خوبی تبیین نشده است.

از سوی دیگر، برای کاستن از عظمت این فرهنگ گران‎سنگ و درهم شکستن یا مشوّه جلوه دادن آن - به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی که اندیشه شیعی در ایران حاکمیت یافت - دشمنان تلاش گسترده‌ای را آغاز کرده‎اند. بدین جهت و با توجه به توسعۀ علوم و فناوری اطلاعات و تکامل روزافزون دانش، و از میان رفتن مرزهای اجتماعی و فرهنگی، نیاز به پژوهش و نگرش عمیق، و گسترده، کارساز و ناظر به همه ابعاد پشینۀ تشیّع و میراث مکتوب دانشمندان آن، از سالها پیش به خوبی احساس می‎شد.

از این رو در سال 1385 ش / 1427 ق «مؤسسۀ کتاب‎شناسی شیعه» (= مؤسَّسة تراث الشیعة) در حوزه عملیۀ قم بنیان نهاده شد.

 

اهداف مؤسسه عبارتند از:

  1. توسعه، توانمند سازی و ارتقای سطح دانش و پژوهش در زمنیۀ علوم و فنون تراجم، تاریخ علم، فهارس و کتاب شناسی، نسخه شناسی و فهرست نویسی، و زمینه سازی مناسب برای ارتقای فعالیتهای پژوهشی مرتبط با آن در حوزۀ معارف شیعی، و رفع نیازهای پژوهشی شیعه شناسی؛
  1. شناخت دقیق و درست منابع حدیثی و روایی مذهب تشیع و بیان صحّت و سقم و میزان ارزش و اعتبار آنها.
  2. معرّفی دقیق و همه جانبۀ عالمان، بزرگان و مؤلّفان مذهب شیعه؛
  3. معرّفی دقیق و همه جانبۀ آثار مکتوب شیعه به خصوص در پنج سدۀ نخست هجری؛
  4. تبیین صحیح و عالمانۀ پیشینۀ علمی وفرهنگی مذهب ناب شیعه و پاسخ به شبهات و نقدها در این زمینه؛

 

فعالیتها

الف) تدوین دانشنامۀ آثار شیعه

اساسی ترین و کارآمدترین طرح پژوهشی مؤسسه، تدوین و نشر دانشنامۀ آثار شیعه (تاریخ التراث الشیعي) به زبانهای فارسی، عربی و انگلیسی است. این دانشنامه ابتدا به زبان فارسی در حدود چهل جلد رحلی دانشنامه‎ای (هر جلد حدود 800 صفحه، و در مجموع حدود 000/30 صفحه) تدوین و سپس به زبانهای عربی و انگلیسی ترجمه خواهد شد، إن شاء الله سبحانه.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در ایران تدوین دانشنامه‎های گوناگون در دانشها و موضوعات، اوج گرفته است، اما در این میان، تدوین دانشنامه در حوزۀ میراث مکتوب و کتاب شناسی شیعه ضرورتی افزون‎تر دارد. در این دانشنامه کارنامۀ علمی پر برگ و بار دانشمندان شیعه و آثار مکتوب آنان به ترتیب تاریخ وفات پدیدآورندگان آثار مکتوب از آغاز طلوع تشیّع یعنی دورۀ حضرت امام امیرالمؤمنین (علیه أفضل صلوات المصلّین) تا زمان حاضر، تدوین می‌شود. این دانشنامه با رعایت معیارهای نگارش علمی و با استفاده از تجارب ارزشمند دانشنامه‎نویسی و بر اساس همۀ منابع موجود و در دسترس، همراه با پژوهشهای عمیق و نو، سامان خواهد یافت.

تاکنون عالمان شیعه آثار متعدد و مفیدی در معرفی تصانیف شیعه سامان داده‌اند که از همۀ آنها جامع‎تر و مفیدتر و دقیق‎تر، الذریعة إلی تصانیف الشیعة است که حاصل زحمات و تلاشهای طاقت‎فرسا و مستمر و طولانی شیخ آقا بزرگ تهرانی و منبع بسیار ارزشمندی برای دانشنامه آثار شیعه است، امّا کار این مرد بزرگ برای زمان ما کافی نیست و شاید بتوان گفت که ذریعهکمتر از یک پنجم آثار شیعه را معرفی کرده است. از این رو، هنوز باید گامهای بلندی در این زمینه برداشته شود که دانشنامه آثار شیعه یکی از آن گامهاست و از آنجا که دیگران سهم شیعه در پیشبرد علوم و پایه‌گذاری تمدّن بشری را ناچیز جلوه می‌دهند، ضرورت تدوین دانشنامه آثار شیعه، بیشتر نمایان می‌گردد.

این دانشنامه مشتمل بر معرفی دقیق و همه‎جانبه آثار مکتوب شیعه امامیه و مؤلّفان آنهاست و در معرفی آثار مهم، نکات ذیل مد نظر قرار می‌گیرد:

نام دقیق و کامل اثر؛ نامهایی که به آن شهرت یافته است؛ موضوع؛ زبان؛ تاریخ آغاز و انجام تألیف؛ لغزشهای منابع مهم در معرفی اثر مورد نظر؛ محتوای اثر؛ ارزش علمی؛ اشاره به ابواب و فصول؛ روش مؤلف در تدوین؛ کتابهای اثرگذار بر آن؛ نسخه‌های خطی و چاپهای آن؛ فواید گوناگون علمی، تاریخی و کتاب‎شناختی، مانند نقل از کتابهای مفقود مُهدی الیه؛ معرفی آثار وابسته مانند: شرحها، مستدرکها، ردیه‌ها و ترجمه ها؛ آثار مشابه؛ همچنین تصویر نمونه‌هایی از دست خط و تصاویر مؤلفان؛ تصویر صفحاتی از نسخه‌های خطی؛ و در پایان، انواع فهارس راهنما، مانند فهرستهای موضوعی، آثار مفقود، آثار مخطوط، آثار مطبوع، آثار فارسی، آثار عربی و دیگر زبانها به ویژه فهرستِ آثار مربوط به هر علم، مانند کلام، فقه، حدیث با شاخه‌های مختلف آن علوم، و نیز فهرست موضوعی خاص؛ مثلاً ذیل فقه، آثار مربوط به غنا، رؤیت هلال، ولایت فقیه.

این دانشنامه، مؤلف‎محور است، نه کتاب محور، و هر مدخل آن نام یکی از مؤلفان شیعی است و در آغاز مدخل، سرگذشت جامع، فشرده، دقیق، استوار، متقن و مستند مؤلف بر پایه منابع معتبر درج می‌شود. در شیوه‎نامۀ مبسوطی، چگونگیهای تدوین دانشنامه ذکر شده و در اینجا به اشاره بسنده شد.

 

ب) سایر فعالیتها

مؤسسه طرحهای متعدد دیگری را در قالب تألیف و تحقیق و ترجمه - که هدف مهم مؤسسه یعنی معرفی شخصیتها و آثار و مآثر شیعه را تأمین می‌کند - در دستور کار خود دارد. این طرحها علاوه بر اینکه ارزش فی نفسه و مستقل دارند و جداگانه عرضه می‌شوند، منابع مهم و سودمند و کارآمدی برای دانشنامه آثار شیعه‎اند و به نوعی پروندۀ علمی و پشتوانۀ آن محسوب می‎شوند و بدون آنها کار دانشنامه سامان نمی‎یابد یا با نواقص بسیار همراه خواهد بود. طرحها در دوازده عنوان ذیل دسته بندی شده اند:

 

1.  بزرگان شیعه (أعلام ‎الشیعة)

دانشوران بزرگی در طول تاریخ شیعه در حفظ و پاسداری از حریم فرهنگ تشیع و گسترش آن نقش اساسی و بارزی داشته‎اند. از میان آنان، بیش از یکصد تن که برجسته ترین و اثرگذارترین بوده اند، انتخاب شده‌اند و سرگذشت، آرا و اندیشه ها، آثار علمی، فعالیتهای اجتماعی و سایر امور مربوط به سرگذشت هر کدام، در یک جلد مستقل و در حدود ششصد صفحه تألیف و منتشر می‌شود. برخی از آنان عبارت‎اند از:

فضل بن شاذان، کلینی، صدوق، شیخ مفید، سیّد رضی، سیّد مرتضی، شیخ طوسی، خواجه طوسی، محقق حلّی، علامه حلّی، شهید اوّل، محقق کرکی، شهید ثانی، محقق اردبیلی، شیخ بهائی، میرداماد، صدرالمتألّمین، علامه مجلسی اوّل و دوم، وحید بهبهانی، علامه بحرالعلوم، شیخ جعفر کاشف الغطاء، نراقی اوّل و دوم، شیخ انصاری، صاحب جواهر، حاجی سبزواری، میر حامد حسین، میرزای شیرازی، آخوند خراسانی، آیة الله حائری، آیة الله مدرس، محمد جواد بلاغی، آیة الله اصفهانی، علامه سید محسن امین، علامه شرف الدین، آیة الله بروجردی، شیخ آقا بزرگ تهرانی، آیة الله حکیم، امام خمینی، و آیة الله خوئی (أعلی الله مقامهم).

حق این شخصیتها و امثال آنان در دانشنامه ادا نمی‌شود؛ از این رو، به سرگذشت هر کدام یک جلد اختصاص داده می‎شود. این مجموعه در بیش از یکصد جلد، با یک طرح و شکل و شمایل و به ترتیب تسلسل تاریخی، و به دو زبان فارسی (با عنوان عامِّ بزرگان شیعه) و عربی (با عنوان عام أعلام الشیعة) انتشار می‌یابد.

 

 

  1. إجازات الشیعة

اهتمام علمای شیعه به حدیث، و انتساب درست آثار حدیثی به پدیدآورندگان آنها، صحت و سقم و اعتبار احادیث، از روزگاران کهن به سبب اهتمام آنان به سنت اجازه و استجازه شد. از این رو، اجازات حدیثی فراوانی پدید آمد که بسیاری از آنها آکنده از فواید گوناگون تاریخی و کتاب‌شناختی است که دو نمونۀ بارز آن اجازۀ علامه حلی به بنی زهره و اجازۀ کبیره شیخ حسن صاحب معالم است. اهمیت اجازه به حدّی است که یک جلد بحار الانوار به آن اختصاص یافته و این مجلّد بحار از پرفایده‎ترین مجلّدات آن است. ولی از سوی دیگر، بسیاری از اجازات، حتی اجازات پیش از علامه مجلسی، در بحار و کتابهای دیگر منتشر نشده است.

مؤسسه به منظور نشان دادن اهتمام شیعه به حدیث و اسناد درست و برای بهره برداری فراوان از این گنجینۀ عظیم در دانشنامه آثار شیعه، و بزرگان شیعه، اجازات علمای شیعه را به ترتیب تاریخ وفات مجیزین، مرتّب و پس از تحقیق انتقادی منتشر خواهد کرد. البته قبل از سامان یافتن این طرح کلان، پاره‌ای از اجازات به دلایلی در دو فصلنامه کتاب شیعه یا گاهنامۀ التراث الشیعي مجال نشر خواهند یافت.

 

  1. علماء الشیعة و رواتها في مصادر أهل السنة

اطلاعات و آگاهیهای ناب و دست اول بسیاری راجع به شخصیتها و راویان و آثار شیعه در کتب اهل سنت هست که در آثار امامیه نیامده است. همچنین گاهی مطالب ناروا، نادرست و داوریهای نسنجیده‌ای در آثار اهل سنت در این دو موضوع دیده می‎شود. طرح علماء الشیعة و رواتها في مصادر اهل السنة، طرحی بسیار گسترده و مفید و کارآمد است که چنین اطلاعاتی طی آن از منابع عمده اهل سنت استخراج، تبویب، دسته بندی، تصحیح و منتشر خواهد شد. همچنین اشتباهات و مطالب ناروای این منابع تصحیح، و با دلیل و برهان پاسخ داده می‌شود.

 

  1. تحقیق أعیان الشیعة

بزرگترین کتاب در تراجم و سرگذشت عالمان، راویان و شخصیتهای شیعه أعیان الشیعه تألیف علامۀ مصلح سید محسن امین عاملی است که ابتدا در بیش از پنجاه جزء و سپس به صورتهای گوناگون منتشر شده است. جایگاه ویژۀ این کتاب از یک سو و نداشتن چاپی مصحَّح و در خور از سوی دیگر، دلیل تصمیم تحقیق آن بود. چاپهای رایج و اخیر آن همراه با نواقص بسیار و حدود ده هزار خطای چاپی و شبه چاپی و افتادگی است. در تحقیق مؤسسه اشعار و کلمات مشکل اعرابگذاری و مشکول و همه مطالب منقول تخریج و اشتباهات آن تصحیح خواهد شد. طبیعی است به دلیل گستردگی کار، سامان یافتن این تحقیق سالها به طول خواهد انجامید و درست به همین دلیل، به عنوان طرحی مستقل از آن یاد کرده‎ایم.

 

  1. تألیف، تحقیق و ترجمۀ کتب تراجم

بسیاری از آثاری که علمای ما در تراجم پدید آورده‎اند، یا همچنان مخطوط مانده و به چاپ نرسیده‎اند و یا اگر منتشر شده‎اند، تحقیقی شایسته و در خور نداشته و مغلوط بوده‎اند. نمونه قسم اوّل بسیار است؛ از جمله، الحصون المنیعة، آینۀ حق نما، شذور العقیان، تذکرة العلماء المتبحّرین، أوراق الذهب. نمونۀ روشن و بارز قسم دوم هم سلافة العصر، و الدرجات الرفیعة از سید علیخان مدنی است. گفتنی است، سهم دانشمندان شیعه در پیشبرد و گسترش تشیع در شبه قاره، بیشتر مغفول مانده و کتابهای سرگذشت آنان کمتر در دسترس قرار گرفته یا از چاپ محققانه محروم مانده است.

از این رو، این مؤسسه، تحقیق آثار علمای شیعه و به خصوص سرگذشت عالمان شبه قاره را در دستور کار خود قرار داده است مانند: آینۀ حق نما، شذور العقیان، ورثة الانبیاء، أوراق الذهب، نجوم السماء، تکملۀ نجوم السماء، تجلّیات و ترجمۀ تذکرۀ بی بها.

بیفزاییم که برخی از منابع از جمله کتابهای الحصون المنیعة، ریاض العلماء، ومجالس المؤمنین را مؤسسات دیگر در دست تحقیق دارند که مؤسسه برای پرهیز از تکرار، از تحقیق آنها چشم پوشید.

تألیف کتابهایی در سرگذشت آن دسته از علمای شیعه که به هر دلیل مشمول طرح بزرگان شیعه نیستند نیز در دستور کار مؤسسه است که از این گروه تاکنون الشیخ حبیب آل مهاجر العاملی منتشر شده است.

 

  1. تألیف، تحقیق و ترجمۀ کتب فهارس

برخی از آثار شیعه در فهرست و کتاب‎‎شناسی، یا چاپ نشده‎اند یا چاپ منقح و محققانه‎ای‎ نداشته اند؛ مانند الذریعة إلی تصانیف الشیعة از شیخ آقا بزرگ تهرانی؟ره؟، و کشف الحجب والأستار عن وجه الکتب والأسفار از سید اعجاز حسین نیشابوری کنتوری؟ره؟.

مؤسسه تحقیق انتقادی و نشر آراستۀ این گونه آثار را نیز در دستور کار خود دارد، امّا از آنجا که سالها پیش دفتر انتشارات اسلامی در قم تصحیح الذریعه را شروع کرده است، مؤسسه به تحقیق آن نپرداخت و تحقیق کتابهای دیگر از جمله کشف الحجب را وجهۀ همّت قرار داد.

همچنین بسیاری از فهارس و کتاب‎شناسیهای شیعه از دست تطاول روزگار در امان نمانده و از بین رفته اند، ولی با استفاده از منابعی که مطالب آنها را نقل کرده‎اند، قابل بازسازی هستند؛ از جمله هشت فهرست شیعه در سدۀ سوم تا پنجم. مؤسسه با بهره­گیری از منابعی که مطالب این فهرستها را نقل کرده­اند، این هشت فهرست را بازسازی و به نام فهارس الشیعه در دو جلد در حدود 1400 صفحه منتشر کرد. همچنین فهرست نویسی نسخه‎های خطی کتابخانه‌هایی که از اهمیت ویژه برخوردارند و تاکنون فهرست نشده‎اند، در دستور کار مؤسسه است مانند فهرس مکتبة العلامة السیّد محمّد صادق بحرالعلوم که اخیراً منتشر شد.

یکی از عمده ترین طرحهای ذیل این عنوان، طرح گستردۀ تألیف فهرست میراث مخطوط شیعه در کتابخانه‌های جهان است. تردیدی نیست که بیشترین دستنوشته‎های شیعه در کتابخانه‌های عمومی یا شخصی ایران نگهداری می‎شود، اما در بسیاری از کشورهای جهان به‎ خصوص ترکیه، عراق، هند و پاکستان نیز بسیاری از آثار مخطوط شیعه هست.

در این طرح مخطوطات شیعه در کتابخانه‌های جهان – جز ایران – بر اساس منابع مختلف شناسایی، تنظیم، و معرفی و با عنوان فهرس التراث المخطوط للشیعة في العالَم ارائه می‎شود. شایان ذکر است که به دلیل ناآشنایی بیگانگان با آثار و علمای شیعه، در منابع و فهارس غیر شیعی اشتباهات و اشکالات فراوانی وجود دارد که ذکر نمونه‎های آن موجب تطویل است. در این طرح پژوهشی این اشکالات و اشتباهات بر طرف و تصحیح می‌شود.

طرح گسترده و کلان دیگر ذیل این عنوان، فهرست میراث مخطوط شیعه در کتابخانه‌های ایران با عنوان فهرس التراث المخطوط للشیعة في ایران است. بیشترین آثار دستنویس شیعه در کتابخانه‌های ایران نگهداری می‌شود، اما متأسفانه بخش عمده‌ای از مخطوطات ایرانی هنوز فهرست نشده ‎ است. از سوی دیگر، در فهارس مخطوطات اشتباهات فراوانی رخ داده؛ به طوری که در برخی فهارس حدود سی درصد مطالب اشتباه است. در این طرح پژوهشی حتی الامکان اشتباهات فهارس تصحیح، و همه آثار مخطوط یک مؤلف، به ترتیب الفبا ذیل نام مؤلف، درج و فهرست می‌شود.

این طرح پژوهشی و طرح پیشین هر دو مؤلّف‎محور و به یک شکل و شیوه‎اند.

همچنین طرح فهرست آثار مطبوع شیعه در جهان با عنوان فهرس التراث المطبوع للشیعة فی العالم، زیر مجموعه این عنوان است. بسیاری از آثار شیعه از آغاز ابداع صنعت چاپ تاکنون در کشورهای مختلف به خصوص ایران، لبنان، عراق و هندوستان به چاپ رسیده‎اند که به دلیل نبود کتاب‌شناسی کامل و جامع، حتی گاهی اهل فن از آنها اطّلاع کاملی ندارند. البته گامهایی در این زمینه برداشته شده که کافی نیست. محض نمونه، منیة المریدِ شهید ثانی، بارها در شکل و شمایل مختلف در کشورهای هند، ایران، عراق و لبنان به چاپ رسیده و اکثر ناشران آن از چاپ قبلی آن بی اطلاع بوده و کار ناقصی عرضه کرده‎اند.

در این طرح، هر اثری از آثار شیعه که در یکی از کشورهای جهان منتشر شده، معرّفی می‌شود.

 

  1. مجموعه مقالات پژوهشی در زمینۀ شخصیت‎شناسی و کتاب‎شناسی

برخی از دانشوران و متخصصان دانش تراجم و کتاب‎شناسی در این دو موضوع پژوهشهایی چاپ شده و چاپ نشده، سامان داده‎اند که در این سو و آن سو پراکنده‎اند و گاه حتی دسترسی به آنها برای نویسندگانشان هم به آسانی میسّر نیست. از این رو، مؤسسه کتاب‎شناسی تلاش می‎کند مقالات، گفت‌وگوها، تدریسها و پژوهشهای شخصیتهای طراز اوّل شخصیت‎شناسی و کتاب‎شناسی را تنظیم و تدوین، و احیاناً با تجدید نظر پدیدآورنده و ویرایش علمی، منتشر سازد؛ از ‎جمله مقالات، پژوهشها و گفت‎و‎گوهای:

حضرات آیات و حجج اسلام، آقایان 1. حاج سید موسی شبیری زنجانی؛ 2. حاج سید محمد علی روضاتی؛ 3. عبدالحسین حائری؛ 4. سید احمد موسوی مددی؛ 5. سید محمّد رضا حسینی جلالی؛ 6. دکتر حسین‎علی محفوظ؟ره؟.

 

  1. شناختنامه‎ها و یاد‎نامه‎ها

مؤسسه کتاب‎شناسی شیعه به منظور دسترسی آسان محقّقان به ویژه پژوهشگران خود، عمده و اهمّ تحقیقات پراکنده و انجام شده دربارۀ یک شخصیت یا یک کتاب را، تنظیم، گزینش و تدوین و ذیل عنوان شناختنامه منتشر می‎کند. از این سلسله تاکنون شناختنامه آیة الله سید ابوالحسن اصفهانی در یک جلد و شناختنامۀ شهیدین (رحمهما الله) در سه جلد منتشر شده است.

نیز به منظور تکریم برخی شخصیتهایی که منشأ خدمات بسیار به فرهنگ تشیع بوده‎اند، مؤسّسه یادنامه‎هایی به نام آنان تدوین و منتشر خواهد کرد که این یادنامه‎ها از آثار علمی آنان و پژوهشهای مربوط به آنان فراهم آمده است. اولین نمونه از این سلسله، یادنامۀ شیخ آقا بزرگ تهرانی؟ره؟ است.

 

  1. پژوهشهای منطقه‎محور

نوعی از پژوهشهای سرگذشت‎نامه‌ای از قدیم الایام بین عالمان شیعه و سنی رواج داشته که محور آن یک شهر، یک کشور، یا یک منطقه بوده است و در آن فقط به سرگذشت و زندگی‎نامه عالمان و بزرگان همان منطقه می‌پرداخته­اند؛ مانند:

  1. أمل الآمل في تراجم علماء جبل عامل؛
  2. أنوار البدرین في علماء القطیف والبحرین؛

از این سنت پژوهشی در رشته تراجم نگاری که دارای فوایدی است، غفلت نشده و مؤسسۀ‎کتاب‎شناسی پژوهشهایی را به همین سبک سامان خواهد داد که از این سلسله است سرگذشت عالمان و بزرگان بهبهان، علماء البحرین، علماء الشام. و همچنین تحقیق أمل الآمل و تکمله‎ها و تتمیم‎ها و حواشی آن در یک مجموعه و با یک شکل و شمایل.

 

10. نشریه

مؤسسه برای نشر و پژوهش‎های مرتبط با موضوعات یاد شده، دو فصلنامه کتاب شیعه را در برنامۀ کار خود به دو زبان فارسی و عربی ، دارد:

الف) دوفصلنامۀ کتاب شیعه

در این مجله بسیاری از مباحث که در دانشنامه آثار شیعه‌ نمی‌توان به طور گسترده به آنها پرداخت، مجال نشر می‎یابند. همچنین پاره‌ای از مدخلهای دانشنامه، پیش از نشر در دانشنامه، در کتاب شیعه منتشر و سپس به صورت پخته‎تر و کامل‎تر در دانشنامه چاپ می‎شوند.

سعی بر این است که عناوین هر شمارۀ نشریه، از میان عنوانهای زیر، انتخاب شوند:

1. سرمقاله؛ 2. مقاله پژوهشی؛ 3. سرگذشت‌نامه­ها؛ 4. وصایا؛ 5. اجازات؛ 6. اسناد، مکتوبات و تقریظات؛ 7. در پرتو ذریعه؛ 8. آثار نویافته؛ 9. فواید نسخه ها؛ 10. نسخه‎شناسی 11. نکته‎ها؛ 12. نقد و معرفی کتاب / مجلّه؛ 13. کتابهای تازه؛ 14. پژوهشهای در آستانۀ نشر؛ 15. بایسته‎های پژوهشی؛ 16. کتاب‎شناسی موضوعی؛ 17. تجربه ها؛ 18. أخبار و مراکز علمی و فرهنگی؛ 19. وفیات؛ 20. نامه‎ها

 

 

ج) الأثر یا پایگاه اطلاع رسانی کتاب‎شناسی شیعه  (www.al-athar.ir)

 اهميت اطلاع رسانی، مؤسسه کتاب‎شناسی شیعه را بر آن داشت تا پایگاه اطلاع رسانی «الأثر» را به منظور ارتباط و تبادل اطلاعات با مراکز علمی و فرهنگی و پژوهشگران و علاقه‎مندان راه اندازی کند. مهم‎ترین بخشهای این پایگاه عبارت‎اند از:

اخبار: شامل آخرین اطلاعات دربارۀ پژوهشهای نو در حوزۀ کتاب‎شناسی، شخصیت‎شناسی، تصحیح انتقادی متون و فهرست نسخه‌های خطی.

مقالات: شامل مقالات پژوهشگران مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه در تراجم، کتاب پژوهی، نسخه‌های خطی و فهارس.

نکته‌های کتاب شناختی: شامل پژوهشهای کوتاه و نو در حوزه میراث مکتوب شیعه و تراجم.

نقد و معرفی کتاب: شامل گزارش و بررسی کتابهای جدید در حوزه تراجم، کتاب‎شناسی، نسخه پژوهی، و فهرست نگاری.

کتابخانه: این قسمت در دو بخش طراحی شده است:

 - کتابهای چاپی: متن کتابهای ارزشمند و نایاب با قابلیت دریافت و ذخیرۀ متن کتاب.

- کتابهای خطی: نسخه‌های عکسی و دیجیتال مؤسسه کتاب‎شناسی شیعه که از نسخه‌های نفیس کتابخانه‌های مختلف تهیه شده است.

فعالیتها: شامل گزارشی از پژوهشهای مؤسسه و همچنین اخبار بخش آموزش.

 

نکته‎های پایانی

1. کتابخانه تخصصی مؤسسه کتاب‎شناسی شیعه با هدف گردآوری و سازماندهی مواد کتابخانه‌ای (کتابها، نشریه‎ها، پایان‎نامه‎ها، نرم افزارها، منابع الکترونیکی) تأسیس شده است. این کتابخانه با بیش از سی هزار کتاب و پنجاه عنوان نشریه تخصصی در زمینۀ زندگی‎نامه نویسی، کتاب‎پژوهی، نسخه شناسی، دایرة المعارف‎نویسی و کتب مرجع یکی از غنی ترین و پرمراجعه ترین کتابخانه‎های تخصصی است.

گسترش منابع کتابخانه با سفارش و تهیه جدیدترین کتابهای منتشر شده در داخل و خارج کشور، و گزینش موضوعی از میان مجموعه‌های شخصی و کتابهای اهدایی، مجموعه مناسب و ارزشمندی را برای پژوهندگان فراهم آورده است.

2. تاکنون هیچ مؤسسه‌ای در ایران و جهان، برای منظوری که مؤسسه کتاب­شناسی برای آن تأسیس شده وجود نداشته است و فعالیت آن به هیچ روی تکراری نیست. فعالیتهای پیشین در این زمینه همگی فردی و قائم به شخص بوده است، نه تشکیلاتی و در قالب مؤسسات ماندگار که فعالیت مستمر داشته باشند.

3. علاوه بر پژوهشگران داخلی، تعدادی از مؤسسات و پژوهشگران حوزوی و دانشگاهی غیر ایرانی مقیم کشورهای لبنان، عراق، بحرین و عربستان با مؤسسه کتاب­شناسی همکاری دارند و نیازهای علمی و پژوهشی این مؤسسه را در دیگر کشورها برآورده می‎سازند.

4. مؤسسه کتاب‎شناسی شیعه، به هیچ روی، به هیچ حزب، گروه، مؤسسه و دسته سیاسی و غیر سیاسی و شخصیت حقوقی، منتسب و وابسته نیست و از دل حوزه علمیه قم سربرآورده است و تنها امید و توکل پایه گذاران آن به خداوند متعال، و عنایت و دعای صاحبان حوزه حضرت امام صادق (صلوات الله وسلامه علیه) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است و بحمدالله تاکنون از همکاری فضلای طراز اوّل حوزه و دانشگاه بهره‎مند بوده و فعالیت آن مورد تأیید مراجع بزرگ شیعه قرارگرفته است.

 


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
مروری اجمالی بر تطور فقه فتوایی
سیّد جعفر کشفی دارابی بروجردی (1189-1267ق) : سید حجّت کشفی
اشتباه تنقيح المقال درباره مدفن فخرالمحققين
ميرزا محمد تقى شيرازى قدس‏ سره (م 1338)
ذکر شریف "یا فاطمه" سلام الله علیها
آيه‏ اللّه‏ ميرزا محمد حسين نائينى قدس ‏سره (م 1355)
ناراحتى حضرت زهرا عليهاالسلام
ابعاد شخصيت شيخ انصارى
یادنامه مرحوم حضرت آیت الله محمد واعظ زاده خراسانی
انتشار شماره 11- 12 کتاب شیعه
شماره ششم کتاب شیعه منتشر شد .
حكيم جهانگيرخان قشقايى قدس ‏سره (م 1328)
سید صدرالدین صدر
شيخ محمد فاضل شربيانى قدس‏ سره (م 1322)
الصحف المطهره منتشر شد
سرگذشت ميرزا صادق آقا به قلم واعظ خيابانى
‌فضل بن شاذان در «‌الكافی»
ماجراى ملاقات با محمدرضا شاه
آیین گرامیداشت حجت الاسلام علی صدرایی خویی
انتشار کشف البراهین؛ جدیدترین اثر کلامی ابن ابی جمهور
شاگردان میر فندرسکی
ملاّى سى سال قبل، به درد امروز نمى‏ خورد
تأسیس الشیعة الکرام لفنون الإسلام
نگاهی به فعالیت های پژوهشی موسسه کتابشناسی شیعه
يكي از عجايب عصر!
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top