کد مطلب: 4972
تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۹ مرداد ۱۳۹۶
نگاهی به تبیان صادق | علی اکبر صفری
این نوشتار نگاهی دارد به کتاب «تبیان صادق؛ سرگذشت، آثار و افکار آیةالله میرزا صادق آقا تبریزی (م ۱۳۵۱)» که مؤسسه کتابشناسی شیعه آن را منتشر کرده است.

یکی از مراجع تقلید بزرگ شیعه که نقش بسزایی در تاریخ و سیاست سرزمین ما دارد، آیت الله میرزا صادق تبریزی (درگذشته ۱۳۱۱ش) است.

بلندای اندیشه تابناک این بزرگ مرد در عرصه دانش فقه و تاریخ مشروطیت و مبارزه با سیاست های استعماری رضاخان نام و یاد او را جاودانه ساخته است.

موسسه کتابشناسی شیعه با هدف معرفی همه جانبه و دقیق بزرگان شیعه و تبیین اندیشه های این فقیه بزرگ  نشر این کتاب را در ردیف نخستین بایسته های پژوهشی قرارداده است. بی تردید آنان  نقش بزرگی در پایگذاری فرهنگ و تمدن بشری دارند. با زندگی و دانش آنها  هستی معنایی تازه می­یابد. اندیشه بلند آنان ارزشی دیگر درتعریف می­شود.

درونمایه و ساختار این کتاب به شرح زیر است:

فصل نخست، ویژه سرگذشت میرزا صادق تبریزی است. مطالبی درباره ولادت، خاندان، زندگی علمی، هجرت به نجف، درگذشت و خاکسپاری  این فقیه وارسته در این فصل آمده است.

در فصل دوم به تحصیل ایشان در نجف اشرف و کربلای معلّی و شاگردی او در نزد محمدفاضل اردکانی، محمدفاضل شربیانی، محمدحسن مامقانی، ملا حسین فاضل اردکانی، شیخ هادی تهرانی  اشاره شده است. و سی تن از شاگردان نامدار او مانند: سید کاظم شریعتمداری، میرزا محمود دوزدوزانی، میرزا جواد سلطان القرّائی ، سید هادی سینا، شیخ مهدی سراج، میرزا محمدعلی تبریزی، ملا علی واعظ خیابانی، سید احمد مستنبط، سید حسن انگجی، میرزا جواد تبریزی(فرزند میرزا صادق آقا)، عبدالحسین مدرس بستان آبادی ، و...آمده است. در ادامه این فصل زندگینامه  معاصران این فقیه، از بزرگان خطّه آذربایجان  معرفی شده است. این بزرگان عبارتند از: سید ابوالحسن انگجی، میرزا علی ثقة الاسلام تبریزی، میرزا حسن مجتهد، سید محمد مولانا، میرزا عبدالرحیم کلیبری، میرزا رفیع نظام العلماء، میرزا باقر قاضی طباطبائی، میرزا فتاح شهیدی، میرزا احمد کوزه کنانی، سید مرتضی خسروشاهی، سید محمد حجت کوهکمری، میرزا رضی زنوزی، شیخ حسین توتونچی تبریزی، سید جلال الدین دهخوارقانی، شیخ محمد طه نجف.

در ادامه  این فصل «اجازات» میرزا صادق آقا معرفی شده است. عالمان بزرگی از ایشان اجازه روایت دریافت کرده­ اند: میرزا جواد سلطان القرّائی(اجازه اجتهاد)، سید شهاب الدین مرعشی نجفی(اجازه روایت) ،سید احمد صفایی خوانساری، سید جلال الدین دهخوارقانی،(اجازه روایت و امر حسبیّه)، عبدالحسین مدرس بستان آبادی(اجازه روایت و امور حسبیّه).

متن اجازه ایشان به سید احمد صفایی خوانساری و سید شهاب الدین مرعشی نجفی در این بخش از کتاب آمده است. در این اجازات آگاهی ارزشمندی از زندگی و آثار و مبارزات میرزا صادق آقا  به قلم خودش ثبت شده است. همچنین از عالمان بزرگی چون شیخ زین العابدین مازندرانی، میرزا حبیب الله رشتی، سید مهدی قزوینی حلّی، میرزا محمدحسن شیرازی، سید حسین بحرالعلوم، شیخ محمد جواد راضی نجفی، سید علی بحرالعلوم یاد شده است.

فصل سوم به کتابشناسی آثار فقهی، اصولی، کلامی، ادبی میرزا صادق آقا اختصاص دارد. در این بخش کتاب های فقهی ایشان به ترتیب زیر معرفی  شده است: انتصاف المهر بالموت، نهایة التذکرة فی شرح التبصرة، شرائط العوضین، الفوائد فی مسائل المتفرّقة، رسالة فی بعض مسائل الصلاة، رسالة فی الرّبا، رساله عملیّه فارسی رساله واجیات الأحکام، حاشیه بر منهاج الصلاة حاشیه بر وسیلة النجاة، کتاب الصلاة، طریق النجاة، حاشیه بر رساله عملیّه پدربزرگوارشان میرزا محمد بالامجتهد، رساله معالم دینیِه.

در پایان این بخش، چند استفتائات فقهی از ایشان به طبع رسیده است.

در دانش اصول فقه نیز این دو کتاب: مقالات الغریّة و المشتقّات از ایشان به یادگارمانده است. مقدمه ایشان به رساله عملیّه ایشان که در باره شناخت اصول دین است، در بخش آثار کلامی آمده است.

در بخش ادبی شش قصیده عربی از سروده های ایشان همراه با ترجمه آمده است و در بخش فارسی نیز یک مرثیه از ایشان در سوگ حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام آمده است.

در فصل چهارم اندیشه­ های سیاسی این فقیه، بررسی شده است. متن چهار رساله درباره مشروطیت  با تصحیح و تحقیقی نو آمده است. رساله نخست؛ کتاب مجلس شورای آسمانی اثر عبدالرحیم قراچه داغی (از فعالان عصرمشروطه) است که جواب میرزا صادق آقا در ادامه این کتاب آمده است. رساله سوم، کتاب فواید مجلس شورای ملّی اثر سیدنصرالله تقوی تهرانی  و ردیّه آن به قلم میرزا صادق آقا است. جوابیه های میرزا صادق به این دو کتاب به رساله­ های مشروطیت شهرت دارد.

نمایی از تحولات سیاسی – اجتماعی روزگار میرزا صادق تبریزی در فصل پنجم کتاب به تصویر درآمده است. مشروطیت و دوگانگی علماء درپذیرش آن و برنامه های استعماری رضاخان و نهضت علما در مبارزه با او از مباحث اصلی این کتاب است. نویسنده در فصل دیگر به مبارزات میرزا صادق دربرابر دین ستیزی و اقدامات ضد دینی  رضاخان  پرداخته است. سربازی رقتن طلّاب و روحانیون و لباس متحد الشکل و کشف حجاب از جمله مباحث این فصل است.

بازخوانی کتاب بلوای تبریز [تاریخ انقلاب آذربایجان وبلوای تبریز] در خاتمه کتاب آمده است.

بلوای تبریز اثر حاج محمدباقر ویجویه­ای که در ۱۳۴۸ در تبریز به طبع رسیده گزارشی واقعی از تاریخ مشروطیت در تبریز است و در آن  نقش میرزا صادق آقا در این واقعه به خوبی ترسیم شده است.

برگهای پایانی این کتاب ویژه  میرزا صادق تبریزی و زندگینامه برادرش میرزا عبدالعلی تبریزی از نگاه  بستگان و معاصران ایشان است.

در این پیوست نوشته­ های فرزندش میرزا جوادآقا؛ برادرش میرزا عبدالعلی؛ ملاعلی  واعظ خیابانی؛ صدرالاسلام محمد امین امامی خوئی؛ ثقةالاسلام تبریزی، شیخ محمد حرزالدین؛ سید محسن امین؛ شیخ آقابزرگ تهرانی؛ میرزا جعفر اشراقی آمده است.

از مطالب دیگر این پیوست، زندگینامه میرزا صادق وپدرو برادران بزرگوارش به قلم برادرزاده­ اش میرزا علاءالدین آمده است. میرزا صادق آقا در گفتار امام خمینی است.

 سالشماری شامل ثبت وقایع تاریخ زندگی و چاپ آثار میرزا صادق آقا در پایان این کتاب فراهم آمده است. تصویری از اسناد و نامه­ ها و دستنوشته­ ها و اجازات میرزا صادق آقا  در پایان کتاب آمده است .شماری از این اسناد به برای فرزندان و نوه دختری او، میرزا مهدی صادقی است. کتاب پیش رو با عکس­هایی از میرزا صادق تبریزی و برادران او  و مسجد میرزا صادق آقا در تبریز پایان می­یابد. 

نویسنده این کتاب استاد گرانقدر حجة الاسلام و المسلمین یسد ابراهیم سید علوی، دانش آموخته حوزه و دانشگاه است. بیش از نیم قرن است، جامعه علمی و فرهنگی ازآثار پژوهشی و ترجمه ایشان بهرمند است.

امتیازهای  کتاب:

-پیشینه تحقیق در تالیف این کتاب به مقاله « بیان صادق؛ شرح حال و آثار و افکار و مبارزات آیت الله  آقا میرزا صادق تبریزی» چاپ شده در نشریه کیهان فرهنگی، ش۱۶، بهمن و اسفند۱۳۶۶، می­رسد. نویسنده دستاورد سالها پژوهش وتحقیق میدانی را در این کتاب قلم زده است.

-فصل های گوناگون این کتاب خواننده را به تمام ابعاد زندگی این فقیه رهنمون می­سازد و نقدهای  نویسنده از منابع تاریخی و زندگینامه­ ای و یادآوری نقاط ضعف و قوّت از امتیازهای ویژه این کتاب بشمار می­رود.

-نویسنده به دلیل همشهری بوده با میرزا صادق و ارتباط با نوادگان و شاگردان و برخی پیروان این فقیه، آگاهی­های ناب و دست نیافتنی را در اختیار پژوهشگران قرار داده است. ویژه آنکه پدر بزرگوار او از همراهان و نزدیکان میرزا صادق بوده و ناگفته­ هایی  از زندگی از این فقیه را شرح داده است.

-نویسنده با آشنایی به مباحث پرداخته شده فقهی و کلامی و تسلط به کتابهای زندگینا­مه­ ای و دستیابی به نسخه های خطی و اسناد تازه یاب منبع جامع و استواری را فراهم آورده است.

-چنان که گفته شد، متن چهار رساله درباره مشروطیت و نقدی بر کتاب بلوای تبریز در این کتاب آمده است. متن و تصویر اجازات حدیثی این فقیه نیز در پایان کتاب موجود است.

-زندگینامه میرزا صادق آقا به قلم فرزند و برادر و شاگردان و همروزگاران وی به عنوان یکی از منابع اصیل و ارزشمند زندگی نامه نویسی در این کتاب آمده است.

-این کتاب چون دیگر آثار مولف، دارای نثری روان و پخته  است. الفاظ و اصطلاحات تخصصی و عربی در متن ترجمه شده است. اشعار و متون عربی به فارسی برگردانده است.  پرهیز از مطالب سست و غیرمستند و غیرضروری از نکته­ های ارزشمند این کتاب است.


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
كتاب نامه میرزای شیرازی|مهدی قرقانی
تأثير ابن‌سينا برجنبش‌هاي علمي و عقلي هند سيد اطهر عباس رضوي - بخش دوم - ترجمه سيد مهدي حسيني اسفيدواجاني
تأثير جنبش‌هاي علمي و عقلي هندوستان از ابن‌سينا
بند بند سرگذشتم
معرفی کتاب نهج الایمان
الغارات، کتابی ناب‌وقدیمی در شرح‌ فضائل‌ مولا (ع)
جشنواره سیدعلی خان مدنی در گفتگو با مسئول پژوهشکده ادیب فقه جواهری
با امام جمعه كرمان از دوران طلبگي تا امروز |دكتر محمدشيخ‌الرئيس كرماني
سه حكيم فقيه
آیت‌الله علی‌اصغر مروارید درگذشت
مرجع ماندگار
زيارت امام رضا (ع) در دوران شريف مرتضی
حجت الاسلام والمسلمین احمد غروی تبریزی مشهور به توتونچی، از علمای شهر تبریز درگذشت
شهيد صدر نابغه بود
نگاهی به تبیان صادق | علی اکبر صفری
از ترجمه نهج البلاغه به زبان لهستانی تا وجود ۱۱۰ رشته علمی در جامعه المصطفی
یادداشتی تازه از آیت الله مرعشی نجفی| علی اکبر صفری
سالگشت رحلت استاد کبیر آیت الله سید محمد فشارکی (م 1316)
مرثیه‌ای در سوگ علامه مجلسی که زمان رحلتش نوشته شده|رسول جعفریان
آيت الله آخوند شخصيت محبوب همدان است/ علم و تقوا دلیل کاهش رغبت آقای آخوند به دنیا
وقف‌نامه‌ای از انیس‌الدوله همسر ناصرالدین شاه قاجار
در برف پيري| مجموعه‌اي از مقالات دكتر احمد مهدوي دامغاني
غنا و موسیقی |به كوشش رضا مختارى و محسن صادقى
اخلاق؛ مهمترین درس شهید ثانی که در حوزه رو به فراموشی است|علی اکبر زمانی نژاد
خاطرات فصوص
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
ابوالفضل حافظیان
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top