کد مطلب: 4951
تاریخ درج مطلب: شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۶
سالروز رحلت سيد جمال الدين اسد آبادى قدس ‏سره (م 1314)
جرعه ا ی از دریا

ردّ پيشنهاد سيد جمال

آقاى آقا رضى شيرازى كه از علماى طراز اول تهران است، از آشيخ بهاءالدين نورى و ايشان هم از پدرش آشيخ عبدالنبى نورى نقل كرد كه ايشان مى‏گفت: در موقعى كه سيد جمال به اسلامبول تبعيد شده بود، من در اسلامبول بودم . سيد جمال به من برخورد كرد و با اصرار گفت: شما واسطه شويد و ميرزاى شيرازى را وادار كنيد كه ناصرالدين شاه را تكفير و از سلطنت عزل كند . علّت اينكه سيد جمال اين درخواست را از آشيخ عبدالنبى مطرح كرد، اين بود كه آشيخ عبدالنبى از شاگردان فاضل ميرزا و نزد وى مقرّب بود . آشيخ عبدالنبى به سيد جمال گفت: خُب، اگر شاه ساقط شود، چه كسى به جاى او به سلطنت برسد؟ سيد جمال گفت: من . آشيخ عبدالنبى گفت: اين كار به پشتيبان نياز دارد، پشتيبان تو كيست؟ سيد جمال گفت: سلطان عبدالحميد! آشيخ عبدالنبى مى‏گفت: من قبول نكردم و با سيد جمال بحث كردم . بعداً كه آشيخ عبدالنبى خدمت ميرزا رسيد و ماجرا را براى ميرزا بازگو كرد، ميرزا فرمود: اگر به سيد جمال جواب مثبت داده بودى، اجازه نمى‏دادم پيش من بيايى .

 

حكومت اسلامى واحده

مى‏گويند: سيد جمال معقتد بود كه بايد ايران تحت حكومت خليفه عثمانى قرار بگيرد تا حكومت اسلامى واحده، تشكيل شود . او مى‏گفت: چون عمده كشورهاى اسلامى تحت حكومت عثمانى است، ايران هم بايد جزء حكومت عثمانى باشد تا مسلمين در مقابل كفّار حكومت واحده داشته باشند .

 

 

اصل و هويت سيد جمال

سيد جمال در جاهاى مختلف خود را به نامهاى مختلف معرفى مى‏كرد . گاهى مى‏گفت اهل افغانستانم و گاهى نيز خود را ايرانى و اهل اسدآباد همدان معرفى مى‏كرد . ولى اينكه مى‏گويند ايشان شاگرد شيخ انصارى بوده است اشتباه است . من در جايى ذيل اين مطلب حاشيه نوشتم كه اين خطاست و امكان ندارد و شواهد بطلان آن را ذكر كردم . تواريخى كه درباره استفاده وى از شيخ و هم‏دوره‏اى‏هاى وى ذكر شده، خيلى بر خلاف مطالب ثابت است .

وى هر جا يك جور ظاهر مى‏شد . برخى مى‏گويند: او اهل اسعد آباد افغانستان بوده است . آشيخ آقا بزرگ از سردار كابلى و او هم از پدرش نور محمد خان كه وزير پادشاه افغانستان بود، نقل كرد كه مى‏گفت: سيد جمال از پيش پادشاه رفته بود. پادشاه به من گفت: سيد جمال مى‏گويد كه من افغانى‏ام . گفتم: كاش من او را مى‏ديدم و با او صحبتى مى‏كردم تا معلوم شود . پادشاه گفت: قرار است دوباره بيايد . وقتى سيد جمال دوباره آمد، به او گفتم: من قبايل مختلف افغان را مى‏شناسم . شما از كداميك از اين قبايل افغان هستيد؟ سيد جمال از پاسخ درمانده شد و نتوانست قبيله‏اى را تعيين كند . هنگام رفتن هم پادشاه سيد جمال را احترام متناسبى نكرد و او رفت .

اين قضيه مؤيد اين است كه سيد جمال ايرانى است، نه افغانى . البته سيد جمال مدت زيادى در افغانستان بود، لذا خودش را افغانى معرّفى كرده بود .

زمانى كه تقى‏زاده در آلمان بود، مجله‏اى به نام «كاوه» منتشر مى‏كرد كه شايد بهترين و پر محتواترين مجله‏اى است كه تا كنون منتشر شده است. در آن مجلّه نوشته است:[1]

درباره اشتهار سيّد به افغانى بودن، مى‏نويسند كه حاجى غلامحسين بندر ريگى كه... خود از فضلا و شعراى بوشهر بوده و در سنه 1247 متولّد و در سنه 1330 در بغداد وفات يافته و در مدّت اقامت سيّد جمال الدين در بوشهر با وى معاشرت داشت و با سيد از زمان اولين مسافرت سيد از ايران به هند رابطه داشته، يك روز از سيد پرسيد كه شما كه از اسدآباد همدان هستيد، چرا خود را به «افغانى» معروف كرده‏ايد؟ جواب گفتند: «افغانى» تخلّص شعرى من است.

 

از مراتب علمى سيد جمال اطلاعى ندارم، ولى استعدادِ فوق العاده او قابل انكار نيست .

(ذى القعده 1431)

 

عدم ملاقات با ميرزا

آقاى آقارضى شيرازى نقل كرد: آقا نجفى، داماد ميرزاى نائينى، مى‏گفت: من با خطّ سيد جمال آشنا بودم؛ چون قبلاً با آقاى نائينى نامه ‏نگارى داشت وخطّ سيد جمال را نزد ايشان ديده بودم . يك وقت سيد جمال به سامرا آمد و بر آقاى نائينى وارد شد . جزئيات يادم نيست كه در آن موقع آقاى نائينى حجره داشت يا در منزل بود . سيد جمال اصرار داشت كه آقاى نائينى اسباب ملاقات او با ميرزاى شيرازى را فراهم كند . چند روز سيد جمال مى‏ماند، ولى آقاى نائينى نمى‏تواند . سرانجام ميرزاى شيرازى مى‏فرمايد كه او آدم شلوغ‏ كارى است و اجازه نمى‏دهد سيد جمال با ايشان ملاقات كند، منتها شخصى مدعى بود كه با مقدماتى شنيدنى ملاقات واقع شد، ولى حرفش نادرست بود و ملاقات درباره شخص ديگرى غير از سيد جمال بوده است .

 

نامه سيد جمال

بعضى مى‏گويند[2] كه ميرزا تحت تأثير نفوذ و تحريك سيد جمال فتواى تنباكو را نوشت؛ در حالى‏كه اين نادرست است . ميرزا باهوش بود و مى‏فهميد كه محتواى بخشى از نامه سيد جمال درست نيست؛ مثلاً سيد جمال نوشته بود كه اتابك علنى انبيا را سبّ مى‏كند![3] اين خلاف واقع است . در دوره رضا خان كه مخالفتش با شعائر دينى از واضحات است، كسى جرأت نمى‏كرد انبيا  عليهم‏ السلام را علنى سبّ كند، تا چه رسد به دوره ناصرالدين شاه . ميرزا مى‏ فهميد كه اينها درست نيست .

البته در اينكه سيد جمال در نطق و بيان نبوغ داشت، ترديدى نيست .

 

 



[1] . مجلّه كاوه، 26 فروردين 1291، شماره 56، ص 11.

 

[2] . از جمله: محمد رشيد رضا، ر . ك: الآثار الكاملة للسيد جمال الدين الحسيني الأفغاني، ج 8، ص 192 .

 

[3] . اين نامه نسبةً مفصّل و به زبان عربى نگاشته شده است. عبارت مذكور اين است: «... أيّها الحبر الأعظم: إنّ الملك قد وهنت مريرته، فساءت سيرته، وضعفت مشاعره، فقبحت سريرته، وعجز عن سياسة البلاد، وإدارة مصالح العباد، فجعل زمام الأُمور كلّيّها و جزئيّها بيد زنديق أثيم غشوم، ثمّ بعد ذلك زنيم، يسبّ الأنبياء في المحاضر جهراً، ولايذعن لشريعة الله أمراً، ولا يرى لرؤساء الدين وقراً، يشتم العلماء، ويقذف الأتقياء و يهين السادة الكرام، ويعامل الوعّاظ معاملة اللئام...» ر.ك: الآثار الكاملة، ج 8، ص 188.

 جرعه از دریا ، جلد دوم 


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
سالگشت رحلت استاد کبیر آیت الله سید محمد فشارکی (م 1316)
مرثیه‌ای در سوگ علامه مجلسی که زمان رحلتش نوشته شده|رسول جعفریان
آيت الله آخوند شخصيت محبوب همدان است/ علم و تقوا دلیل کاهش رغبت آقای آخوند به دنیا
وقف‌نامه‌ای از انیس‌الدوله همسر ناصرالدین شاه قاجار
در برف پيري| مجموعه‌اي از مقالات دكتر احمد مهدوي دامغاني
غنا و موسیقی |به كوشش رضا مختارى و محسن صادقى
اخلاق؛ مهمترین درس شهید ثانی که در حوزه رو به فراموشی است|علی اکبر زمانی نژاد
خاطرات فصوص
خاطراتي از علامه طباطبايي
آخوند ملاّعباس تربتی قدس سره فضیلت فراموش نشدنی| احمد مهدوی ‌دامغانی
شخصیت شناسی علامه سید محمد قلی (والد صاحب عبقات)| ناصرالدین انصاری قمی
شمایل فعلی قبور ائمه بقیع را چه کسی ساخت؟/ مزار عالمی که زیارتش حاجت‌ می‌دهد+تصاویر
ترجمه فارسی اندرزهای آقای سیستانی (مدّ ظلّه) در پاسخ به نامه جمعی از جوانان متدین
در سوگ بزرگ استاد بزرگوار؛ غلامحسین دبیران|علی اکبر صفری
انتشار شماره 5-6 نشریه «بساتین»
نرم‌افزار مجموعه آثار آیت‌الله العظمی بروجردی تولید شد
نمایشگاه مجازی رحلت آیت الله العظمی بروجردی در آیینه مطبوعات
پرداخت ادبی به امامت؛ ابتکار علامه امینی
سالروز رحلت سيد جمال الدين اسد آبادى قدس ‏سره (م 1314)
درباره آثار شیخ صدوق|حسن انصاری
نامدگان و رفتگان |علی اشرف فتحی
عید فطر و زکات فطره در سیره علما
خاستگاه فقهی اختلاف نظر مراجع در اثبات رؤیت هلال رمضان و شوال
بیست و هفتم رمضان سالگشت شهادت سید حسن مدرس
تصحیح روز و سال درگذشت آقا جمال خوانساری
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
ابوالفضل حافظیان
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top