کد مطلب: 4917
تاریخ درج مطلب: چهارشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۶
به یاد خبره علم رجال
کتاب معروف مجمع الرجال را در سحرگاه به پایان برده که حکایت از سحرخیزی آن عالم دارد

رجالی معروف، رکن الدین عنایت الله بن شرف الدین علی قهپایی اصفهانی ملقب به زکی نجفی از دانشمندان طراز اول عالم تشیع در قرن یازدهم هجری است. مسقط الراس او در شهر کوهپایه از شهرهای اصفهان بوده، تذکره نویسان از تاریخ ولادت او اظهار بی اطلاعی کرده اند، اما با توجه به اینکه از محضر مقدس اردیبلی استفاده کرده، تولدش می بایست پیش از سال 975ق اتفاق افتاده باشد.

*مراحل تحصیل

ملا عنایت الله پس از مدتی زیستن در زادگاهش کوهپایه، به کسب علم و فضایل روی آورد و دراین مسیر تا جایی پیش رفت که به فیض شاگردی از محفل قدس ابوالفضائل شیخ بهایی و نیز ملاعبدالله تستری نائل آمد.

این میدان دار اندیشه برای ادامه تحصیل و محکم نمودن پایه های علمی خود، راه نجف را در پیش گرفت و در دیار ولایت، توفیق استفاده از محضرعالم ربانی مقدس اردبیلی را پیدا نمود. شاگرد پروری مقوله اساسی برای هر استاد و فرزانه ای است، ملا عنایت الله نیز با عنایت به این مساله شاگردان موثر و مفیدی را از خود به میراث نهاده که می توان به ملا ابوالحسن بن عبدالله صاحب کتاب رجال اشاره نمود.

خصوصیات اخلاقی

با وجود جست و جوی فراوان، خبری از حالات و ویژگی های قهپایی به دست نیامد، جز اینکه دانشمندی پرتلاش و سخت کوش بوده است. ایشان کتاب معروف مجمع الرجال را در سحرگاه به پایان برده که حکایت از سحرخیزی آن عالم دارد. توجه به کتابت و نسخه برداری از خصلت های ایشان بوده و در این زمینه کنزالعرفان فاضل مقداد، زبده البیان مقدس اردیبلی و کتاب من لایحضره الفیقه شیخ صدوق را به خط مبارک خود استنساخ کرد.

*از منظر دیگران

خورشید شخصیت قهپانی در پشت ابر گمنام نمانده و قلم تذکره نویسان در معرفی او به نسل های پس از خود نقش موثری را ایفاء کرده. ملا عبدالله افندی در تمجید از آن گوهر والامقام می نویسد: چنانچه از لقبش پیداست، دانشوری هوشمند و با ذکاوت بوده، فاضلی دانشور و محقق که در فن رجال نیز مهارت داشته است.

صاحب روضات می نویسد: ایشان صاحب کتاب مجمع الرجال است که از کتب معروف این میدان است، چنانکه بعضی از ارکان این علم گفته اند، وی عالمی محقق و خبره در علم رجال است.

سید بحرالعلوم که در تالیف کتاب رجالی خود از کتاب مجمع الرجال استفاده کرده، در خصوص مولف این کتاب می نویسد: از شیخ بهایی پیروی کرده، فاضلی که بذل و عنایتش در این فن است عنایت الله بن شرف الدین علی بن محمود قهپایی صاحب کتاب مجمع الرجال می باشد.

*آثار ماندگار

سید عنایت الله قهپایی از علمای رجال و خریت این فن دشوار بوده که با حسن سلیقه و وحدت رویه موفق به تنظم آثار رجال اکابر و نیز خلق کتبی در این زمینه گردیده است.

ایشان رجال نجاشی را که با آن جایگاه رفیع علمی، فاقد نظم خاص الفبایی بوده و استفاده از آن برای خواننده وقت گیر و مشکل بوده به صورت الفبایی مرتب نمود. ملا عنایت الله در این ترتیب، مدح یا قدح را در ذیل همان راوی آورده است. نسخه کتاب یاد شده نزد محدث نوری بوده و تاکنون چاپ نشده است.

این شخصیت رجالی در ادامه کارهای علمی خود کتاب های الاختیار، الرجال و نیز فهرست شیخ طوسی را مرتب و بهینه سازی نموده است.

*مجمع الرجال

برجسته ترین اثر به جا مانده از قهپانی در علم رجال کتاب مجمع الرجال می باشد که بسی موجبات شهرت مولف آن را نیز فراهم نموده است.

مجمع الرجال در آسمان این علم درخشیده و توجه فحول این علم را به خود معطوف داشته و پس از نگارش به عنوان منبع رجالی مطرح گردیده است. ملا عنایت الله این اثر ماندنی را به مدت دوازده سال نوشته و در سحر دوشنبه بیست و سوم جمادی الثانی در سال 1016ق آنرا در اصفهان به پایان برده است.

این کتاب در بردارنده کتاب رجالی ابن غضائری می باشد که اصل آن در اختیار نیست و این از امتیازات شاخص مجمع الرجال به حساب می آید. از دیگر خصوصیات آن آسان نمودن مراجعه به کتاب های مختلف رجالی، بیان راویان هریک از معصومین با علامت رمز ، پیروی از رموز ابن داود در ذکر راویان معصومین، ترتیب اسامی براساس حروف الفبا و ذکرخلاصه استباط های خود در پایان کتاب می باشد.

*غروب آفتاب

در مورد تاریخ رحلت این عالم بزرگ مطلب دقیقی در منابع ذکر نشده ولی با توجه به اتمام کتاب مجمع الرجال. حدس زده اند که رحلت ایشان پس از سال 1026 قمری بوده که در اصفهان یا کوهپایه دفن شده است.

منبع: گلشن ابرار ، ج 10


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
سالگشت رحلت حاج شيخ عباس قمى قدس‏ سره (م 1359)
قرآن منسوب به خط امام رضا(ع) در آستان قدس رضوی و تکمله‌های آن|مرتضی کریمی نیا
تجربه ای از زندگی طلبگی در نجف میان سالهای 1344 ـ 1353 ش|رسول جعفریان
«تاریخ نجف» منتشر شد
بيناترين به احوال رجال ايران
اعجاز حسین کَنتوری
ابن حزم و تشيع| حسن انصاری
زیارتگاه امام محمد دور؛ یادمان شیعی کهنی که به دست داعش از بین رفت|احمد خامه یار
روایت علیرضا رحیمیان از معلم راهنما در مکتب تربیتی دو استاد|عبدالحسین طالعی
کاتب نسخۀ رجال کشی کیست؟| سید حسن موسوی بروجردی
سیدمحمدتقی خوانساری (م هفتم ذوالحجه 1371)
معرفی کتاب «مرزبان ایمان و یقین»؛ خاطرات آیت‌الله العظمی حاج سید محمدتقی خوانساری(ره)
تحلیل واقعه غدیر از نظرگاه تاریخ، اخلاق، فرهنگ و رسانه
یادداشت منتشر نشده از محمدباقر بهبودی درباره امام زمان(عج)
درنگي در نهج‌البلاغه |سيدمحسن سيدين
جدیدترین اثر آستان عباسی با موضوع «قرآن و اهل‌بیت(ع)» منتشرشد
معرفی کتاب «علامه مجلسی»، نوشته‌ی حجت‌الاسلام حسن طارمی راد
اهمیت علمی بوعلی |دکتر مهدی محقق
كتاب نامه میرزای شیرازی|مهدی قرقانی
تأثير ابن‌سينا برجنبش‌هاي علمي و عقلي هند سيد اطهر عباس رضوي - بخش دوم - ترجمه سيد مهدي حسيني اسفيدواجاني
تأثير جنبش‌هاي علمي و عقلي هندوستان از ابن‌سينا
بند بند سرگذشتم
معرفی کتاب نهج الایمان
الغارات، کتابی ناب‌وقدیمی در شرح‌ فضائل‌ مولا (ع)
جشنواره سیدعلی خان مدنی در گفتگو با مسئول پژوهشکده ادیب فقه جواهری
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
ابوالفضل حافظیان
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top