کد مطلب: 4907
تاریخ درج مطلب: پنج شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۶
اخلاق انتظار یک کلمه بیشتر نیست: «انسان زیستن»|دکتر عبدالحسین طالعی
هفت نکته در باب «انتظار »در آستانه نیمه شعبان، سالزاد حضرت قائم(عج)

یکم. انتظار یعنی چه؟
وقتی منتظر مسافری هستی و زمان آمدنش معلوم است. یک سال قبل از آن زمان، روزها تقریباً عادی می‌گذرد. هر چه نزدیک تر می‌شوی، از حالت عادی بیشتر دور می‌شوی. از یک ماه قبل، دل تو در اختیار خودت نیست. از یک هفته قبل، بیقراری بیشتر می‌شود. یک روز پیش از زمان موعود، همه زندگیت می‌شود شور، التهاب، نگرانی و شوق. یک ساعت به لحظه دیدار که می‌ماند، دیگر هیچ چیز نمی‌بینی جز لحظه دیدار. و یک دقیقه قبل، بسا منتظر که در همان لحظه از شدت اشتیاق می‌میرد: جان داده و محبوب نادیده.
به سفری دراز می‌روی. ابتدای سفر آسوده می‌خوابی. از وسط راه به بعد، به ساعت نگاه می‌کنی. ایستگاه‌های آخر، شور و التهاب خاصی دارد. زمان در آنجا کندتر می‌گذرد. بعضی وقت ها می‌گویی: تمام سفر یک طرف، ایستگاه آخر یک طرف...
لحظاتی که پشت در اتاق مراقبت ویژه بیمارستان می‌گذرد، مثل دیگر لحظات زندگی نیست. در آنجا تمام دعاها، نگاه‌ها، سخن‌ها، سکوت‌ها، برخاستن‌ها، نشستن‌ها، همه و همه رنگ شفای بیمار دارند.
لحظاتی که بانوان یک خانواده دارند در انتظار‌زاده شدن یک مولود جدید. از چند ماه قبل تا لحظاتی که درد زادن آغاز می‌شود. حتی وابستگانی که در شهرهای دیگر هستند، هر لحظه تماس تلفنی دارند و منتظر خبر که: چه شد؟ در این حالت، همه آن افراد در خانه آن مادر هستند؛ بلکه در کنار مادر و فرزند. حتی دورهای نزدیک.
 جوانی که ماه‌ها برای امتحان کنکور درس خوانده و آسایش را بر خود حرام کرده، در انتظار روزی که نتایج کنکور اعلام شود، چه می‌کند؟ از ساعت‌ها قبل، کنار رایانه نشسته در انتظار آن ساعت که نتایج اعلام شود. دوست دارد که زودتر از دیگران نتیجه‌اش را ببیند. در آنجا «زمان» معنایی خاص دارد، که قابل وصف نیست.
دوم. در تمام این مثال‌ها چه می‌بینی؟
وقتی که فاصله‌ها کم می‌شود: فاصله مکانی، فاصله زمانی، فاصله معرفتی، فاصله عاطفی، یا هر فاصله دیگر.
در تمام این مثال‌ها، زمان رویدادی که در انتظار آنیم، روشن است. حال اگر رویداد مهم باشد و زمانش نامعلوم، چه می‌شود؟ مادرانی که سال‌ها، بلکه ده‌ها سال در انتظار فرزندان مفقود خود هستند، چه حالی دارند؟ چه کسی از دل آنها خبر دارد جز خدایی که آنها را آفریده و غیب و شهود همه را می‌بیند؟
حال، معنای کلام امام صادق علیه‌السلام روشن می‌شود که فرمود: «توقع امر صاحبک لیلک و نهارک» (اقبال الاعمال ج 1 ص 201). یعنی هر لحظه را و هر مکان را موعد و میعاد آن رویداد مبارک و مهم ببین. دل خود را آنقدر نزد او ببین که جز او هیچ نمی‌بیند و جز او هیچ نمی‌خواهد. یعنی منتظر جمعه نمی‌ماند، گرچه جمعه را با حضرتش پیوندی دیرینه است.
سوم. آیا درجات انتظار مردم یکی است؟
برگردیم به مثال‌های پیشین. دیدیم که همه در انتظار مسافرند، اما مادر به گونه‌ای دیگر. مادر در عالم خودش سیر می‌کند. جسمش پیش مردم است، ولی دلش نزد مسافر. لذا بعضی حرکاتش شبیه دیگران نیست. چرا؟ چیزی می‌فهمد که دیگران نمی‌فهمند؛ آنچه از رابطه عاطفی خود با مسافر به دست آورده و دیگران به دست نیاورده‌اند.
مادر چیزی می‌فهمد که دیگران نمی‌فهمند؛ و نمی‌فهمد که چرا آنها نمی‌فهمند. زمان برایش بی‌معنا است. جمعه و شنبه برای او یکی است. شب و روز ندارد. خواب و بیداری را یکسان می‌بیند. نسبت به خوردن و نخوردن بی‌تفاوت است. چرا؟ او تنها و تنها به مسافرش می‌اندیشد. از این اندیشه خسته نمی‌شود، اگر چه این انتظار ده ها سال به درازا بکشد. او به همان غم خشنود است. آن غم را تمام سرمایه خود می‌داند.
 چهارم. امیر کلام علیه الصلوة و السلام در وصف اهل تقوا می‌فرماید: «ینظر إلیهم الناظر.... و یقول انهم قد خولطوا. و لقد خالطهم امر عظیم، لا یرضون بأعمالهم القلیل و لا یستکثرون الکثیر». آنان هر چه کار نیک انجام دهند، آن را کم می‌بینند و هر چه افزونش کنند، زیادش نمی‌دانند. (نهج البلاغه، خطبه 193).
منتظر می‌گوید: از درد سخن گفتن و از درد شنیدن/ با مردم بی‌درد، ندانی که چه دردی است
 پنجم. منتظر خستگی نمی‌فهمد. به او می‌گویند: خسته نشدی از این همه نام او را بردن؟
پاسخ می‌دهد: آن زلیخا از سپندان تا به عود/ نام جمله چیز، یوسف کرده بود!
تعجب می‌کند از آن پرسش. می‌پرسد: مگر مسیر انتظار، خستگی هم دارد؟ در این مسیر مگر کسی خسته می‌شود؟ مگر کاری جز تکرار کلمات انتظار در عالم هست؟
منتظر گذران لحظه‌ها بی‌یاد موعود محبوب را گناه می‌داند. حتی سفر زیارتی را که به یاد او نبوده، جرم و ناسپاسی می‌بیند.
 غریبه‌ها گزارش انتظار را از تکرار واژه‌ها می‌فهمند. ولی برای منتظر راستین، تکرار واژه‌ها نیست، ضربان قلب است، رفت‌و‌آمد نفس است، آب و غذا است که یک عمر خورده است و می‌خورد و باز هم تکرار می‌کند و باز هم نسبت به آن احساس نیاز می‌کند، چون زندگی خود را وابسته به آن می‌داند.
کسی که این درد را نکشیده، معنای این واژه‌ها را به حسب زبان مکالمه عادی می‌داند و شاید بهتر از منتظر بیسواد! ولی به زبان انتظار نمی‌فهمد. اینجا عالَم دیگری است و عالِم دیگری می‌طلبد. دلسوخته، دلسوخته را پیدا می‌کند، از خلال همین کلمات نارسا و جمله‌های ناتمام.
 ششم. وادی انتظار، گرچه سرزمین شور شیرین است، ولی دیار شور محض نیست. شوری است آمیخته با شعور. منتظر در شوریده‌ ترین حالات، نه تنها مواظب مبانی شرع، بلکه تابع مطلق شرع است. هر لحظه مواظبت می‌کند که مبادا قدمی از چارچوب شریعت تخطی نکند و دیگران را نیز به این همراهی دعوت می‌کند.
منتظر به خود و دیگران توصیه می‌کند: حرف یاوه نگویند، رفتار غلط نکنند، خود را نبازند، خلوص عمل را از دست ندهند، خود را کسی نبینند، اعتدال را در هر حال نگاه دارند، به افراط و تفریط نیفتند، مردم را به سوی خود دعوت نکنند و....
این شور شیرین به زندگی جهت می‌دهد و ضابطه به انسان می‌بخشد که چگونه و به کدامین شیوه، از زندگی، از گذران لحظات عمر، خوردن، خوابیدن، بیداری کشیدن، نشستن و برخاستن و دیگر شئون دنیا لذت ببرد؛ لذتی هدف دار و سازنده.
هفتم. اخلاق انتظار چیست؟
در یک کلمه، «انسان زیستن» و «انسان بودن». از آن گونه که پیامبر می‌خواست و بدان گونه که مردمان را تربیت کرد و تحول در درون جان ها پدید آورد و بدان گونه که امامان معصوم علیهم السلام تربیت کردند و تحول آفریدند. در اینجا فقط یک نمونه نقل می‌شود تا هر کسی فاصله خود را با دست پرورده امام زمانش بخوبی ببیند و خود را درست بشناسد. به این گزارش که در رجال نجاشی (از منابع معتبر قرن پنجم) آمده توجه کنید.
محمد بن ابی عُمَیر از یاران بلندپایه امام صادق علیه السلام بود. 94 کتاب و مجموعه از احادیث حضرتش گرد آورد که بعدها منابع اصلی کتاب‌های حدیثی معتبر شیعه مانند کافی، تهذیب، استبصار و من لا یحضره الفقیه شدند.
اهل بغداد بود و به حضور امام کاظم، امام رضا و امام جواد علیهم السلام نیز رسید، ولی عمده نقل حدیث او از امام صادق علیه السلام بود. در زمان هارون او را زندانی کردند تا شیعیان و اصحاب امام کاظم علیه السلام را معرفی کند. ولی تسلیم نشد. علاوه بر120 ضربه‌ای که «سندی بن شاهک» زندانبان به او زد، از او 120 هزار درهم خواستند تا آزاد شود.
چهار سال در حبس هارون بود. در این فاصله خواهرش کتاب‌هایش را در محلی امن نگاه داشت که البته بعضی از صفحات آنها آسیب دید. اما ابن ابی عمیر مطالب آنها را از حفظ باز گفت و به کمک حافظه آنها را کامل کرد. محمد ابن ابی عمیر این کارها را در حالی سامان می‌داد که به تجارت پارچه اشتغال داشت. پیش از زندانی شدن ثروتمند بود که ثروتش را تا 500 هزار درهم برآورد کرده بودند. بیشتر این اموال را در سه مسیر از دست داد: ترویج احادیث اهل بیت(ع)، کمک مالی به نیازمندان شیعه و تنگدستی ایام زندان. وقتی که از زندان آزاد شد، با وجود آن همه اموال، بشدت نیازمند شده بود. اما برتری اخلاقی و برگ زرین این مرد همین جا آشکار شد:
ابن ابی عمیر از شخصی 10 هزار درهم طلب داشت. آن شخص به فکر پرداخت بدهی خود افتاد، اما پول نقد برای این کار نداشت. از سوی دیگر، ابن ابی عمیر را  
در نظر آورد: شخصیتی بزرگ در عالم تشیع که به هنگام ثروت و برخورداری، هرگز از تعلیم و کارگشایی از دیگران غافل نشده بود و هم‌اکنون به مشکل مالی افتاده است.
مرد بدهکار برای پرداخت بدهی، خانه خود را فروخت و مبلغ 10 هزار درهم را برای ابن ابی عمیر برد. ابن ابی عمیر به او گفت: این پول‌ها چیست؟ مرد گفت: بدهی است که به شما داشتم.
ابی عمیر پرسید: ارثی به تو رسیده؟
- نه.
باز پرسید: کسی پولی به تو بخشیده؟
- نه.
- زمین یا مِلک خاصی که زائد بوده، فروخته‌ای؟
- نه.
- پس این پول را از کجا آورده‌ای؟
- خانه مسکونی خودم را فروختم تا بدهی‌ام را بپردازم.
ابن ابی عمیر گفت: «ذریح محاربی» (از شاگردان امام صادق علیه السلام) برایم نقل کرد که حضرتش فرموده اند: «کسی را به خاطر بدهی نباید از خانه‌اش بیرون کرد.» به خدا قسم من اکنون به یک درهم از این پول‌ها نیاز دارم، ولی یک درهم از آنها را نمی‌گیرم. آنها را بردار و برو و در خانه‌ات بنشین.
همین یک حدیث بس است تا ما فرد و جامعه خود را با محک انتظار بیازماییم. و هر چه فاصله داریم با برنامه‌های تربیتی مناسب پر کنیم و به دور از شعار و به دور از افراط و تفریط، بر مبنای دلایل عقلی و نقلی صحیح و معتبر، گامی به سوی جامعه منتظر راستین برداریم. او چنین یارانی می‌خواهد

 

ایران


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
تفسـير متعاليـه| دکتر حسن بلخاري
سالگشت رحلت محمدباقر آقا نجفی اصفهانی
سالگشت رحلت ميرحامد حسين هندى قدس‏ سره (م 1306)
روایت ساخت کتابخانه «علامه میرداماد» از زبان آیت‌الله میردامادی
فقها و مكاتب فقهي درهند |سيدعلي محمدنقوي
آیت الله سید مرتضی فیروزآبادی، عالمی که دل های بسیاری را عاشق اهل بیت کرد
آيه ‏اللّه‏ سيد محمد تقى خوانسارى قدس‏ سره (م 1371)
ميرزا ابوالمعالى كلباسى اصفهانى قدس ‏سره (م 1315)
شيخ حسن كاشف الغطاء قدس‏ سره (م 1262)
تفسیر جامع و اجتهادی |حجت‌‌الاسلام والمسلمین حسین مستوفی
فقیه ماندگار و روشنایی بخش: ویژه سالگرد حضرت آیت الله العظمی خویی
حكيم الهي نگاهي از درون
قرآن، کتاب عقل / بخش پایانی
مقام علمی سید مصطفی که در ۲۷ سالگی به مقام اجتهاد رسید
آیا پیامبران ارث مالی از خود بر جای می نهند؟| ترجمه دکتر عبدالحسین طالعی
تقدير از يك پيشنهاد و توصيه‌هاي لازم | استاد دکتر احمد مهدوي‌دامغاني
از “موسوعة الامامة فی نصوص اهل السنة” رونمایی شد
درباره کتابخانه بزرگ علامه امینی در نجف اشرف
قرآن، كتاب عقل
قرآن، كتاب عقل
هجده محرم سالروز رحلت آیت الله مامقانی
امام حسين (ع) در اشعار ناصر خسرو |دكترمهدي محقق
«سید رضی» عالمی که سخنان امام علی(ع) را وارد خانه‌ها کرد
سالگشت رحلت حاج شيخ عباس قمى قدس‏ سره (م 1359)
قرآن منسوب به خط امام رضا(ع) در آستان قدس رضوی و تکمله‌های آن|مرتضی کریمی نیا
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
ابوالفضل حافظیان
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top