کد مطلب: 4784
تاریخ درج مطلب: چهارشنبه ۲۲ دی ۱۳۹۵
فرهنگ الفبايي‌ ـ موضوعي قرآن مجيد
فرهنگ قرآن (كليد راهيابي به موضوعات و مفاهيم قرآن كريم)

 اين اثر، معجم معنايي معارف و مفاهيم قرآن كريم است كه به شيوه‌هاي نو و بي‌نظير و به صورت الفبايي‌ ـ موضوعي سامان يافته است. 

فرهنگ قرآن، دربردارنده هزاران موضوع قرآني است كه علاوه بر نقش اطلاع‌رساني در زمينه معارف قرآن، خود نوعي تفسير موضوعي است. 

اثر پربرگ «فرهنگ قرآن» كليد راهيابي آسان قرآن‌پژوهان به موضوعات و مفاهيم قرآن كريم است. سنگ نخست اين بناي رفيع به همت آيت‌الله هاشمي رفسنجاني نهاده شد. وي در پس اين انديشه و باور كه چينش آيات، در ذيل واژگان قرآني، ما را به همه معارف قرآن رهنمون نمي‌سازد، طرحي نو در افكندند. در اين طرح، كاخي سر بر آورد كه بسي بلندتر از معجم‌هاي لفظي قرآن است، زيرا با نگاهي فراگير، آيات به صورت روشمند در ذيل موضوعات طبقه‌بندي شده است. 
فراهم آوردن چنين معجمي كه بسيار فراتر از معجم‌هاي لفظي است و به صورت جامع و آسان، اطلاعات و آموزه‌هاي قرآني در هر موضوع را در اختيار مخاطب قرار مي‌دهد، كاري بس دشوار، ظريف و نيازمند تبيين قواعد و اصولي است تا انتخاب مدخل، (موضوع) برداشت‌ها، و طبقه‌بندي به صورت هماهنگ انجام شود. 

بخشي از اصولي كه در شكل‌گيري اين اثر مورد توجه بوده، بدين شرح است: 
يك) اصول و ضوابط مدخل‌گزيني: 
1ـ ملاك انتخاب در مدخل‌ها، قرآني بودن و داشتن اطلاعات ـ‌هرچند اندك‌ـ است، به طوري كه ذيل برخي از مدخل‌ها، يك آيه و يا حتي بخشي كوتاه از يك آيه ذكر شده است. 
2ـ در فارسي و يا عربي بودن، بيشتر به شناخته بودن آنها براي مخاطبان فارسي‌زبان توجه شده است. 
3ـ اعلام مصرح در قرآن، و اعلام غير مصرح كه بر اساس روايات و كتاب‌هاي تفسير و اسباب نزول، مراد اشاره‌هاي قرآن‌اند،مدخل قرار گرفته‌اند. 
4ـ موضوعات علوم قرآن كه در قرآن كريم به آنها اشاره شده باشد و از معارف قرآني قلمداد شود، مدخل قرار گرفته است؛ مانند محكم و متشابه و نسخ. 

دو) اصول و ضوابط برداشت از آيات: 
1ـ در برداشت از آيات، چينش و نظم كنوني آيات مورد توجه بوده است، چنانكه برخي روايات، نظم فعلي آيات را توقيفي مي‌دانند. 

2ـ در برداشت‌ها از روايات شان نزول و روايات تفسيري نيز استفاده شده است، البته مشروط به آنكه با مباني شناخته شده ديني سازگاري داشته باشد. 
3ـ در برداشت‌ها مبنا بر اين بوده كه ظاهر كلمات قرآن بر اساس فهم عرف، داراي حجيت و قابل استناد است. دعوت قرآن از مردم براي انديشه‌ورزي در آيه‌هاي خود و توصيه به آنان براي عمل به مفاد آنها، همچنين رواياتي كه مسلمانان را به مراجعه به قرآن و سنجش روايات بر اساس آيات دعوت مي‌كند، دليل گويايي بر اين مبناست. 
4ـ در اين اثر سعي بر آن بوده است كه به همه ابعاد كاركرد زبان عربي توجه شود و بر اساس اين قواعد، برداشت‌هاي مختلف صورت پذيرد. 
5ـ به سياق آيات در برداشت‌ها توجه شده است. 
6ـ برداشت‌ها در اين مجموعه بر اساس قرائت مشهور، يعني روايت «حفص از عاصم» است. 
7ـ در گزارش‌هاي قرآني از پيشينيان، باور و مبنا بر آن است كه هرآنچه قرآن نقل كرده و آن را نقد نكرده، مورد پذيرش قرآن بوده است. 
8ـ برخي از دريافت‌ها و برداشت‌ها، با نظر به روايات، شان نزول‌ها، لغت، احتمال‌ها، تقديم و تاخير آيه‌ها، قرار گرفتن جمله‌اي در سياق جمله و يا جمله‌هايي ديگر، الغاي خصوصيت و مانند آنها استفاده شده است، به همين جهت، دليل برداشت از آيه به صراحت بيان شده تا ابهامي باقي نماند. 

سه) اصول و ضوابط طبقه‌بندي اطلاعات: 
1ـ مدخل‌ها در اين مجموعه به صورت الفبايي تنظيم شده است. 
2ـ در ذيل مدخل‌ها سرفصل‌هاي اصلي و عناوين فرعي ذيل آن نيز به روش الفبايي طبقه‌بندي شده است. 
3ـ در بسياري از موارد، عناوين فرعي در رديف سرفصل‌هاي اصلي، در جايگاه الفبايي خود آمده و ارجاع شده است؛ مثلا «آب و آباداني» گرچه فرعي «نقش آب» است، ولي به دليل اهميت، در جايگاه الفبايي خود آمده و به «نقش آب» ارجاع شده است. 
4ـ در ذيل برخي از مدخل‌هاي عام، مانند «آشاميدني‌ها» و «اخلاق» كه خود، مشتمل بر مدخل‌هاي متعددي است، فقط به ارائه اطلاعات كلي مدخل‌هاي مربوط پرداخته شده و مباحث مربوط به مصاديق و مدخل‌هاي ريز به مدخل‌هاي مربوط ارجاع شده است، مثلا اطلاعات آب، شراب، و ... در آشاميدني‌ها نيامده، چنانكه اطلاعات دروغ، غيبت، و ... در «اخلاق» نيامده است، بلكه به جايگاه الفبايي خود ارجاع شده است... . 

 فرهنگ قرآن حاصل كار گروهي از قرآن پژوهان مركز فرهنگ و معارف قرآن است طرح اوليه اين اثر ارزشمند را آيت الله هاشمي رفسنجاني ارايه نموده اند


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
تفسـير متعاليـه| دکتر حسن بلخاري
سالگشت رحلت محمدباقر آقا نجفی اصفهانی
سالگشت رحلت ميرحامد حسين هندى قدس‏ سره (م 1306)
روایت ساخت کتابخانه «علامه میرداماد» از زبان آیت‌الله میردامادی
فقها و مكاتب فقهي درهند |سيدعلي محمدنقوي
آیت الله سید مرتضی فیروزآبادی، عالمی که دل های بسیاری را عاشق اهل بیت کرد
آيه ‏اللّه‏ سيد محمد تقى خوانسارى قدس‏ سره (م 1371)
ميرزا ابوالمعالى كلباسى اصفهانى قدس ‏سره (م 1315)
شيخ حسن كاشف الغطاء قدس‏ سره (م 1262)
تفسیر جامع و اجتهادی |حجت‌‌الاسلام والمسلمین حسین مستوفی
فقیه ماندگار و روشنایی بخش: ویژه سالگرد حضرت آیت الله العظمی خویی
حكيم الهي نگاهي از درون
قرآن، کتاب عقل / بخش پایانی
مقام علمی سید مصطفی که در ۲۷ سالگی به مقام اجتهاد رسید
آیا پیامبران ارث مالی از خود بر جای می نهند؟| ترجمه دکتر عبدالحسین طالعی
تقدير از يك پيشنهاد و توصيه‌هاي لازم | استاد دکتر احمد مهدوي‌دامغاني
از “موسوعة الامامة فی نصوص اهل السنة” رونمایی شد
درباره کتابخانه بزرگ علامه امینی در نجف اشرف
قرآن، كتاب عقل
قرآن، كتاب عقل
هجده محرم سالروز رحلت آیت الله مامقانی
امام حسين (ع) در اشعار ناصر خسرو |دكترمهدي محقق
«سید رضی» عالمی که سخنان امام علی(ع) را وارد خانه‌ها کرد
سالگشت رحلت حاج شيخ عباس قمى قدس‏ سره (م 1359)
قرآن منسوب به خط امام رضا(ع) در آستان قدس رضوی و تکمله‌های آن|مرتضی کریمی نیا
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
ابوالفضل حافظیان
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top