کد مطلب: 4766
تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۲۹ آذر ۱۳۹۵
چهره ماندگار تقریب |سید هادی طباطبایی
به‌مناسبت درگذشت آیت‌الله واعظ‌‌زاده خراسانی

آیت الله محمد واعظ‌زاده خراسانی نایب رئیس اتحادیه علمای مسلمان و عضو شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب، استاد حوزه علمیه و دانشگاه فردوسی مشهد ساعت ۴ بامداد روز گذشته (بیست‌وهشتم آذرماه ۱۳۹۵ش) بر اثر بیماری و کهولت سن در منزل شخصی خود در مشهد دار فانی را وداع گفت.

 

قدمت دویست‌ساله در وعظ و خطابه کافی است تا خانواده‌ای را با نام واعظ‌زاده لقب دهند. محمد واعظ‌زاده خراسانی در چنین خانواده‌ای دیده بر جهان گشوده بود.  پدرش شیخ مهدی سال‌ها در نجف اشرف بر منبر می‌رفت. سید ابوالحسن اصفهانی از جمله افرادی بود که بارها  منبر او را استماع کرد. سید ابوالحسن علاقه‌ی ویژه‌ای به شیخ مهدی داشت و او را به محفل خصوصی خود راه می‌داد: «علاقه‌ی مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی و مرحوم پدرم طرفینی بود؛ پدرم به ایشان خیلی علاقه داشت و عقیده داشت ایشان مرجعی واجد الشرایط است و باید مردم از ایشان تبعیت کنند».‏[۱]‎ این ذکر خیری از پدر را شیخ محمد واعظ‌زاده خراسانی بر زبان آورده است. شیخ محمد نیز به همراه پدر در این محافل حاضر بوده و مشق طلبگی می‌کرده است.

شیخ محمد در خصوص پدرش گفته بود: «به خاطر دارم یک ماه رمضان در نجف اشرف پدرم در مسجد هندی، تفسیر سوره یوسف را مورد بحث قرار داد و به قدری لطایف و نکات ادبی و اخلاقی را با بیان شیرین و آرام خود فرمود که حلاوت آن‌ها هنوز از کام من بیرون نرفته است». شیخ محمد که ذائقه‌اش به سخنان پدر شیرین بود نیز طریقت طلبگی پیشه کرد. وی به همراه پدر مدتی را در نجف اشرف گذراند و محافل نجف را تجربه کرد. سپس به قم رفت و محضر حضرات آیات سید صدرالدین صدر،  حجت،  بروجردی، سید محمدرضا گلپایگانی، اراکی، امام خمینی و  علامه طباطبایی را نیز تجربه و از بسیاری از این حضرات اجازه اجتهاد دریافت کرد. آیت‌الله بروجردی اما به نحو شفاهی برای او اجازه‌ای را صادر کرده بود. وی که در درس آیت‌الله بروجردی شرکت داشته در این زمینه گفته بود: «هنگام شرکت بنده در درس فقه آن بزرگوار، موضوع تدریس کتاب صلاة مسافر بود. بنده درس را با دقت می‌نوشتم. روزی مرحوم مطهری که با یکدیگر رفت و آمد داشتیم و از قدیم آشنا بودیم نوشته‌ی مرا دید؛ خیلی خوشش آمد؛ گفت می‌بایست نوشته‌ی شما را به آقا نشان بدهم. مرحوم مطهری در صدد این کار بود که روزی پس از درس – که آقا پیاده به طرف منزل می‌رفت – فرصت را غنیمت شمرده و بنده را به ایشان معرفی کرد و نوشته‌ی مرا هم به آقا نشان داد. آقا فرمود:خیلی خوب (البته قبلاً در سفر مشهد مرا چند بار دیده بود و فوراً تشخیص داد). روز بعد، قبل از درس، روی منبر فرمود: بلی آقا زاده واعظ خراسانی به قم آمده‌اند و بحث را خیلی خوب نوشته‌اند که قابل تقدیر است. این امر باعث شد که آقا مرا بشناسد و شهریه‌ای که برای دیگر طلاب مقرر بود برای بنده هم مقرر شود».‏[۲]‎

دانشکده علوم معقول و منقول مشهد؛ چهره‌هایی همچون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، محمدتقی شریعتی و امام موسی صدر هم در عکس دیده می‌شوند.

وی اما پس از نجف و قم، به مشهد بازگشت. شیخ محمد در هنگام تحصیل در مشهد با آیت‌الله سید علی سیستانی هم‌مباحثه بود. او با امام موسی صدر نیز روابط دوستانه‌ای داشت و با هم  از نویسندگان مجله درس‌هایی از مکتب اسلام بودند.

واعظ زاده، دختر میرزا هاشم میردامادی را نیز به همسری اختیار کرده بود. یکی دیگر از صبیه‌های میرزا هاشم میردامادی نیز به عقد سید جواد خامنه‌ای – پدر آیت‌الله خامنه‌ای – در آمده بود.

واعظ‌زاده خراسانی که در مشهد به وعظ و خطابه مشغول بود، به کانون نشر حقایق اسلام نیز رفت و آمد داشت. محمد تقی شریعتی این کانون را بنا نهاده بود و در آن‌جا به تفسیر قرآن می‌پرداخت. شیخ محمد نیز بارها در نبودِ شریعتی، بر منبر رفت و تفسیر گفت. دانشگاه فردوسی مشهد نیز از واعظ‌زاده خراسانی دعوت کرد و کرسی تدریس دانشگاهی به او داد. آیت‌الله بهشتی شیح محمد را ترغیب به حضور در دانشکده معقول و منقول (الهیات و معارف اسلامی) کرد و او به تدریس فقه جعفری در این دانشگاه پرداخت.

محمد واعظ‌زاده خراسانی همچنین مقالات متعددی به رشته تحریر در آورد و به نقاط مختلفی سفر کرد. همین سفرها بود که او را به اندیشه‌ی تقریب و تفاهم مذهبی انداخت. وی درخواستی را به آیت‌الله خامنه‌ای مطرح کرد بدین مضمون که اگر قرار باشد واقعاً تقریب بین مذاهب اسلامی واقع شود، تنها به لفظ و تعارفات مجلسی و سخنرانی ظاهری کاری به سرانجام نمی‌رسد.‏[۳]‎ وی پیشنهادِ محفلی را داد که در راستای تقریب مذاهب تلاش کند. ایده‌ی وی این بود که مذاهب اسلامیِ معروفِ کنونی، یعنی مذاهب اربعه اهل سنت و دو مذهب شیعه (امامیه-زیدیه) به اضافه مذهب اباضیه -که دارای فقه، تاریخ و حکومتی مستقل در عمان هستند – همدیگر را به‌عنوان مذاهب رسمی اسلامی به رسمیت بشناسند و این قدر در مسائل خلاف، حساسیت از خود به خرج ندهند.‏[۴]‎ آیت‌الله خامنه‌ای نیز با پیشنهاد وی موافقت و در ۱۹ مهرماه ۱۳۶۹ حکمی برایش صادر کرد: «جنابعالی را که دارای رتبت والایی در علوم اسلامی و سابقه ممارست مشکوری در امر تقریب پیش برادران فرق اسلامی می‌باشید، به دبیر کلی مجمع مزبور منصوب می‌کنم». شیخ محمد واعظ زاده خراسانی تا سال ۱۳۸۰ این سمت را بر عهده داشت.

آثار و تصدی‌ها

آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی که هم بر منبر وعظ می‌نشست و هم کرسی تدریس دانشگاهی داشت، تصدی و سمت‌های متعددی را نیز در کارنامه‌ی خود بر جای گذاشت؛ سمت‌هایی که همگی در راستای تحقیق و پژوهش بود.

دیدار با محمد الفحام؛ شیخ الازهر

سمت‌ها و فعالیت‌ها

  • همکاری با لجنه‌ای که مرحوم بروجردی برای گردآوری حدیث در شهر قم جمع‌آوری کرده بود به‌مدت هفت سال؛
  • نائب رئیس اتحادیه بین‌المللی علمای مسلمان؛
  • تأسیس دانشگاه مذاهب اسلامی در تهران؛
  • مدیریت مجله آستان قدس رضوی؛
  • مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم معقول و منقول مشهد؛
  • پیشنهاد برگزاری کنگره هزاره شیخ طوسی در دانشگاه مشهد و نیز تصدی آن در سال ۱۳۴۹ش؛
  • عضویت در انجمن تألیف و ترجمه دانشگاه در سال ۱۳۵۰ش؛
  • عضویت در کمیسیون فرهنگی کنفرانس جهانی اهل‌ بیت(ع)؛
  • عضو هیأت تحریریه نشریه علمی-پژوهشی دانشکده الهیات؛
  • ریاست هیئت مدیره بنیاد پژوهش‌های آستان قدس و نظارت بر فعالیت‌های دو گروه اقتصاد اسلامی و قرآن؛
  • عضویت در هیأت امنای دانشگاه مذاهب اسلامی، مدرسه عالی شهید مطهری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و شورای عالی کتابخانه ملی.

آثار علمی

  • تصحیح و تحقیق دو کتاب المقنع و الهدایة از شیخ صدوق؛
  • تحقیق و ترجمه کتاب الجمل و العقود فی العبادات از شیخ طوسی؛
  • الحج فی السنة (بررسی حج از دیدگاه روایات شیعه و اهل سنت)؛
  • رسالة الشیخین (مکاتبه با شیخ بن باز مفتی عربستان سعودی)؛
  • دراسات و بحوث (مجموعه‌ای دو جلدی که در جلد نخست ۲۳ مقاله و در جلد دوم ۱۵ مقاله درباره‌ی تاریخ اسلام، وحدت اسلامی و منابع اسلامی  تدوین شده است)؛
  • الوحدة الاسلامیة عناصرها و موانعها (تعدادی مقاله عربی درباره وحدت اسلامی)؛
  • گردآوری، تصحیح و انتشار مقالات کنگره شیخ طوسی در سه جلد و نیز کتاب رجال  و فهرست شیخ طوسی از سوی آن کنگره در دو جلد؛
  • تحریر مقالات فراوان در مجلات مکتب اسلام، نشریه دانشکده الهیات، نشریه مشکوه به زبان فارسی و در مجله‌های الارشاد، رسالة القرآن، رسالة الثقلین و  رسالة التقریب به زبان عربی؛
  • سخنرانی‌ها و تحقیقاتی درباره استاد مطهری که در یادنامه‌های ایشان و نیز در کتاب سه گفتار درباره استاد شهید مطهری چاپ شده است؛
  • سخنرانی‌ها و مقالات راجع به وحدت و تقریب که بخشی از آن‌ها در کتاب ندای وحدت چاپ شده است؛
  • مصاحبه‌های فراوان که بخشی از آن‌ها در کتاب پیام وحدت و ویژه‌نامه‌های کنگره وحدت و مجله حوزه و ویژه نامه‌های علامه جعفری و آیت‌الله فلسفی و… چاپ شده است.
  • تقریرات درس اساتیدش در مشهد و قم در فقه و اصول در چند مجلد؛
  • مقالاتی راجع به امام و انقلاب در کتاب امام خمینی و انقلاب اسلامی؛
  • مقدمه و تقریظ بر کتاب‌هایی چند از جمله مقدمه مفصل سلسله کتب رجالیه آیت الله بروجردی که زیر نظر ایشان در مشهد چاپ شده است؛
  • مقدمه الرسائل العشر از شیخ طوسی که از سوی انتشارات جامعه مدرسین قم چاپ گردیده است؛
  • مقدمات تفسیر هدایت، ترجمه جوامع الجامع فرهنگ لغات قرآن، فروغ قرآن، امیر المؤمنین(ع) اسوه وحدت، کلمات قرآن و کتاب رسول الله از شیخ ابو زهره و فهرست  رجال شیخ طوسی و رجال کشی چاپ دانشگاه مشهد به فارسی؛
  • مقدمه کتاب‌های قوارع القرآن، ناصریات، کنز العرفان، بدایة المجتهد، المعجم فی فقه لغة القرآن، نصوص فی علوم القرآن، نصوص فی الاقتصاد الاسلامی.
  • طرح و مشارکت در تألیف کتاب المعجم فی فقه لغة القرآن و سرّ البلاغه.
  • طرح و مشارکت در تألیف نصوص فی الاقتصاد الاسلامی کتاباً و سنة و فقها؛
  • طرح و مشارکت در تألیف کتاب نصوص فی علوم القرآن؛
  • گردآوری احادیث عترت(ع) از طرق اهل سنت؛
  • کلیاتی در تاریخ فقه.

واعظ‌زاده خراسانی برای تدوین کتاب المعجم فی فقه لغة القرآن و سرّ البلاغة موفق شد جایزه کتاب سال را در نوزدهمین دوره انتخاب کتاب سال جمهوری اسلامی دریافت کند. وی همچنین در سال ۱۳۸۱ به‌عنوان استاد نمونه کشوری برگزیده شد. در سال ۱۳۸۲ نیز واعظ‌زاده خراسانی به‌عنوان چهره‌ی ماندگار کشور، برگزیده و مورد تمجید قرار گرفت. وی در بامداد ۲۸ آذر ماه ۱۳۹۵ شمسی دیده از جهان فروبست. روحانی محققی از خاندان واعظ زاده که در راه تفاهم مذهبی کوشید و می‌توان او را چهره‌ی ماندگار تقریب لقب داد. روحش شاد.

 
 

پانوشت‌ها

  • ۱. [^] مجله حوزه، ش۴۱، صص۲۵-۲۷.
  • ۲. [^] چشم و چراغ مرجعیت، صص۲۱۳-۲۱۴.
  • ۳. [^] فصلنامه پژوهش و اطلاع رسانی نهج البلاغه، ش ۴-۵، سال ۱۳۸۲، صص۱۹۲-۱۹۳۳.
  • ۴. [^] همان.

 

مباحثات 


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
سالگشت رحلت حاج شيخ عباس قمى قدس‏ سره (م 1359)
قرآن منسوب به خط امام رضا(ع) در آستان قدس رضوی و تکمله‌های آن|مرتضی کریمی نیا
تجربه ای از زندگی طلبگی در نجف میان سالهای 1344 ـ 1353 ش|رسول جعفریان
«تاریخ نجف» منتشر شد
بيناترين به احوال رجال ايران
اعجاز حسین کَنتوری
ابن حزم و تشيع| حسن انصاری
زیارتگاه امام محمد دور؛ یادمان شیعی کهنی که به دست داعش از بین رفت|احمد خامه یار
روایت علیرضا رحیمیان از معلم راهنما در مکتب تربیتی دو استاد|عبدالحسین طالعی
کاتب نسخۀ رجال کشی کیست؟| سید حسن موسوی بروجردی
سیدمحمدتقی خوانساری (م هفتم ذوالحجه 1371)
معرفی کتاب «مرزبان ایمان و یقین»؛ خاطرات آیت‌الله العظمی حاج سید محمدتقی خوانساری(ره)
تحلیل واقعه غدیر از نظرگاه تاریخ، اخلاق، فرهنگ و رسانه
یادداشت منتشر نشده از محمدباقر بهبودی درباره امام زمان(عج)
درنگي در نهج‌البلاغه |سيدمحسن سيدين
جدیدترین اثر آستان عباسی با موضوع «قرآن و اهل‌بیت(ع)» منتشرشد
معرفی کتاب «علامه مجلسی»، نوشته‌ی حجت‌الاسلام حسن طارمی راد
اهمیت علمی بوعلی |دکتر مهدی محقق
كتاب نامه میرزای شیرازی|مهدی قرقانی
تأثير ابن‌سينا برجنبش‌هاي علمي و عقلي هند سيد اطهر عباس رضوي - بخش دوم - ترجمه سيد مهدي حسيني اسفيدواجاني
تأثير جنبش‌هاي علمي و عقلي هندوستان از ابن‌سينا
بند بند سرگذشتم
معرفی کتاب نهج الایمان
الغارات، کتابی ناب‌وقدیمی در شرح‌ فضائل‌ مولا (ع)
جشنواره سیدعلی خان مدنی در گفتگو با مسئول پژوهشکده ادیب فقه جواهری
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
علی اکبر زمانی نژاد
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
ابوالفضل حافظیان
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
رونمايي از جلد اول کتاب «اطلس تاریخ اسلام»
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top