کد مطلب: 4628
تاریخ درج مطلب: پنج شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۵
بیست و پنج رمضان سالروز رحلت فاضل هندی
ابوالفضل بهاءالدین محمد بن تاج الدین حسن بن محمد اصفهانی معروف به فاضل هندی از عالمان شیعه در قرن۱۱ و ۱۲ق و از شخصیت‌های دوره صفویه است. اثر مشهور او در فقه، کتاب کشف اللثام است.

زندگی نامه

ولادت و وفات

او در سال ۱۰۶۲ق متولد شد[۱] و در روز سه شنبه بیست و پنجم رمضان به سال ۱۱۳۷ق درگذشت و پیکرش در قبرستان تخت فولاد اصفهان دفن شد. مزار او در کنار قبر ملا محمد فضل، معروف بهفاضل نایینی قرار گرفته است که به همین سبب، قبر این دو شخصیت علمی در زبان مردم به نام «فاضلان» شهرت یافته است.[۲]

اسم و لقب

او ملقب به «بهاء الدین» بود و به «فاضل هندی» و «فاضل اصفهانی» نیز شهرت داشته است و گاهی به جهت تالیف کتاب «کشف اللثام»، به «کاشف اللثام» هم نامیده می‌گردد‌.[۳]

ازدواج

فاضل هندی با مادر میرزا کمال الدین احمد بن کمال الدین حسین از سلسله خاندان مجلسی ازدواج کرد و از این رو با علامه مجلسی قرابت دارد.[۴]

فرزندان

تنها پسر فاضل هندی، محمد تقی بود. از جامع دیوان سید نصرالله حائری درباره محمد تقی آمده است:

«خورشید آسمان فضل و دانش و قطب دایره کمال، مولی محمد تقی بن فاضل هندی با سید نصر الله مکاتبه داشته است. وی اشعاری را در فضیلت مولی محمد تقی سروده است و برای وی ارسال داشته و از پسر فاضل هندی جواب خواسته است[۵]
یا أیها المولی التقی الذی   لسانه ما زال یروی الصواب
یا ابن البهائی الذی فضله   کالشمس إذ لا یعتریها سحاب
أهدیت لی رقعة عزّ غدت   فی حسنها تشبه عصر الشباب
فیها شراب رائق قد صفا   و فی رقاع الغیر أضحی سراب

علت اشتهار به فاضل هندی

شیخ محمد در اوایل جوانی به همراه پدرش سفری به هند داشته و پس از آن به فاضل هندی شهرت یافت. گفته شده وی از این عنوان شادمان نبود.[۶]

اساتید

بنابر آنچه از آثار فاضل هندی بدست می‌آید نشان از پرورش یافتن او در محضر اساتید بزرگی بوده اما در این باره چیزی به دست نمی‌آید جز دو نفر:

  • پدرش ملا تاج الدین حسن اصفهانی معروف به ملا تاجا از علمای بنام اصفهان متوفای ۱۰۹۸ق اولین استادش بوده است.
  • علامه مجلسی.[۷]

شاگردان

 
سنگ قبر فاضل هندی
  • احمد بن حسین حلی
  • سید محمد علی کشمیری
  • سید ناصرالدین احمد بن محمد سبزواری
  • میرزا بهاءالدین محمد مختاری
  • میرزا عبدالله افندی
  • ملا اسماعیل خواجویی
  • شیخ محمد جزایری تستری
  • ملا عبدالکریم بن محمدهادی طبسی
  • شیخ علی اکبر بن محمد صالح حسنی لاریجانی
  • شیخ محمد صالح کزازی قمی
  • سید صدرالدین محمد حسینی
  • شیخ محمد تقی اصفهانی معروف به ملا تقیا.[۸]

منزلت علمی

درباره جایگاه و مقام علمی فاضل هندی نقل شده که وی در سن ۱۳ سالگی و قبل از بلوغ، به درجه اجتهاد رسیده و خود در این باره می‌گوید:

«من فارغ از علوم عقلی و نقلی شدم در حالی که سیزده سالگی ام به پایان نرسیده بود و شروع به نوشتن کتابهایم کردم در زمانی که یازده ساله نبودم[۹]

فاضل هندی در ۱۶ سالگی موفق شد شفای بوعلی را تلخیص کند، گرچه این نسخه سوخت و از میان رفت. فاضل در ۲۲ سالگی، بار دیگر به تلخیص شفا پرداخت.[۱۰]
وی از علمای سرشناس اصفهان بود و در زمانی که دو منصب «ملاباشی» و «شیخ الاسلامی» بین علما رواج داشت، وی به «مجتهد» و «صاحب فتوا» مشهور بود...مرجعیت فاضل هندی پس از رحلت مجلسی دوم (۱۱۱۰ ه‍.ق) و درگذشت آقا جمال خوانساری (۱۱۲۵ ه‍.ق) فراگیر شد.[۱۱]
سید جلال الدین آشتیانی درباره مقام علمی فاضل هندی، چنین می‌گوید:
«من در زمان گذشته، عبارتی از شخصی که در اواخر صفویه می‌زیسته است دیدم که چنین نوشته است: در مدرسه، صبی مُراهقی (پسر نزدیک به بلوغ) را دیدم که در مباحث علمی، ماهر و واجد مقام عالی در علوم عصر (روز) بود و آثار نبوغ از ناصیه (پیشانی) او آشکار بود. از نسبش پرسیدم، گفتند: او فرزند ملاتاج و نامش بهاء الدین محمد است[۱۲]

کتابخانه فاضل هندی

تنکابنی در قصص العلماء نقل می‌کند که فاضل هندی در نهایت فقر زندگی می‌کرده و با نوشتن و استنساخ کتب، روزی می‌گذرانده است؛ ازاین رو توانست نسخه‌های منحصر به فردی از آثار پیشینیان را در کتابخانه شخصی‌اش جمع کند.
شماری از کتاب‌هایی که در کتابخانه فاضل هندی وجود داشت، عبارتند از:
الجمل و الانتصار، المزار للشهید، حاشیه علی القواعد، رساله فی جواز السفر، اللوامع و المقدادیات، الغنیه فی العلوم، الشامیات و البحریات لابن فهد حلّی، المسائل الغرویه، شرح نهج المسترشدین، شرح الارشاد لابن المصنف، اجوبه المسائل المختلفه للشیخ علی، مناهج الیقین فی اصول الدین، رساله ایضاح الاشتباه فی اسماء الرواه و اسامی الرجال، مجلی مرآه المنجلی فی علم الکلام، قواعد ابن میثم، فرج بعد الشدّه للتنوخی، ترجمه تورات، الانوار البدریه، نثر اللآلی و تفسیر بلابل القلاقل.[۱۳] [۱۴]

آثار و تألیفات

 
کتاب کشف اللثام

در برخی از آثار فاضل هندی آمده است که وی دارای ۸۰ تألیف بوده و در برخی موارد تا ۱۵۰ کتاب ذکر گردیده که همگی درباره موضوعات مختلف علوم اسلامی است.

  1. کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام.
  2. المناهج السویه فی شرح الروضه البهیه.
  3. منیه الحریص علی فهم شرح التلخیص.
  4. التنصیص علی معانی التّمحیص.
  5. الزهره فی مناسک الحج و العمره.
  6. احاله النظر فی القضاء و القدر.
  7. تفسیر قرآن فاضل هندی.
  8. الزبدة فی اصول الدین.
  9. الحور البریعه فی الاصول الشریعه.
  10. شرح الدره البریعه فی علم اصول الشریعه.
  11. خلاصه المنطق.
  12. الحاشیه علی المواقف.
  13. الاحتیاطات اللازمة
  14. عون اخوان الصفا علی فهم کتاب الشفاء
  15. اثبات الواجب فی اثبات الواجب.
  16. ...[۱۵]

پانویس

  1.  کشف اللثام، ج۱، ص۵.
  2.  کشف اللثام، ج۱، ص۳۹-۴۱.
  3.  کشف اللثام، ج۱، ص۵.
  4.  کشف اللثام، ج۱، ص۱۶.
  5.  کشف اللثام، ج۱، ص۴۱ و ۴۲.
  6. کشف اللثام، ج۱، ص۱۳.
  7.  کشف اللثام، ج۱، ص۱۵و۱۶.
  8.  کشف اللثام، ج۱، ص۱۶-۲۵
  9.  کشف اللثام، ج۱، ص۲۶.
  10. کشف اللثام، ج۱، ص۲۷.
  11.  کشف اللثام، ج۱، ص۲۷.
  12.  کشف اللثام، ج۱، ص۱۴.
  13. کشف اللثام، ج۱، ص۳۶و۳۷.
  14.  رسول جعفریان، کتابخانه شخصی فاضل هندی.
  15.  کشف اللثام، ج۱، ص۴۱-۶۵.
 

منابع

  • اصفهانی، فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۶
  • جعفریان، رسول، کتابخانه شخصی فاضل هندی، آینه پژوهش، مرداد و شهریور ۱۳۷۶ - شماره ۴۵.

ویکی شیعه 


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
دورنمای درونمایۀ صحیفۀ سجادیه
رونمایی از کتاب زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی بروجردی(ره)
🔰 انتشار کتاب احوال، افکار ، آثار علامه شیخ محمّد حسین کاشف الغطاء (م1373)
ضرورت گریزناپذیر اجازه ،شیخ آقابزرگ تهرانی |ترجمه عبدالحسین طالعی
برگى از زندگى سيد جمال الدين اسدآبادى نوشته: علامه شيخ على كاشف الغطاء (م 1306) تصحيح: رضا مختارى
زندگینامه خودنوشت آیة اللـه سیداحمد زنجانی (م ۱۳۹۳ ق)
عظمت مجلسى ره
امام سجاد علیه السلام و بینش صحیح اسلامی از منظر صحیفه سجادیه| دکتر احمد راسم النفیس ترجمه عبدالحسین طالعی
کتاب‌شناسی و نقد «الصحیح من سیره الامام علی علیه‌السلام»| حسین نعیم آبادی
اجازات شیخ نعمة غول العاملی المیسی | محمد سمامی حائری
احضار ارواح
چرا همه اسناد کافی حجت است؟| محمد فایزی
معرفی میراث فقهی رویت هلال
مؤيدات تحريف فهرست نجاشى درباره ابويعلى
بازمانده هایی از میراث کهن حدیثی امامیّه| امین حسین پوری
سیاست استعمار انگلیس در ایرانِ عصر ناصرى و راهبرد میرزای شیرازی در نهضت تحریم تنباکو | به کوشش: محمدصادق ابوالحسنی
استاد سید محمد فرزان به روایت حجة الاسلام آل طه (زید عزه) | محمد جواد شعبانی مفرد
حدیث النوروز في کلام العلّامة ابن فهد الحلّي |رضا المختاری
همایش ”مدرسه کلامی - فقهی شیعه در لکهنو“
تببین جایگاه علمی مرحوم علامه غفران مآب موسس مدرسه علمی شیعه در لکهنو
کتاب شیعه به منزل ۱۳ و ۱۴ رسید + فهرست مطالب
شیخ ابوالقاسم کبیر
مدیر مؤسسه کتابشناسی شیعه، در گفتگوی اختصاصی با شبکه اجتهاد
امام موسی صدر در ساحت علم و سیاست
یادی از آیت‌الله حاج شیخ «علی‌محمد ابن‌العلم» از علمای قرآنی خوزستان
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top