کد مطلب: 3923
تاریخ درج مطلب: شنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۲
اجازه نامه آیت الله سید محمود خوانساری به آیت الله سید هاشم موسوی خوانساری | سید مهدی موسوی
دو تن از رجال بزرگ شیعه خوانسار اما گمنام، آیت الله سید محمود خوانساری (متوفی1315ق) و آیت الله سید هاشم موسوی خوانساری(متوفی 1349ق) هستند که متأسفانه شرح حال دقیقی از حیات آنها موجود نیست اما اخیرا اجازه نامه ای پیدا شد که در آن مرحوم سید محمود به سید هاشم اجازه روایت و اجتهاد می دهد. در این نوشتار پس از ارائه اجمالی از شرح حال هر یک، متن اجازه نامه و تصویر آن خواهد آمد.

مقدمه

دو تن از رجال بزرگ شیعه خوانسار اما گمنام، آیت الله سید محمود خوانساری (متوفی1315ق) و آیت الله سید هاشم موسوی خوانساری(متوفی 1349ق) هستند که متأسفانه شرح حال دقیقی از حیات آنها موجود نیست اما اخیرا اجازه نامه ای پیدا شد که در آن مرحوم سید محمود به سید هاشم اجازه روایت و اجتهاد می دهد. در این نوشتار پس از ارائه اجمالی از شرح حال هر یک، متن اجازه نامه و تصویر آن خواهد آمد.

 

مشخصات اجازه نامه:

این اجازه نامه در تاریخ دوم ماه رجب 1297 ق در 4 صفحه پالتویی در اندازه 11 در 18 نگاشته شده است. و در هر صفحه ای متوسط 15 خط درج شده است.

 

مجیز: سید محمود خوانساری

آقا میرزا محمود فرزند آقا میرعظیم از علما و فقهای برجسته اصفهان و خوانسار بودند وی در نجف از برخی اعلام همچون علامه سید محمد هاشم چهارسوقی بهره گرفت و به مدارج عالیه اجتهاد نائل آمد و پس از آن به اصفهان برگشت و کرسی تدریس برقرار نمود و علمای بزرگی از محضرش بهره می گرفتند. از او کتابهای متعددی در فقه و اصول به یادگار مانده است. فرزندان او عالم جلیل القدر سید صدرالدین میرعظیمی و سید عبدالعظیم و سید میرزا عظیمی هستند. وی در 1315 قمری وفات نمود.[1]

مرحوم علامه چهارسوقی در 1290 در اجازه نامه مندرج در ابتدای رساله غیبۀ میرزا محمود نوشته است:

«فقد وفّقت علی طوائف هذه الرسالۀ الشریفۀ  امعنت نظر فی لطائف تلک المقالۀ المنیفه فوجدتها مملوۀ من التحقیقات الانیقۀ الرقیمۀ والتدقیقات الرّشیقۀ السامیۀ و هی کاشفۀ عن غایۀ الاستعداد مصنفها العالم العامل الفاضل الکامل البارج المجتهد المحقق المدقق عمدۀ الفضلا الکاملین و زبدۀ العلماء العاملین السید المکرم المسعود جناب اخ الشفیق المیرزا محمود الخوانساری ادام الله ایام افاضاته و انعم علی العباد من برکاته و ...»[2]

مرحوم میرزا محمود در اجازه نامه به مرحوم حاج سید هاشم موسوی از برخی از اساتید و سلسه اجازه خود یاد کرده است که در ادامه خواهد آمد.

 

مجاز: سید هاشم موسوی خوانساری

مرحوم حاج سید هاشم فرزند سید آقامیر محمد فرزند آقامیر باقر از سادات موسوی و از نوادگان امامزاده صالح قصیر مدفون در بیدهند خوانسار است. سید هاشم که به زهد و ورع مشهور است در خوانسار به دنیا آمد. اطلاع دقیقی از محل تحصیل او در دست نیست اما به نقل نواده او آیت الله سید مهدی غضفری، او را از شاگردان مرحوم آیت الله سید محمود طباطبایی بروجردی[3] دانسته است.[4] مرحوم سید هاشم برادر زاده و داماد مرحوم حاج میرحسین خوانساری بانیِ بخش هایی از مسجد دوراه خوانسار و واقف موقوفاتی چون دو دکان در خوانسار و نیم دانگ از زمین های روستای سنج شهرستان الیگودرز است.[5] از این رو، او با آیت الله حاج سید محمد موسوی سِنجی(متوفی 1350ق) نواده سید حسین خوانساری نیز هم دوره بوده اند و برخی از معمرین، آن دو را رفیق و هم بحث در بروجرد و اصفهان دانسته اند.[6] محل عبادتش را که سید در آن چله نشینی می کرده و عبادات طولانی انجام  می داده است را مردم روستای سنج مسجد سید هاشم می خواندد. تنها فرزند ذکور ایشان، عالم وارسته و مردمی مرحوم حاج میرزا محمد تقی غضنفری خوانساری است که از وجاهت بسیاری نزد علما برخوردار بود و در شهرستان­های خوانسار، خمین و الیگودرز منشأ خیرات فراوانی بودند. مرحوم سید هاشم در 1349 قمری در خوانسار وفات نمودد و در مقبره خانوادگی در قبرستان معروف به «پیلگوش» و «پا قلعه» به خاک سپرده شد.

آقای سید مهدی ابن الرضا در وصف مرحوم سید هاشم می نویسد: «کان سیّداً جلیلاً حسیباً نسیباً فاضلاً عالماً ورعاً و کان من الموجّهین عند العامّه و من أئمۀ الجماعۀ»[7]

تنها سند شناخته شده از سید هاشم، اجازه نامه ای از آیت الله میرزا محمود خوانساری است که در سال 1297 قمری نگاشته شده است یعنی 52 سال قبل از وفات مرحوم سید هاشم نگاشته شده است از این رو می توان یقین کرد که در اوایل دوران جوانی به اجتهاد تجزی و احتیاط در روایت و ورع و زهد در رفتار موصوف بوده است و ظاهرا محل نگارش این نوشتار حوزه اصفهان بوده است و پس می توان شاهدی به دست آورد که سید هاشم در اصفهان نیز تحصیل کرده است.

 

متن اجازه نامه:

«بسم الله الرحمن الرحیم؛ الحمدلله الذی جعل الاسانید العالیۀ ذریعۀ لإلحاق الخلف بالسلف و اسعد المستعدین لدرک حقایق العلوم الشرعیۀ بادراکها باحسن العادات والشرف والصلوۀ والسلم الاتمّان الاکملان علی من علی عُلی السموات المحاسن و اللطف محمد صلی الله علیه و آله الذین بولایتهم یسکنون اهل الجنان اعلی الغرف.

و بعد فإن الاَخ الشّفیق الرّفیق العامل العدل الثّقی النقی الفطن الحاوی لمرتبتی العلم و العمل السّید السّعید الورع الممجد الآقا سید هاشم بن المرحوم المغفور الآمیر محمد طاب ثراه بعد ما صرف برهۀ من عمره الشّریف فی تحصیل الفقه والاصول و کان محتاطا فی نقل ما عن اهل بیت النبوۀ منقول لما تقرر عنهم من لزوم اتّصال السّند باحدی الطرق المقررۀ فی الدرایۀ فلذا استجاز منّی دام فضله و توفیقه روایۀ ماصح لی روایۀ من مصنفات اصحابنا الاخیار و لما وجدته اهلا للاجازۀ فاجزت له سلّمه الله و ابقاه و من کل سوء و نائبۀ وقاه

ان یروی عنّی جمیع ما اجیز لی روایۀ من الاخبار و الآثار و لاسیّما الکتب الاربعۀ التی علیها المدار فی تلک الاعصار و هی الکافی و الفقیه و التّهذیب و الاستبصار و الثلث المتأخرۀ التی شاعت فی الامصار و هی الوافی والوسائل و بحار الانوار فله سلّمه الله ان یرویها و سایر مصنفات اصحابنا الابرار فی فنون العلوم الشرعیۀ من الاصولیۀ و الفروعیۀ عنی [و] عن جملۀ من مشایخی العظم و اساتیدی الکرام باسانیدهم المذکورۀ فی الاجازات من فاضل بعد فاضل:

فمنهم: الشیخ الاوحد الاسعد الاورع الامجد البحر العلام الفهام المؤید المسدد المحقق المدقق الکامل والبحر الذی لیس له ساحل صاحب التصانیف الکثیرۀ فی الفقه والاصولین استاد العلما الحاج الملاحسینعلی التویسرکانی نوره الله مضجعه ومثواه بطرقه المقررۀ؛

فمنهم: السید السند الاسعد جامع المعقول و المنقول حاوی الفروع و الاصول الزاهد الورع البارع الحاجی سید موسی الهمدانی سلمه الله عن الشیخ المزبور (ره) - (ح) و عن المحقق المدقق العلم الاعلم الاتقی شیخ الطائفۀ فی عصره البدر الباهر الشیخ محمد باقر سلمه الله تعالی عن مشایخه بطرقه المقرره؛

فمنهم السید السند العلامۀ و المدقق المحقق الفهامۀ بدر سماء الفضل و الافضال و شمس فلک المجد و الاقبال صاحب التصانیف الکثیرۀ فی الفنون العقلیۀ و النقلیۀ مرجع الخواص و العوام و ملاذ اهل الاسلام الآقا میرزا محمد هاشم ادام ظله و انار برهانه و اباد عدوانه بمحمد و آله الطاهرین بطریقۀ المقررۀ عن ؟ فی الاجازات عن اساتیده؟ مشایخه الذی لامجال لبسط الکلام فی تمجیدهم و لنذکر ما رقمه بخطه الشریف فی اجازتی من اسانیده الشریف فانه سلمه الله یروی عن والده العلامۀ تاج ارباب العمامه الحاج میرزا زین العابدین طاب ثراه عن مشایخه الاعلام و الفضلاء العظام منهم السید السند رافع لواء الشرع فی الاقطار السید محمد باقر الرشتی صاحب مطالع الانوار طاب الله ثراه باسناده المعروفۀ و منهم السید السعید الفقیه النبیه السید محمد الرضوی المشهدی اعلی الله مقامه باسانیده المقرره و منهک السید الفاضل الصالح العماد الآقا میر محمد حسین الامام الجمعۀ و الجماعۀ باصبهان عطرالله مرقده عن والده العالم العامل الآمیر عبدالباقی عن والده المبرور العلامۀ النحریر الآمیر محمد حسین الکبیر عن مشایخه المعروفین المذکورین فی اجازته الموسومۀ بمناقب الفضلاء و منهم والده المبرور العلامۀ السید ابوالقاسم الموسوی عطرالله مرقده عن والده سید المدقیقین السید حسین بن السید السند الفقیه الآمیر ابوالقاسم الشهیر فی بلده بمیر قدس الله سره عن الفاضل المتبحر محمد صادف التنکابنی عن والده العلم المحقق المدقق المولا محمد الشهیر بالسراب (قه) عن استاد المحقق المدقق مولانا محمد باقر صاحب الذخیرۀ عن الفقیه السید حسین بن السید حیدر الکرکی العاملی عن شیخ الاسلام و المسلمین الشیخ بهاءالدین محمد بن الحسین بن عبدالصمد العاملی رفع الله قدرهم عن والده المزبور عن اعجوبۀ الدهر الشیخ زین الدین بن علی العاملی الشهیر بالشهید الثانی طاب مضجعه بطرقه المقررۀ فی اول معالم الاصول و غیره من الاجازات المعروفۀ(ح)

و عن استاد قدوۀ المحققین و عماد المجتهدین الامیر المؤتمن سیدنا الامیر السید حسن بن علی الحسینی الاصفهانی (قه) عن والده المذکور بالاسانید المزبورۀ (ح) و عن اعجوبۀ الدهر و نادرۀ العصر المحقق المدقق العلم الاعلم الشیخ مرتضی الانصاری عن المحقق النراقی (قه) بطرقه المقررۀ (ح) و عن الشیخ الفقیه النبیه الشیخ مهدی بن المحقق الشخ علی بن الشیخ جعفر النجفی اعلی الله مقامهم (تم).

من مشایخی المحقق المدقق جامع المعقول و المنقول علامۀ العصر المولی محمد الایروانی عن شیخه الاسعد الشیخ مرتضی(قه) بطرقه المقررۀ.

ثم انا اخذ من جنابه سلمه الله ما اخذه و اشتراطه علی مشایخی من الأخذ بمجامع الاحتیاط فی نقل الروایات و العمل بما متیقن لدیه من الاحکام الشرعیۀ مما یقرب تناوله من المدارک. و ان لاینسانی من الدعوات سیّما عقیب الصلوات ثم انه سلّمه الله بعد ما استجاز منی روایته ما اجیز لی روایته و اجزت له ذلک و دون ان اشیر الی انه بالغ مرتبۀ الاجتهاد و ان کان مقیداً بالتجزی و ذلک تصدیق منی لجنابه سلّمه الله.

و حرره احوج المربوبین محمود بن السّید السّعید عبدالعظیم الموسوی طاب ثراه فی ثانی شهر رجب 1297»



[1] سید مهدی ابن الرضا، ضیاء الابصار، ج2، ص471- 476.

[2] ابن الرضا، ضیاء الابصار، ج2، 473.

[3] شرح احوال او بنگرید به: احوال و آثار میرزا محمود بروجردی، کتاب شیعه، ش3، بهار و تابستان 1390، ص72- 84.

[4] سید مهدی غضنفری، جواهر العلوم، ج1، ص204.

[5] ر.ک: سید مهدی موسوی، موقوفه روستای سنج شهرستان الیگودرز و مسجد دوراه خوانسار، مجله وقف میراث جاودان، 1390، ش74.

[6] ر.ک: سید مهدی موسوی، روستای سنج در گذر تاریخ، ص97 و 100؛ برآستان خوبان(شرح حال علمای الیگودرز و ازنا)، ص306. اسناد مهمی از تحصیلات و ارتباطات این دو بزرگوار نزد نواده مرحوم حاج سید محمد سِنجی در الیگودرز موجود است که متأسفانه علیرغم پی گیری های متعدد این جانب، حتی موفق به مشاهده آن اسناد نشدم و پس از وفات صاحب اسناد، آنها به فرزند او منتقل شده است.

[7] سید مهدی ابن الرضا ضیاء الابصار، ج2، ص580.


...
ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
مدیر مؤسسه کتابشناسی شیعه، در گفتگوی اختصاصی با شبکه اجتهاد
امام موسی صدر در ساحت علم و سیاست
یادی از آیت‌الله حاج شیخ «علی‌محمد ابن‌العلم» از علمای قرآنی خوزستان
سید العلماء لکهنوی
حكايت آخوند و ميرزا على اكبر نوقانى
سالگشت ارتحال آیة الله محمد نهاوندی
شخصیت، آثار و زمانه سید مرتضی
"یک قصه از حیات" | رضا مختاری
تطورّات مرجعیت در سده اخیر
دربارۀ کتاب «شرح الرسالة» از سید مرتضی| رضا مختاری
تکملۀ مأخذشناسى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى | هادی ربانی
آيت الله روحاني، نياز امروز و فرداي حوزه هـا | رضا مختاري
پژوهش های در دست انجام
نابغه ای در علوم عقلیه و نقلیه
گُلِ بى خار
علامه سید ناصر حسین هندی
گزیدۀ مهمترین مقالات دربارۀ شیخ بهایی
کتابخانه آیه الله چهارسوقی
گزارشی از کتاب گزیده دانشوران و رجال اصفهان
میرزا صادق مجتهد تبریزی از منظر تراجم نگاران
اعمال خالده و خدمات اجتماعى حضرت آیت الله چهارسوقی
ولايت فقهاى جامع الشرايط
مقدمۀ اصول دین
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
مجموعۀ جباعی
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top