کد مطلب: 6118
تاریخ درج مطلب: پنج شنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۸
🔰 انتشار کتاب احوال، افکار ، آثار علامه شیخ محمّد حسین کاشف الغطاء (م1373)
این کتاب یکصدویکمین عنوان از سلسلهٔ «بزرگان شیعه» است و در آن احوال، افکار ، آثار ، خدمات و فعالیت‌های علمی و فرهنگی یکی از رجال نام‌آور آل‌کاشف‌الغطاء، علامه شیخ محمّد حسین کاشف الغطاء (م1373) بتفصیل بررسی و تبیین شده است.

در سدۀ چهاردهم هجری از نواحی گوناگون به مذهب حق شیعه اثناعشری حملات شدیدی صورت گرفت و در مقابل، عالمان پرتلاش و مخلص و دلسوز شیعه برای دفاع از مذهب گامهای بلندی برداشتند از جمله حضرات آیات سید حسن صدر، سید محسن امین، شیخ محمدجواد بلاغی، شیخ آقا بزرگ تهرانی، سیدعبدالحسین شرف‌الدین، شیخ عبدالحسین امینی، و شیخ محمدحسین کاشف‌الغطاء (قدّس الله سبحانه اسرارهم).

علامه شیخ محمدحسین کاشف‌الغطاء در مقوله‌های گوناگون از ایراد خطابه و سخنرانی در محافل مختلف گرفته تا نوشتن کتاب، مقاله، نقد و ملاقات و مذاکره با علمای بزرگ شیعه و سنی و سفرهای متعدد و شرکت در کنگره‌های بین‌المللی به دفاع جانانه از مذهب پرداخت که همه اینها در کتاب حاضر بتفصیل تبیین شده است. به عنوان مثال اصل الشیعه واصولها یکی از آثار پربرگ و بار کاشف‌الغطاست. اصل الشیعة، در سال 1350ق تألیف شد و از آن زمان تاکنون به هشت زبان زنده دنیا ترجمه و حدود پنجاه بار تجدید چاپ شده است.

مرحوم استاد علی دوانی ضمن گزارش سفر حج خود نظر یکی از علمای اهل سنّت درباره اصل الشیعه را چنین بازگو می‌کند:

در مکه سراغ خانه شیخ زکریا را گرفتیم که استادم آیةاللـه سلطانی سفارش کرده بود و برایش کتاب وافی و دو جعبه گز برده بودم... به اتفاق آقایان مکارم و سبحانی و سنابادی دیدن  او رفتیم در را خودش باز کرد... دیدیم کتابی کوچک در دست، و انگشت در لای آن دارد که می‌رساند مشغول مطالعه آن بوده است... کتاب را کنار  گذاشت. دیدیم اصل الشیعه... من نامه استاد سلطانی و وافی و ... را به او دادم. نامه را گشود و خواند، سپس... گفت: «این کتاب شیخ کاشف‌الغطاء به قدری جذاب است که من پیوسته در دست دارم و آن را می‌خوانم و لذت می‌برم... . همسرم می‌گوید: این چه کتابی است که دست از آن برنمی‌داری؟ می‌روی بالا، می‌آیی پایین انگشتت در لای آن است و پیداست که پیوسته می‌خوانی. او اطلاع ندارد که من این قدر علاقه به کتب شما دارم و کتمان می‌کنم نکند افشا شود و کاری به دستم بدهد...».[1]

دکتر راینر برونر نویسنده آلمانی نیز در کتاب الازهر والشیعة: التقریب الإسلامي في القرن العشرین نقش برجستۀ کاشف‌الغطاء در زمینه تقریب بین‌مذاهب را تبیین کرده است.[2]

***

از سال 1382ش پس از سقوط صدام، رابطه فرهنگی ایران و عراق وارد مرحلۀ جدید شد و به دنبال احیای آثار شهید اول و شهید ثانی در مرکز احیای آثار اسلامی تصمیم گرفته شد آثار شخصیتهایی که در تاریخ و فرهنگ اسلامی نقش برجسته‌ای داشته‌اند و از مصلحین جامعه به حساب می‌آمدند، احیا شود از جمله : علامه بلاغی، علامه سیدعبدالحسین شرف‌الدین، علامه سیدمحسن امین و علامه شیخ محمدحسین آل‌کاشف‌الغطاء.

جناب حجةالاسلام سیدحسن ربانی رئیس سابق دفتر تبلیغات اسلامی اهتمام خاصی به آثار شیخ محمدحسین کاشف‌الغطاء داشتند و دستور دادند در سال 1383ش مسؤول وقت مرکز احیای آثار اسلامی جناب آقای سیدمهدی طباطبائی با بیت علامه کاشف‌الغطاء، وارد گفتگو ومراوده شود، و سپس با همکاری دفتر تبلیغات اسلامی زمینه عکس‌برداری از آثار خطی کاشف‌الغطاء فراهم شد.

این همکاری ادامه داشت تا اینکه در سال 1388ش، به پیشتیبانی و امر حجةالاسلام دکتر احمد واعظی رئیس دفتر تبلیغات اسلامی، تفاهم‌نامه‌ای در 24 صفر 1431بین پژوهشگاه و مکتبة الإمام کاشف‌الغطاء در نجف به امضای فرزند علامه کاشف‌الغطا ء، جناب مستطاب شیخ شریف کاشف‌الغطا و رئیس پژوهشگاه حجةالاسلام مبلّغی رسید.

نیز به منظور برگزاری کنگره بین‌المللی کاشف‌الغطاء دبیرخانۀ کنگره از سال 1388 تا 1392ش به ریاست دکتر عباس صالحی (وزیر کنونی فرهنگ و ارشاد اسلامی) و مرحوم محمدجواد صاحبی، با حضور هیئت علمی کنگره، کار خود را شروع کرد. و دبیرخانه چندین سال پی‌گیر آثار کاشف‌الغطاء و آثار مرتبط با ایشان و خاندان کاشف‌الغطاء بود.

مسؤولان پژوهشگاه در این پانزده سال اعنی سالهای آماده‌سازی آثار کاشف‌الغطاء عبارتند از: حجج اسلام آقایان: محمدتقی سبحانی، احمد مبلغی، حسین توسلی، نجف لک‌زائی و مسؤولین مرکز احیای آثار اسلامی عبارتند از: حجج اسلام شیخ علی‌اوسط ناطقی، مرحوم شوقی شالباف و شیخ‌اکبر‌اسد علیزاده.

نتیجه این همکاری تاکنون تصحیح و نشر آثار کلامی کاشف‌الغطاء در 12 جلد همراه، با دو جلد مدخل و فهارس بود که جمعاً در چهارده جلد  در سال 1439ق/1396ش به همّت پژوهشگاه است. نیز بناست آثار فقهی ایشان در سال 1398ش در 26 جلد منتشر شود که بیشتر مجلدات آن برای اولین بار تصحیح و چاپ می‌شود.

* * *

مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه مفتخر است که از همان سالهای اولیّه سقوط صدام ارتباط تنگاتنگی با مؤسّسات و مراکز فرهنگی عراق خصوصاً نجف اشرف داشته است، که نتیجۀ آن در آثار مؤسسه بخوبی هویدا است و دوفصلنامۀ کتاب شیعه بهترین شاهد در معرفی افکار و آثار حوزۀ علمیه نجف اشرف است.

از سال 1389ش تاکنون چهارده شمارۀ کتاب شیعه منتشر شده و از علامه کاشف‌الغطاء و خاندان ایشان، در تمام شماره‌های آن _ جز شماره‌های ویژه اجازات و سید مرتضی _  مطالب و آثاری به چاپ رسیده:  ش 1،  ص 41-56؛ ش 2، ص 123 -134؛ ش 3، ص 214-221 و ص 246-248؛ ش 4، ص 24-31 و ص 101-111؛  ش 5، ص 175-186؛ ش 6، ص 227؛ ش 11 و 12، ص354-361؛  ش 13 و 14، ص56، 66، 83-90، 175-189.

با عنایت به کثرت اسناد کاشف‌الغطاء تصاویر و اسنادیِ که در کتاب شیعه منتشر شد در کتاب حاضر درج نکردیم.

زندگی علامه کاشف‌الغطاء بقدری پربرگ و بار است که با ایجاز و اختصار هم می‌باید یک جلد قطور به تبیین آن اختصاص یابد و سرگذشت  نیاکان وی و عالمان بزرگ این خاندان در مجلدی جداگانه تدوین شود. از این رو در کتاب حاضر به سرگذشت دیگر بزرگان این خاندان نپرداختیم و إن‌شاءاللـه سبحانه در مجلدی جداگانه سرگذشت آنان نگاشته خواهد شد؛ ولی عجالةً منابعی برای سرگذشت پدر بزرگوار شیخ محمدحسین اعنی شیخ  علی کاشف‌الغطاء، و برادر گرامی ایشان أعنی شیخ احمد کاشف‌الغطاء معرفی می‌شود:

شیخ علی بن محمدرضا کاشف‌الغطا (م 1350ق) صاحب الحصون المنیعة، کتابخانه‌‌ای اعم از کتب خطی و چاپی پایه‌گذاری کرد که هم اکنون درنجف اشرف با عنوان مکتبة الإمام کاشف‌الغطاء العامّة شناخته می‌شود. مفصل‌ترین شرح حال ایشان به سال 1437 در مجلۀ تراثنا شمارۀ 125 و 126، ص 251 - 314 به چاپ رسیده است.

شیخ احمد آل‌کاشف‌الغطاء (م 1344ق) از شاگردان خاص و عضو شورای استفتاء مرحوم سید محمدکاظم یزدی (م 1337ق) و مورد توجه ایشان بود تا جائی که سیّد ایشان و برادرش را وصی خود قرار داد و احتیاطاتش را به شیخ احمد ارجاع می‌داد. شیخ احمد مورد توجه خاص برادرش شیخ محمدحسین بود.

شیخ محمدحسین به جهت علاقه‌ای که به برادرش داشت آثار شیخ احمد را تکمیل و حاشیه و ترجمه کرد.

تاکنون شرح حال مفصل و مستقلی[3] برای شیخ احمد کاشف‌الغطاء نوشته نشده و بیت شیخ محمدحسین در صددند که آثار شیخ احمد را در موسوعه‌ای همراه با سرگذشت ایشان منتشر کنند.

***

کتاب حاضر مشتمل بر دو بخش است: بخش اول: شرح احوال و افکار کاشف‌الغطاء و بخش دوم: کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی تفصیلی کاشف‌الغطاء.

مؤلّف بخش اوّل حجةالاسلام سیدجواد ورعی از فضلای حوزۀ علمیه قم و صاحب تألیفات و مقالات متعدد است.

ایشان از حدود سی سال پیش، راجع به شیخ محمدحسین مطالعه کرده و مشغول جمع‌آوری اسناد و مدارک دربارۀ ایشان بوده است. در بیست و شش سال پیش(1372ش) روزنامه جمهوری اسلامی، به مناسبت چهلمین سال رحلت کاشف‌الغطاء، ویژه‌نامه‌ای با عنوان آوای بیداری در 130 ص، به همت ایشان منتشر کرد.

مؤلّف بخش دوم حجةالاسلام شیخ حبیب عفیفی از دانش‌آموختگان حوزه علمیه قم و از مصححین آثار علمی است و سالها متکفّل شناسائی و معرفی آثار کاشف‌الغطاء بوده است. و روز شمار کاشف‌الغطاء که در اولین پیوست این کتاب به چاپ رسیده گواهی تتبّع جامع ایشان در این است.

کتاب حاضر در اختیار مرکز احیای آثار اسلامی قرار گرفت و مرکز مذکور این دو بخش را با تلخیص و ادغام مطالب، بدون اجازه از مؤلفان کتاب، تعریب که به عنوان مدخل موسوعه کاشف‌الغطاء منتشر شد‌و پس از چاپ مورد اعتراض و نقد مؤلّفان قرار گرفت که چرا درهم ادغام و مندمج و تلخیص شده و مطالب هر بخش مشخص نیست که تألیف چه کسی است. یکی از مؤلفان کتاب طی نامه‌ای به مؤسسه کتاب شناسی شیعه نوشته‌اند:

در مقدمه کتاب ... قسم ثانی و رابع و فصل سوم و پنجم از قسم اول و فصل دوم و سوم از قسم ثالث برگرفته و قسم پنجم که به معرفی آثار و تألیفات کاشف‌الغطاء... در نتیجه بقیه مطالب کتاب به عنوان تألیف جدید معرفی شده است... اولاً ترجمه عربی همان که از حقیر معرفی شده، با دخل و تصرف، تلخیص، حذف و مانند آن همراه است که بر خلاف معمول بوده و رضایت نویسنده به عنوان حداقل کاری که باید انجام شود جلب نشده است. مقدمه و بخش معظم فصل اول... و بخشی از گفتار سومِ فصل چهارم... همراه با تلخیص قسمتهایی از آن و حذف یا اضافه کردن چند تیتر، در عرف اهل قلم این کار چه معنایی دارد؟ مرکز احیاء اگر اثری را قبول ندارد یا نیازمند اصلاح می‌بیند، باید پیشنهاد اصلاح به نویسنده دهد، یا خود مستقلاً اثری را نوشته و استفاده کند. دخل و تصرف در نوشته دیگران بدون اطلاع و رضایت، با اخلاق پژوهش سازگار نیست.



[1]. نقد عمر: زندگانی و خاطرات. علی دوانی، چ دوم با تجدیدنظر و اضافات، دو جلد، تهران رهنمون، 1383ش، ج2، ص210 (چاپ تک جلدی، ص 586)

 

[2]. الأزهر و الشیعة: التقریب الإسلامي في القرن العشرین. راینر برونر، ترجمه از آلمانی به عربی از محمد صفار، چ اول، قاهره، 1438/2017م.

 

[3]. شیخ عبدالمولی الطریحی، رساله‌ای کوتاه در شرح حال شیخ احمد به نام العقد المنضّد في ترجمة الشیخ احمد نوشته که در مجلۀ العرفان با عنوان ترجمة الشیخ احمدکاشف‌الغطاء منتشر شده و اخیراً به سال 1437ق در مجلۀ تراثنا،  ش 127 و 128، ص 423 -473 تجدید چاپ شده است.

 

 

 

فهرست مطالب

 

مقدمه مؤسسه.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 21

بخش اوّل: 
احوال، آثار و اندیشه‌ها  / 25
(تألیف سید جواد ورعی)

مقدمه مؤلف............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 27

فصل یکم:
زندگی ‌نامه / 31

تولد............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 33

نسب شريف................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33

فعالیتهای علمى و استادان.......................................................................................................................................................................................................................................................... 34

آشنايى با فقه اهل‏سنت.............................................................................................................................................................................................................................................................................. 37

شاگردان و دريافت‏كنندگان اجازه............................................................................................................................................................................................................................. 38

سفرهاى علمى، اجتماعى و سياسى.......................................................................................................................................................................................................... 48

از مصر تا پاكستان............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

سفر به قدس............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 50

سفر به ايران............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 52

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 55

فصل دوم:
ابعاد علمی / 57

1. جامعيت......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

از نگاه ديگران................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60

1. علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى............................................................................................................................................................................................................. 60

2. علامه ميرزا محمد على مدرس................................................................................................................................................................................................... 61

3. شيخ محمد صالح كاظمى.................................................................................................................................................................................................................................... 61

4. محمد حسن حرزالدين.................................................................................................................................................................................................................................................... 62

5. ملاعلى خيابانى تبريزى.......................................................................................................................................................................................................................................... 62

6. شيخ جعفر شيخ باقر آل محبوبه................................................................................................................................................................................................. 62

7. سيد هبةالدین شهرستانى................................................................................................................................................................................................................................... 63

8. شهيد قاضى طباطبايى.................................................................................................................................................................................................................................................... 63

9. سيد عبدالعزيز طباطبايى........................................................................................................................................................................................................................................ 64

10. شيخ محمد كاظم شمشاد............................................................................................................................................................................................................................... 64

11. سيد رضى شيرازى (معاصر)....................................................................................................................................................................................................... 65

2. بُعد ادبى........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 65

نقد «تاريخ اللغة العربية»................................................................................................................................................................................................................................................ 67

3. بُعد نويسندگى و سخنورى............................................................................................................................................................................................................................................... 71

4. بُعد كلامى.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 73

دفاع از تشيع.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 78

5. بُعد فلسفى و عرفانى....................................................................................................................................................................................................................................................................... 82

مهارت در علوم ديگر................................................................................................................................................................................................................................................................... 86

6. ویژگیهای ممتاز علمى............................................................................................................................................................................................................................................................. 91

1. عالم به زمان خود................................................................................................................................................................................................................................................................................... 91

2. استقبال از نقد و مناظره......................................................................................................................................................................................................................................................... 92

3. مبارزه با بدعتها و خرافات.......................................................................................................................................................................................................................... 95

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 101

فصل سوم:
شخصیت فقهی / 103

از نگاه ديگران................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

ویژگیهای فقه كاشف الغطاء................................................................................................................................................................................................................................................. 110

1. دفاع از مبانى و احكام شريعت......................................................................................................................................................................................................... 111

2. توانايى فقيه حاذق بر كشف ملاكات احكام................................................................................................................................................ 117

3. توجه به عناصر زمان و مكان در اجتهاد..................................................................................................................................................... 122

4. نگاه اجتماعى در فقه...................................................................................................................................................................................................................................................... 126

ولايت مجتهد عادل......................................................................................................................................................................................................................................................................... 127

5. شجاعت در نقد، حرّيت در رأى........................................................................................................................................................................................................ 133

6. دفاع مستند از فقه اماميه................................................................................................................................................................................................................................. 143

7. نوآورى در تبيين و تقريب مباحث فقهى............................................................................................................................................................. 146

الف) تبيين مباحث فقهى.............................................................................................................................................................................................................................................. 146

ب) تنظيم و تبويب مباحث فقهى.......................................................................................................................................................................................................... 151

8. توجه به روح و باطن احكام...................................................................................................................................................................................................................... 153

9. تفكيك جايگاه عرف از جايگاه شرع............................................................................................................................................................................. 156

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 158

فصل چهارم:
شخصیت‌ اجتماعی و سیاسی / 159

از نگاه ديگران................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 161

مبانى‏انديشه اجتماعى و سياسى............................................................................................................................................................................................................................... 165

يكم: پيوند دين و سياست..................................................................................................................................................................................................................................................... 165

دوم: عدالت، فلسفه حكومت..................................................................................................................................................................................................................................... 167

سوم: حكومت اسلامى، حكومت وارستگان......................................................................................................................................................... 170

اهتمام به مسائل جهان اسلام............................................................................................................................................................................................................................................. 172

يكم: استعمار ريشه مشكلات مسلمانان............................................................................................................................................................................ 172

مذاكره با سفراى انگليس و امريكا.......................................................................................................................................................................................... 177

دوم: فلسطين و صهيونيسم......................................................................................................................................................................................................................................... 179

علل اهتمام كاشف الغطاء به قضيه فلسطين.......................................................................................................................................... 180

1. تاريخى بودن سرزمين فلسطين......................................................................................................................................................................................... 180

2. قدس، امانت خدا..................................................................................................................................................................................................................................................................... 181

3. فلسطين، قلب جهان اسلام.................................................................................................................................................................................................................. 182

4. صهيونيسم، زاده استعمار...................................................................................................................................................................................................................... 183

سوم: آزادى فلسطين و راهكار آن..................................................................................................................................................................................................... 184

1. بيدارى امت اسلامى:.............................................................................................................................................................................................................................................. 184

2. بازگشت به هويت اسلامى:.............................................................................................................................................................................................................. 187

3. بسيج امت اسلامى براى حمايت از فلسطين:......................................................................................................................... 191

4. اتحاد دولتهاى عربى و اسلامى:...................................................................................................................................................................................... 193

5. تحريم فروش اراضى به يهوديان:.............................................................................................................................................................................. 196

6. تأسيس جمعیتها و تشکلها:............................................................................................................................................................................................................ 198

چهارم: وحدت اسلامى، كليد حلّ مشكلات................................................................................................................................................................... 200

مقصود از وحدت اسلامى........................................................................................................................................................................................................................................ 204

راه‌هاى تحقق وحدت اسلامى...................................................................................................................................................................................................................... 206

1. توجه به انفتاح باب اجتهاد و لوازم آن:................................................................................................................................................... 206

2. ارتباط علمى علماى اسلام:............................................................................................................................................................................................................ 207

3. احترام به معتقدات يكديگر:................................................................................................................................................................................................................ 211

4. كنار نهادن مباحث اختلافى:............................................................................................................................................................................................................ 211

5. عبرت‏آموزى از سرنوشت مسلمانان:......................................................................................................................................................... 213

6. تهذيب نفس:........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 214

پنجم: بیماریهای ديگر امت اسلامى................................................................................................................................................................................................ 215

مبارزه با فرقه گرايى........................................................................................................................................................................................................................................................... 216

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 217

فصل پنجم:
شخصیت اخلاقی / 219

از نگاه ديگران................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 221

اخلاق فردى................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 222

1. نظم در زندگى............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 222

2. پركارى، همت و پشتكار....................................................................................................................................................................................................................................... 223

3. تقيد به عبادات و نوافل................................................................................................................................................................................................................................................ 224

4. وارستگى از تقيدات............................................................................................................................................................................................................................................................... 225

5. صفاى نفس و اخلاص در عمل........................................................................................................................................................................................................ 226

6. صراحت لهجه........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 228

7. زهد و تقوا........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 229

اخلاق اجتماعى.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 230

1. تواضع و متانت و احترام به علما............................................................................................................................................................................... 230

2. شجاعت و شهامت در برابر صاحبان قدرت............................................................................................................................... 233

3. حلم و بزرگوارى.................................................................................................................................................................................................................................................................. 238

4. غيرت اسلامى و ملى........................................................................................................................................................................................................................................... 240

5. انعطاف‏پذيرى در امور شخصى............................................................................................................................................................................................ 242

6. صداقت و امانت........................................................................................................................................................................................................................................................................ 243

7. توكل بر خدا........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 243

8. گشاده‏رويى با مردم.................................................................................................................................................................................................................................................... 244

9. روحيه نقدپذيرى..................................................................................................................................................................................................................................................................... 245

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 246

فصل ششم:
حوزه، روحانیت و مرجعیت / 247

نظام آموزشى حوزه........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 249

نهاد مرجعيت.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 254

علل فراگير نشدن مرجعيت شيخ............................................................................................................................................................................................................................... 255

اصلاح منبر خطابه.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 257

پيوند روحانيت با مردم............................................................................................................................................................................................................................................................................... 259

گسترش و وقف كتابخانه................................................................................................................................................................................................................................................................... 260

جمع‏بندى و نتيجه‏گيرى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 261

فصل هفتم:
آثار و تألیفات/ 263

الف) آثار فقهى و اصولى................................................................................................................................................................................................................................................................. 265

1. شرح العروة الوثقى............................................................................................................................................................................................................................................................... 265

2. تعليقة على «تبصرة المتعلمين»................................................................................................................................................................................................. 266

3. «النظر الثاقب في كتاب المكاسب» (تعليقه بر مكاسب)................................................................................... 268

4. «تحرير المجلة».............................................................................................................................................................................................................................................................................. 269

5. حواشى بر «العروة الوثقى»..................................................................................................................................................................................................................... 274

6. حواشى بر «سفينة النجاة»........................................................................................................................................................................................................................... 277

7. رساله «سؤال و جواب»....................................................................................................................................................................................................................................... 280

8. زاد المقلدين (سؤال و جواب)................................................................................................................................................................................................................. 281

9. حواشى بر «مجمع الرسائل»................................................................................................................................................................................................................ 281

10. قلائد الدّرر فى مناسك من حجّ و اعتمر...................................................................................................................................................... 281

11. وجيزة الاحكام................................................................................................................................................................................................................................................................................... 282

12. نقض فتاوى الوهابية................................................................................................................................................................................................................................................ 284

13. الأرض و التربة الحسينية.......................................................................................................................................................................................................................... 285

14. حواشى بر «كفاية الاصول» .......................................................................................................................................................................................................... 288

15. حواشى بر «الفصول الغرويه» اثر شيخ محمد حسين غروى اصفهانى                       288

16. حواشى بر «المدخل الفقهي العام إلى الحقوق المدنیة في بلاد السوريه»                289

ب) آثار فلسفى، كلامى............................................................................................................................................................................................................................................................................. 289

17. الدين و الإسلام (الدعوة الإسلامية).......................................................................................................................................................................... 289

18. أصل الشيعة و أُصولها......................................................................................................................................................................................................................................... 292

19. الآيات البينات فى قمع البدع و الضلالات.................................................................................................................................................. 296

20. المحاورات الريحانيّه (المراجعات الريحانية)................................................................................................................................ 297

21. مبادئ الايمان (الدّروس الدينيه)........................................................................................................................................................................................... 302

22. التوضيح في بيان ما هو الإنجيل و مَن هو المسيح................................................................................................ 303

23. حاشيه بر رساله‏اى در «ربط حادث به قديم»........................................................................................................................... 305

ج) آثار اجتماعى و سياسى....................................................................................................................................................................................................................................................... 306

24. محاورة الإمام‏المصلح الشيخ آل‏كاشف الغطاء مع‏السفيرين البريطانى‏والاميریكي                        306

25. المثل العليا في الإسلام لا في بحمدون............................................................................................................................................................... 307

26. خطابات كاشف الغطاء.......................................................................................................................................................................................................................................... 311

27. في الحكمة و السّياسة........................................................................................................................................................................................................................................... 312

28. نبذة من السّياسة الحسينية..................................................................................................................................................................................................................... 313

29. الفردوس الأعلى....................................................................................................................................................................................................................................................................... 313

30. جنّة المأوى............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 315

31. دائرة المعارف العليا..................................................................................................................................................................................................................................................... 316

32. صحائف الأبرار فى وظائف الاسحار........................................................................................................................................................................ 317

د) آثار تاريخى و ادبی.................................................................................................................................................................................................................................................................... 318

33. المجالس الحسينية............................................................................................................................................................................................................................................................. 318

34. العبقات العنبرية في الطبقات الجعفرية.............................................................................................................................................................. 318

35. عقود حياتى.............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 321

36. خاطرات كاشف الغطاء از سفر جهادى به كوت................................................................................................................ 322

37. مجاورة المشاهد المشرفة....................................................................................................................................................................................................................... 323

فصل هشتم:
وفـــــــات / 325

وفات يا شهادت كاشف الغطاء................................................................................................................................................ 327

پیوست / 333

مصاحبه با تنی چند از شاگردان کاشف‌الغطاء                                          335

1. کاشف‌الغطاء پیک اتحاد و انفاق337

2.آفاق فکری علامه کاشف‌الغطاء347

3. برجستگى كاشف الغطاء در حوزه نجف      357

4. حضور در قدس، قله مواضع كاشف الغطاء                                    362

5. تحرير المجلة گامى بلند در حقوق و فقه مقارن                 366

6. كاشف الغطاء و حوزه نجف.................. 373

7. كاشف الغطاء منادى وحدت.................... 377

8. كاشف الغطاء مرجع و مصلحى بزرگ             386

9. انديشه‌هاى اصلاح طلبانه كاشف الغطاء     391

 

 

 

بخش دوم:
کتاب‌شناسی توصیفی شیخ محمدحسین کاشف الغطاء / 411
(تألیف حبیب عفیفی)

 

مقدمه............................................................................ 413

تبار‌شناسی محمد‌حسین كاشف‌الغطاء................. 413

ولادت.......................................................... 413

موقعیت و زمانه و سلوك عملی........................................... 414

شخصیت علمی........... 414

نخستین سفر خارجی416

بازگشت به نجف.... 417

آغاز مرجعیت دینی417

پاره‌ای از فعالیت‌های عمرانی وی.................................. 417

پاسخ به نامه‌های فرا منطقه‌ای............................................... 418

سفرها...................................................... 418

كاشف‌الغطاء شخصیتی اصلاح‌گر...................................... 418

توسل و اهتمام به وظایف بندگی و نوافل.. 419

اوصاف عمومی نوشته‌های كاشف‌الغطاء420

وفات.............................................................. 421

نام‌های مستعار ...... 421

ضرورت كتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی دست‌نوشت‌های كاشف‌الغطاء                         422

شیوۀ نگارش اثر پیش‌رو422

اهداء............................................................. 425

تشكر و قدردانی........ 426

فصل یكم
كتاب‌ ها و مقاله‌‌ ها

1. الآیات البینات في قمع البدع والضلالات429

• الاجتهاد والحرّیة الفکریة عند الشیعة الإمامیة                             432

2. الأرض والتربة الحسینیّة؟ع؟ ........................................ 433

3. أصل الشیعة وأُصولها437

4. الأُصول اللفظیّة و الأُصول العملیّة..................... 448

5. إلی الاعتدال أیّها االناس (مقاله).............................. 448

6. إلی متی السكوت؟ (مقاله)......................................................... 449

7. إنذارٌ و تحذیرٌ... إلی الأُمّة الإسلامیّة (مقاله)                                  449

• بعض أسرار الحجّ (مقاله)................................................................ 450

• بنو هاشم و بنو أُمیّة و الحسن؟ع؟ و معاویة (مقدمه و مقاله)                                              450

• بیانٌ للمسلمین (مقاله)453

•  بین الهدی و الضلال أو التوحید و الإلحاد (مقاله)              454

• جواب احمد زكی باشا (مقاله).............................................. 455

•  التثبت قبل الحكم (مقاله)..................................................................... 456

8. تحریر المجلّة..... 456

9. ترجمة الإمام محمدالحسین کاشف ‌الغطاء بقلمه (مقاله)                      463

ترجمة الإمام محمّد الحسین كاشف‌الغطاء بقلمه (مقاله)                       463

• التشیع دین أم سیاسة (مقاله).............................................. 464

10. تنقیح أُصول الفقه في مباحث الألفاظ.. 465

11. التوضیح في بیان حال ما هو الإنجیل و من هو المسیح                     468

12. جنّة المأوی...... 471

• حسین؟ع؟ كتاب اللـه التكویني (مقاله)... 485

• حول المشروطة والمستبدة (مقاله)..................... 485

• خرافات البابیة  الآیات البینات.................................... 485

13. الخطب الأربع485

أ) خطبة في جامع المقام في العشار............ 486

ب) خطبة في جامع المنارتین في البصرة487

ج) خطبة في جامع الحلّة الکبیر.............................. 488

د) خطبة النجف الأشرف یوم وفاة النبي؟ص؟ في بیان بعض المنکرات  489

14. خطبة في الصحن الشریف لأمیر‌المؤمنین؟ع؟                 493

• خطبة في یوم میلاد مولانا أمیر‌المؤمنین؟ع؟                                       494

15. خطبة الاتحاد و الاقتصاد............................................................. 494

•  خطبة حسینیة باب السیف في الكرخ  قضیة فلسطین الكبری                                           496

16. خطبة مؤتمر الباکستان................................................................. 496

17. خطبة مؤتمر القدس = الخطبة التاریخیّة498

18. خطبة المسجد الأقصی....................................................................... 500

19. خطبة مسجد براثا502

20. خماسیّات روضة الحزین......................................................... 503

21. دائرة المعارف العلیا504

22. الدروس الدینیّة (مبادئ الإیمان)...................... 516

• الدعوة إلی العربیّة (مقاله)............................................................. 517

23. دعوة المساواة (مقاله).................................................................. 518

24. الدین والإسلام أو الدعوة الإسلامیّة..... 519

25. دیوان الأشعار = الحسن من شعر الحسین                                   533

26. ذخیرة الأنام في ترجمة وجیزة الأحكام536

27. ذكری فاجعة الطفّ بعد 13 قرناً........................ 537

28. رحلة الجهاد... 538

29. الرحلة المصریة539

• ردّ الطبیعیة  الآیات البیّنات................................................... 542

• رسالة في إیمان أبي‌طالب؟ع؟.............................................. 542

30. رسالة في الردّ علی كتاب خیر الزاد.... 542

31. رسالة في العروض543

• رسالة في علم المعاني و البیان والبدیع544

• رسالة محاورة الموحّد والملحد........................................ 544

32. رسالة النشاشیبي في البوتقة أو لمحة في خطبته، كلمة في اللغة العربیّة                              545

33. رسالة الوجیز في أحکام الاجتهاد والتقلید والطهارة                                        548

• رسالة في جواب من سأل عن صحّة خبر عرس القاسم؟ع؟             549

• رسالة في وحدة الوجود أو وحدة الموجود549

34. رسالة في النوروز وأثره ما قبل الإسلام وبعده                550

35. رسالة في النوروز551

36.  رسالة في الجمع بین الأحكام الظاهریّة والواقعیّة                                              551

• رسائل متفرقة في جملة من مشكلات الفقه552

37. الریحانی في میزان النقد أو نظرة في كتابه ملوك العرب                   553

38. زاد المقلدین.... 554

39. السؤال والجواب556

•  الشباب....................................... 558

40.  شرح العروة الوثقی559

• شهادة الإمام الحسین؟ع؟ ................................................................ 566

41. صحائف الأبرار في وظائف الأسحار... 569

42. ضرورت امر به معروف در جهان كنونی (مقاله فارسی)         573

43. طرائف الحكم574

44. العبقات العنبریّة في الطبقات الجعفریّة574

45. العدل أساس الملك579

46. العصریّات و المصریّات................................................................ 579

47. عقود حیاتی..... 581

48. عقیدة الشیعه في الاتفاق (مقاله)................. 592

• علي؟ع؟ فوق العبقریّات (مقاله)................................. 593

49.  عین المیزان594

50. غیبة الإمام المنتظر؟عج؟..................................................... 598

• فجیعة الطف (مقاله)598

51. الفردوس الأعلی599

52. في السیاسة والحكمة.......................................................................... 607

53. قداسة النجف الأشرف و عظمتها (مقاله)610

•  القرآن و بلیغ أثره في فصاحة اللسان.... 611

54. قصیدةٌ في إثبات المبدأ و المعاد وردم لحود الإلحاد                                                611

• قصیدةٌ دینیة................... 613

55. قضیّة فلسطین الكبری...................................................................... 613

56. الكشكول..................... 620

57. الكُنّاشَة.......................... 623

• كیف یتّحد المسلمون؟629

58. ما هو الصالح أو أصلح للعراق (مقاله)629

• مبادئ الإیمان الدروس الدینیة.............................. 630

59. المثل الأعلی علي بن أبي‌طالب؟ع؟ (مقاله)                                630

60. المُثُل العلیا في الإسلام لا في بحمدون631

• المجالس الحسینیّة637

• مجلس في شهادة الإمام أمیر‌المؤمنین؟ع؟ ووفاته (مقاله)                   637

• مجلس في مولد و وفاة الإمام موسی بن جعفر؟عهما؟                                      638

• مجلس في مولد و وفاة الزهرا ؟عها؟........ 639

 61. المحاضرات الدینیّة639

62. المحاورة مع السفیرین.................................................................. 640

63. مراجع الإمامیّة في القرون الغابرة(مقاله)                                     642

64. المراجعات الریحانیّة أو المطالعات و المراجعات أو النقود والردود                 642

• المسائل القندهاریّة650

65. مغني الغواني عن الأغاني................................................... 652

66. مقالة في البدیع في الردّ علی رسالة السیف الصنیع لرقاب منكري علم البدیع      660

67. مقتل الحسین؟ع؟ 660

68. مناسك الحج (بالفارسیّة)....................................................... 661

69. مناسك الحجّ (بالعربیّة)= قلائد الدّرر في مناسك من حجّ واعتمر                     662

70. منتخب الحماسة من الحماسة................................. 663

• منتخب شعراء الأغاني663

• المواكب الحسینیّة663

• موقف الحسین؟ع؟ وأصحابه یوم الطفّ (مقاله)                       665

• المولد النبويّ؟ص؟ = كلمة عن المولد النبويّ؟ص؟ (مقاله)         666

•  مولد النبيّ الكریم وبعثته (مقاله)............................ 666

• المیثاق العربي الوطني667

71. نبذة من السیاسة الحسینیّة................................................ 668

72. النصیحة الغالیة (مقاله)............................................................. 669

73. نظم كشف الأستار670

• نقد تاریخ آداب اللغة العربیّة....................................................... 674

74. نقد كتاب نظام الطلاق في الإسلام ونقد جواب النقد علی هذا الکتاب           677

75. نقد مجلة لغة العرب679

• نقض فتاوی الوهابیّة یا نظرة في فتوی علماء المدینة                                        680

76. نهزة السفر ونزهة السمر.................................................... 684

77. وجیزة الأحكام688

• وجیزة الأحكام الصغری690

• وجیزة الأحكام الكبری691

78. وجیزة فیما یجب علی عامّة المكلّفین من أُصول الدین                           691

فصل دوم:
تعلیقه‌ها و حاشیه‌‌ ها

1. تعلیقه بر أدب الكاتب695

2. تعلیقه بر أمالی الشریف المرتضی؟رح؟ 695

3. تعلیقه بر الرسائل696

4. تعلیقه بر سحر بابل و سجع البلابل............... 696

5. تعلیقه بر سفینة النجاة697

6. تعلیقه  بر شرح الفوائد الحكمیّة............................... 700

7. تعلیقه بر شرح نهج البلاغۀ عبده...................... 700

8. تعلیقه بر عین الحیاة ترجمۀ سفینة النجاة 702

9. تعلیقه بر الفتنة الكبری.......................................................................... 703

10. تعلیقه بر مجلۀ البیان جلد 8 و 9................. 704

11. تعلیقه بر مقالۀ المصلحة في الشریعة الإسلامیّة     704

12. تعلیقه بر مقالههای احمدحامد صراف705

13. تعلیقه بر مقامات الحریريّ............................................... 705

14. تعلیقه بر مكاسب705

15. تعلیقه بر دیوان السیّد محمّد سعید الحبّوبي                                   708

 16. تعلیقه بر رسالة الوجود......................................................... 708

17. تعلیقه بر العرشیّة709

18. حاشیه بر العروة الوثقی............................................................ 709

19. تعلیقه بر كلام سید مرتضی در موضوع معناشناسی «بداء اللـه» منقول در زهر الربیع  712

20. حاشیه بر تبصرة المتعلمین ........................................ 713

21. حاشیه بر حاشیۀ آیةاللـه بروجردی بر مجمع الرسائل                        714

22. حاشیه بر حاشیۀ آیةاللـه بروجردی بر منهج الرشاد                                 714

23. حاشیه بر حاشیۀ سید یزدی بر تبصرة المتعلمین    714

24. تعلیقه بر رسالۀ حدوث العالم .............................. 715

25. تعلیقه بر الروضة البهیّة في شرح اللمعة الدمشقیة                                       716

26. تعلیقه بر ریاض المسائل........................................................ 717

27. تعلیقه بر الفصول في علم الأُصول........... 718

28. تعلیقه بر كفایة الأُصول................................................................ 719

29. تعلیقه بر الكلم الجامعة و الحكم النافعة722

30. تعلیقه بر گوهر شب چراغ ............................................ 726

31. حاشیه بر مجمع الرسائل....................................................... 726

32. حاشیه بر منهج الرشاد................................................................ 727

33. تعلیقه بر الأسفار الأربعة....................................................... 728

34. تعلیقه بر شرح الهدایة الأثیریّة........................... 728

35. تعلیقه بر قوانین الأُصول.......................................................... 729

36. تعلیقه بر المدخل الفقهي العامّ إلی الحقوق المدنیّة في بلاد السوریا            730

37. تعلیقه بر الوجیز في تفسیر القرآن العزیز                                        731

فصل سوم:
تقریظ‌ها و مقدمه‌ها

الف) تقریظها................. 735

ب) مقدمهها....................... 750

فصل چهارم:
اجـــازه‌ها و تأییدها

پیش‌گفتار........................................ 757

الف) اجازه‌ ها................. 760

ب) تأییدها.................................... 781

فصل پنجم:
نامه‌ها و تلگراف‌‌ها /783

پیشگفتار........................................ 785

فصل ششم:
تصحیح‌ها، تنقیح‌ها و استنساخ ها / 825

الف) تصحیح‌ها........ 827

ب) تنقیح........................................... 847

ج) استنساخها........... 848

فصل هفتم
تقریر‌‌ها، تعریب‌ها، تحریر‌ها... / 853

ألف) تقریرها..................... 855

ب) تعریب ‌ها...................... 857

ج) تحریرها............................ 862

د) اعلامیه‌ و پیام‌ها867

هـ) مصاحبهو گفتارها872

فصل هشٮݧݧݧݑم

استفتاءات و یادداشت‌های تملك / 883

الف) استفتاءات......... 885

ب) متفرقات........................... 893

ج) یادداشت‌های تملك904

خاتمه:  آثار منسوب / 911

پیوستها / 915

1. روزشمار زندگی شیخ محمدحسین آل‌کاشف‌الغطاء                                                917

2. عبقریة الإمام کاشف‌الغطاء................................................... 975

3. سخن ناشر تحریر المجله............................................................. 987

4. دلیل موسوعۀ کاشف‌الغطاء................................................ 995

منابع / 997

اسناد و تصاویر/1009

 

 

 


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
اسم اعظم
توحيد آخوند
ثمره‏ آگاهى از فقه اهل ‏سنت
صله امام رضا عليه‏ السلام
شیخ الشریعه | شیخ عبدالحسین حلی / ترجمه عبدالحسین طالعی
شرح حال خودنوشت سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی| دکتر عبدالحسین طالعی
عنايت حضرت معصومه عليه‏السلام
احفاد خاتون ‏آبادی
ماجراى حمله وهابى‏ ها به كربلا
دورنمای درونمایۀ صحیفۀ سجادیه
رونمایی از کتاب زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی بروجردی(ره)
🔰 انتشار کتاب احوال، افکار ، آثار علامه شیخ محمّد حسین کاشف الغطاء (م1373)
ضرورت گریزناپذیر اجازه ،شیخ آقابزرگ تهرانی |ترجمه عبدالحسین طالعی
برگى از زندگى سيد جمال الدين اسدآبادى نوشته: علامه شيخ على كاشف الغطاء (م 1306) تصحيح: رضا مختارى
زندگینامه خودنوشت آیة اللـه سیداحمد زنجانی (م ۱۳۹۳ ق)
عظمت مجلسى ره
امام سجاد علیه السلام و بینش صحیح اسلامی از منظر صحیفه سجادیه| دکتر احمد راسم النفیس ترجمه عبدالحسین طالعی
کتاب‌شناسی و نقد «الصحیح من سیره الامام علی علیه‌السلام»| حسین نعیم آبادی
اجازات شیخ نعمة غول العاملی المیسی | محمد سمامی حائری
احضار ارواح
چرا همه اسناد کافی حجت است؟| محمد فایزی
معرفی میراث فقهی رویت هلال
مؤيدات تحريف فهرست نجاشى درباره ابويعلى
بازمانده هایی از میراث کهن حدیثی امامیّه| امین حسین پوری
سیاست استعمار انگلیس در ایرانِ عصر ناصرى و راهبرد میرزای شیرازی در نهضت تحریم تنباکو | به کوشش: محمدصادق ابوالحسنی
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top