کد مطلب: 4788
تاریخ درج مطلب: پنج شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۵
فهرست خودنوشت میرزا محمد تنکابنی|علی اکبر صفری
این فهرست خود نوشت به قلم میرزا محمد تنکابنی(1302-1234ق) صاحب کتاب مشهور قصص العلماء است

 

فهرست خودنوشت میرزا محمد تنکابنی

این فهرست خود نوشت به قلم میرزا محمد تنکابنی(1302-1234ق)  صاحب کتاب مشهور قصص العلماء است. وی این فهرست را در سی و سه سالگی سال 1267ق نگاشته  و در آن شصت و پنج اثر از آثار خود را  شناسانده است.

تنکابنی فهرست دیگری درکتاب دیگرش؛ تذکرة العلماء - به سال   1269ق، (35 سالگی)  قلم زده افزون بر هفتاد اثر به ترتیب موضوعی در علوم تفسیر و صرفو نحو و منطق و علم خلاف(آداب المناظره)، معانی و بیان وبدیع و اعداد و اوفاق و رمل و جفر و حساب و هیأت و لغت و مصائب حضرت سیدالشهداء علیه السلام و کلام و شرح ادعیه و درایه و رجال و اصول فقه و فقه و موضوع های متفرقهعنوان کتاب با شماری از حواشی  تدوین نشده کتابهای فقه و اصول فقه و رجال و دیگر موضوع های اسلامی برشمرده است. [1]

این عالم فقیه در کتاب قصص العلماء نیزکه در1290ق(56سالگی) نگاشته[2]، نیز به فهرست تالیفات خود پرداخته است. این فهرست به همان ترتیب پیشین است و  شمار آن بیش از صد و نود اثر جز حواشی تدوین نشده بر کتابهای فقه و اصول فقه و رجال و دیگر موضوع های اسلامی است.

یادآوری  می شود علامه تنکابنی کتاب جداگانه ای شرح احوال  و تحصیل و اساتید و اسفار  خود به نام «مذکّر الإخوان» نگاشته (ذریعه ج 4 ص164   و ج20ص 256 و قصص العلماء ص 103) و در آن اثر نیز فهرستی از آثار خود را برشمرده است.

نسخه خطی این اثر در مجموعه ای به شماره بازیابی ۸۳۸-۲۰۱ در کتابخانه ملی نگهداری می شود وهمراه با این فهرست آثاری چون اسرار المصائب و اسرارالوصایا الامام‌علی‌بن‌موسی‌الرضا‌ علیه السلام والدره‌الثمینه وترجمه و شرح خطبه‌البیان و رساله در مطایبات و حکایات‌مضحکه از تنکابنی سمت تحریر یافته است. با بازخوانی این نوع این عالم پرکار در این فهرست  نمایه ای از انواع آثار تالیف شده در زمان محمد شاه قاجار و گوناگونی کتابها بدست داده است. نکته دیگر حواشی و علوم متفرقه در این فهرست است که دورنمای از وضعیت آموزشی آن دوره را ترسیم می کند.

بسم الله الرحمن الرحیم

و الحمدلله که داعی برادران دینی در مدت عمر خودم الی الآن سی و سه سال از عمرم میگذرد قریب به شصت و پنج تالیف نموده ام و بجهت ترغیب مبتدئین و معلمین و محصّلین به تفصیل مؤلفات خود را بیان می نمایم:

اوّل: شرح عوامل جرجانی که مشتمل است بر معنی و ترکیب آن کتاب دوم: حاشیه فارسیه بر الفیه شهید اوّل در واجبات صلاة سوم: شرح ثماناً بعد ما جاوزت الإثنین که در کتاب عوامل ملامحسن مذکور است مشتمل بر ترکیب آن اشعار و معانی آنها پنجم: شرح فارسی بر عوامل ملامحسن که در مدّت هشت روز نوشته ام

ششم: منظومه در علم نحو هفتم شرح صمدیّه و در هر جایی به قدر ضرورت دلیلی اقامه نموده ام و دقائق غریبه ذکر کرده ام و به نحوی که برای مبتدی و منتهی هر دو مفید افتد

هشتم: حاشیه بر سیوطی تا بحث مبتدا و خبر نوشته ام و در سه مجلّد که همه جا با استدلال نوشته شد و تفصیل اقوال و بیان مختار نموده ام.

نهم: حاشیه بر شرح جامی که توجیهات و مفسّر آن کتاب نموده ام و دقائق بسیار ذکر نموده ام و همه تحقیقات آن کتاب از فکر فاتر خودم می باشد و ایرادات بسیار بر آن کتاب و حاشیه عصام و سایر محشّین نموده ام که گویا الی الآن چنان کتابی در نحو کسی ننوشته باشد.

دهم حاشیه بر شرح تصریف ملا سعد

یازدهم شرح بر تصریف زنجانی

دوازدهم منظومه در علم صرف سیزدهم شرح بر آن منظومه که مسائل صرف را با استدلال نوشته ام

چهاردهم شواهد بر آ ن شرح

پانزدهم رساله کنز الأنوار در بیان صیغ مشکله و تراکیب مشکله و احادیث مشکله و نحو آن.

شانزدهم لغة الأضداد که الفاظ لغویه که هریک دو معنی داشته باشند به ضد یکدیگر در آنجا جمع نموده ام

هفدهم منظومه در علم آداب مناظره

هیجدهم منظومه دیگر در علم آداب مناظره

نوزدهم رساله رساله مؤنثات سماعیه از واجبات التأنیث و جایز الوجهین

بیستم فراید در علم قرائت

بیست و یکم رساله هفتاد و دو ملت

بیست و دوم رساله فارسی در علم مربع

بیست و سوم منظومه در علم مربع

بیست و چهارم شرح بر دیباچه شرح شمسیّه

بیست و پنجم منظومه در علم منطق

بیست و ششم حاشیه بر بر رساله کبری و اسم کذاشتم آن را به اغلاط الکبری زیرا شصت و پنج ایراد در آن بر حاشیه سیّد شریف در کدر کتب کبری نموده ام

بیست و هفتم رساله که لفظ کبری برای چه وضع شده؟ آیا مراد همان حروف است یا نقوش یعنی علم مشخص است یا جنس است؟

بیست و هشتم:شرح بر دیباچه مطوّل

بیست و نهم:شواهد مطوّل که مجموع اشعار مطوبل را بیان نموده ام.

سی ام:منظومه علم معانی و و بیان و بدیع

سی و یکم:نظم الفیه شهید در مسائل او را به نظم کشیده ام.

سی و دوم: منظومه در اصول دین.

سی و سوم :شرح بر آن منظومه که مسائل الهیات را با استدلال نوشته ام.

سی و چهارم: منظومه در اصول که دویست بیت است.

 سی و پنجم: منظومه دیگر در اصول مسمّاة ب(أصلیّة الأصول)

 سی و ششم: شرح همان منظومه اصلیّه.

  سی و هفتم: رساله در علم اصول بی نقطه یعنی ترکیب عبایر آن رساله ار حروف بی نقطه می باشد و این از غرائب است و مرثیه ای نیز بی نقطه نوشته ام.

  سی و هشتم: کتاب لسان الصدق در علم اصول که تا بحث اجماع یک مجلّد شده است.

  سی و نهم:رساله در حرمت تعبیه و تشبیه و استدلال بر آن و نقل اقوال

  چهلم: رساله در موضوع له صلاة و اجمالی از مسئله صحیح و اعم

 چهل و یکم: رساله در تمرینی بودن افعال صبی و عبادت او

  چهل و دوم: رساله در حجیّت قرائت قراء سبعه

 چهل و سوم: رساله در وضو گرفتن با آب در ظرف غصبی و ظرف مباح

 چهل و چهارم: رساله در حجیّت کتاب

 چهل و پنجم: کتاب بدایع الأحکام در شرح شرایع الإسلام که الی الآن یازده مجلّد نوشته ام و و هنوز تمام نشده و امید است که خداوند توفیق اتمام آن کرامت فرمایید. 

 چهل و ششم:رساله فارسیه در طهارت و صوم و زکات و خمس و اصول دین.

چهل و هفتم:رساله در صوم فارسیه

چهل و هشتم:رساله در شکیّات فارسیه

چهل و نهم:رساله فارسیه در حیض و نفاس و استحاضه.

پنجاهم:رساله فارسیه در صیغ عقود

پنجاه و یکم:رساله فارسیه در مستحبّات ادعیه ای که حین وضو و نماز باید خوانده شود.

پنجاه و دوم:رساله در خلل واقعه در اثناء غسل

پنجاه و سوم:رساله فارسیه در احکام ذبیحه و شرایط ذبح.

پنجاه و چهارم:شرح بر لغز شیخ بهایی که در اسم صحیفه جمیع مسائل نحو را به بنحو لغز ذکر نموده است.

پنجاه و پنجم:منظومه در قواعد علم رجال.

پنجاه و ششم: رساله در دیات.

پنجاه و هفتم: کتاب اسرار المصائب که به لسان عرفان است در توجیهات اخبار مصیبت امام حسین مثل این که آستین دریدن قاسم چه معنی دارد و هکذا چنان کتابی الی الآن تألیف نشده است و همه آن از فکر فاتر خودم می باشد با عبایر منشیانه

پنجاه و هشتم: رساله در اسرار وصایای حضرت امام رضا علیه السلام در بیان معنی ظاهر شدن ماهیان در آن حضرت و نحو آن.

 پنجاه و نهم:حاشیه بر معالم الاصول.

شصتم:کتاب بحر البکاء که نظم در مصیبت امام حسین علیه السلام است، بحر تقارب است و پنج هزار و پانصد بیت است.

شصت و یکم:زاد المسافرین در مواعظ

شصت و دوم:رساله حل المشاکل در لغاز نحویه و مغالطات منطقیه

شصت و سوم:شرح بر قصیده فرزدق در مدح سید الساجدین

 شصت و چهارم :رساله ای در مطایبات و حکایات مضحکه

 شصت و پنجم: رساله ای در ارث فارسی

و دیگر از نظم و نثر و کتبی که تمام نشده است بسیار و قریب شصت مرثیه در مصیبت امام حسین علیه السلام گفته شد و بر اکثر کتب حواشی غیر مدوّنه نوشته ام چون قوانین و شرح لمعه و مطوّل و شمسیّه و قواعد شهید وه بر هریک حواشی بسیار نوشته ام لیکن هنوز تدوین ننموده ام و منظومه ای  در رمل و منظومه ای در علم حساب و حواشی بر تشریح  الأفلاک و مشکلات الأخبار و و دیوان چون دیوان حافظ در مصیبت امام حسین که هنوز تمام نشده و الحمد لله أوّلاً و آخراً تمّ علی ید مؤلّفه محمد بن سلیمان الطبیب تنکابنی تسویدا هذا تمّت علی ید أقلّ العباد عبدالرحیم الطبیب ابن محمد هادی الکلارستاقي في سنة 1267.    

 

 



[1] تذکرة العلماء، محمد بن سلیمان تنکابنی، (مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1372) ص 229-236

[2] . قصص العلماء، محمد بن سلیمان تنکابنی، (تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1389))


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
تطورّات مرجعیت در سده اخیر
دربارۀ کتاب «شرح الرسالة» از سید مرتضی| رضا مختاری
تکملۀ مأخذشناسى آيت الله‏ ميرزا جواد آقا تهرانى | هادی ربانی
آيت الله روحاني، نياز امروز و فرداي حوزه هـا | رضا مختاري
پژوهش های در دست انجام
نابغه ای در علوم عقلیه و نقلیه
گُلِ بى خار
علامه سید ناصر حسین هندی
گزیدۀ مهمترین مقالات دربارۀ شیخ بهایی
کتابخانه آیه الله چهارسوقی
گزارشی از کتاب گزیده دانشوران و رجال اصفهان
میرزا صادق مجتهد تبریزی از منظر تراجم نگاران
اعمال خالده و خدمات اجتماعى حضرت آیت الله چهارسوقی
ولايت فقهاى جامع الشرايط
مقدمۀ اصول دین
گزارش انتقادی از منابع شرح‌ حال شیخ بهایی
مجموعۀ جباعی
فوائدی پراکنده از شیخ بهایی در آثار سیدنعمةاللـه جزائری
شرح حال آیةاللـه آقاى حاج شيخ آقا بزرگ طهرانى| علامه روضاتی
روضاتی نامه| محمد حسین تسبیحی (رها)
مقدمه بحر المعارف
اتقان و پختگى در نگارش
اساسنامه موسسه کتابشناسی شیعه
کتابیات 1 | محسن صادقی
حدیث نصر
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top