کد مطلب: 4709
تاریخ درج مطلب: چهارشنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۵
کتاب "واقعه عاشورا در منابع کهن"، منتشر شد
چاپ اول کتاب "واقعه عاشورا در منابع کهن" به کوشش گروه سیره نگاری پژوهشکده علوم و معارف حدیث از سوی انتشارات دارالحدیث چاپ و منتشر شد

نگارش و نگاهداشت دانش اهل بیت علیهم السلام و ارائۀ آن در قالب‌ های گوناگون، بخش جدایی‌ ناپذیر از حیات تمدن شیعی است که در برگیرنده و گویای جنبه‌ های اصلی اندیشۀ اسلام شیعه است.

منابع حديثى و تاريخى فراوانى، حادثۀ كربلا را گزارش كرده ‏اند؛ ولى مى ‏توان گفت كه در ميان همۀ آنها، شش منبع، به دليل قدمت، اعتبارنسبى، جامعيت و نيز پيوستگى روايت، از گذشته تا امروز، به گستردگى مورد استناد قرار گرفته ‏اند.

اين منابع عبارت اند از: تاريخ الطبرى، الإرشاد، الفتوح، الملهوف، أمالى الصدوق و مقاتل الطالبيين.

در نگارش کتاب دانش نامه امام حسين علیه السلام†، از اين شش منبع، فراوان بهره گرفته و حتّى متن كامل گزارش ‏هاى اين منابع را در پايان آن كتاب آورده‏ شده است.

اما از آن‏جا كه شايد افرادى نمى ‏توانند و يا نمى ‏خواهند دورۀ شانزده جلدى دانش‏نامۀ ياد شده را تهيه كنند و در عين حال، مايل اند منابع ياد شده را داشته باشند، در كتاب حاضر، متن گزارش ‏هاى منابع شش گانۀ ياد شده از وقايع كربلا، همراه با ترجمه، به صورت كتاب مستقل، در اختيار علاقه ‏مندان قرار داده شده است.

 

توضيح كوتاهى درباره منابع یاد شده، به ترتيبى كه در كتاب آمده‏ است:

۱. گزارش طبرى (م ۳۱۰ ق) در كتاب «تاريخ الطبرى» از واقعۀ عاشورا

تاريخ الطبرى، نوشتۀ ابو جعفر محمّد بن جرير طبرى، يكى از مهم‏ترين منابع تاريخى در تبيين تاريخ اسلام، از جمله واقعۀ عاشوراست. نكتۀ بسيار مهم در گزارش طبرى از اين واقعه، آن است كه برخى از مقتل‏ هاى معتبر و مفقود (مانند: مقتل ابو مِخنَف) را در اختيار پژوهشگران قرار مى ‏دهد و جزئياتى را از حادثۀ كربلا ارائه مى ‏نمايد كه ديگران گزارش نكرده‏ اند و هيچ پژوهشگرى از آنها بى ‏نياز نيست.

نسخۀ مورد استفاده از اين اثر در اين جا، تحقيق محمّد ابوالفضل ابراهيم، چاپ دار المعارف قاهره و ترجمۀ ابوالقاسم پاينده (۱۲۹۰ ـ ۱۳۶۳ ش)، از انتشارات اساطير تهران است.

 

۲. گزارش شيخ مفيد (م ۴۱۳ق) در كتاب «الإرشاد» از واقعۀ عاشورا

هر چند مبناى اصلى گزارش شيخ مفيد هم مانند طبرى، همان كتاب ابو مخنف است، ليكن تفاوت‏ هاى قابل توجّهى در آن وجود دارد.

به طور كلّى، گزارش طبرى (نويسندۀ برجستۀ اهل سنّت) و گزارش شيخ مفيد (نويسندۀ برجستۀ شيعه)، دو منبع كامل و معتبر (و عمدتا متّكى بر گزارش ابو مخنف) از واقعۀ عاشورايند كه خوانندگان را از منابع ديگرى با همين سياق (نظير أنساب الأشراف)، بى ‏نياز مى ‏سازند.

نسخۀ مورد استفاده از اين اثر، تحقيق مؤسسة آل البيت لإحياء التراث، چاپ انتشارات مهر قم، و ترجمۀ سيدهاشم رسولى محلاتى، از انتشارات اسلاميۀ تهران است.

 

۳. گزارش احمد ابن اعثم كوفى (م ۳۱۴ق) در كتاب «الفتوح» از واقعۀ عاشورا

هر چند اين كتاب در رديف منابعى مانند تاريخ الطبرى و الإرشاد مفيد نيست، ليكن يكى از منابع كهن و مهمّ تاريخ عاشورا شمرده مى ‏شود؛ چرا كه گزارش ‏هايى انحصارى دارد و در نگارش ‏هاى پس از آن (بويژه مقتل خوارزمى و الملهوف سيّد ابن طاووس)، بسيار تأثيرگذار بوده است.

نسخۀ مورد استفاده از اين اثر، تحقيق على شيرى، چاپ دار الأضواء بيروت و ترجمۀ آقاى عبدالهادى مسعودى است كه به سفارش پژوهشكدۀ علوم و معارف حديث، انجام گرفته است.

 

۴. گزارش سيّد ابن طاووس (م ۶۶۴ ق) در كتاب «الملهوف» يا «لهوف» از واقعۀ عاشورا

زيبايى و خوش‏دستى متن اين مقتل و شخصيّت مؤلّفش ـ كه به زهد و معنويت، شهرت دارد ـ موجب اقبال جامعۀ شيعى بِدان گرديده است.

نسخۀ اين اثر، تحقيق فارس حسّون تبريزيان (م ۱۴۲۶ق)، چاپ دار الاُسوۀ تهران وترجمۀ ابوالحسن ميرابوطالبى (۱۳۱۱ ـ ۱۳۸۳ ش)، از انتشارات دليل ما در قم است.

 

۵. گزارش شيخ صدوق (م ۳۸۱ق) در كتاب «الأمالى» از واقعۀ عاشورا

صدوق، در اين كتاب، واقعۀ كربلا را ضمن احاديثِ نقل شده از امامان اهل بيت علیهم السلام‰ آورده است. گزارش شيخ صدوق، در عين كوتاه بودن، نكات قابل توجّهى براى پژوهشگران در بردارد.

نسخۀ مورد استفاده، از اين اثر، تحقيق قسم الدراسات الإسلامية لمؤسسة البعثة، چاپ مؤسسة البعثۀ تهران و ترجمۀ محمّدباقر كمره ‏اى (۱۲۸۴ ـ ۱۳۷۴ ش)، از انتشارات اسلاميۀ تهران است.

 

۶. گزارش ابو الفرج اصفهانى (م ۳۵۶ق) در كتاب «مقاتل الطالبيّين» از واقعۀ عاشورا

از جمله دلايل انتخاب اين گزارش، قدمت و اعتبار منبع، مستند بودن گزارش ‏ها و ارائۀ نكاتى نو در عين كوتاهى متن، در بارۀ حوادث عاشوراست.

نسخۀ مورد استفاده از اين اثر، تحقيق سيّد احمد صقر، از انتشارات الشريف الرضى قم و ترجمۀ آقاى بهراد جعفرى از انتشارات جعفرى ‏راد تهران است.

 

نكاتى در بارۀ اين كتاب

در بارۀ اين كتاب، چند نكتۀ ضرورى از سوی مؤلف، يادآورى مى‏ گردد:

۱. برخى از مطالبى كه در اين مقتل‏ ها آمده اند، به دليل اشكال محتوا يا كم ‏فايده بودن، در متن دانش‏نامۀ امام حسين علیه السلام†، مورد استفاده نگرفته يا مورد نقد، واقع شده ‏اند. از اين رو، عرضۀ متن كامل آنها در اين جا، تنها به جهت فوايدى است كه در ارائۀ متن كامل و پيوسته وجود دارد و هرگز به معناى تأييد همۀ مطالب آنها نيست، چنان كه اين آثار، همچون ديگر كتاب‏ هاى تاريخى، گزارش‏ هاى متفاوت و گاه متعارضى از وقايع دارند كه در اين جا تلاشى براى حلّ آنها صورت نگرفته است. البته در متن دانش‏نامۀ پيش‏ گفته، ضمن نقدها و توضيحات، پژوهش‏ هايى گسترده و در خور در اين حوزه‏ ها انجام شده است.

 

۲. ترجمه‏ ها به لحاظ سَبک، متفاوت اند و تلاش شده است براى رعايت امانت، تصرّفى در آنها صورت نگيرد و بجز موارد اندک ـ  كه اِشكال محرزى داشتند و يا افزوده‏ هاى غير ضرور در ميان بود و يا بخشى از متن، ترجمه نشده بود و ترجمه شد-، تغيير خاصى در آنها صورت نگرفته است. ضمنا اسناد رجالى نقل‏ ها و روايات تاريخى، از سوى خود مترجمان، حذف شده است.

 

۳. گاه براى روشن شدن يک نكته يا توضيح در بارۀ شخصى، ناگزير از افزودن نكته ‏اى يا نام كسى در متن شده‏ ايم كه افزوده‏ ها، در بين دو كروشه (قلاّب) آمده ‏اند.

ضمنا از آن‏جا كه در متن و ترجمۀ تاريخ الطبرى به ندرتْ عنوان وجود داشت، با هدف تفكيک مطالب، عناوينى (البته در ميان كروشه) افزوده شد.

۴. از آن جا كه در اين منابع، نام ائمه‰ علیهم السلام بخصوص امام حسين علیه السلام† به فراوانى تكرار شده، گاه از تكرار عبارت‏ هاى تعظيم و تكريم، خوددارى شده است.

۵. به منظور تسهيل دسترسى خواننده به منبع اصلى (در آدرس‏ يابى)، شمارۀ جلد و صفحۀ منابع اصلى، در كنار صفحات درج گرديده و نقطۀ شروع هر صفحه نيز با توپ سياه، نشان داده شده است.

 

کتاب «واقعه عاشورا در منابع کهن» به کوشش گروه سیره نگاری پژوهشکده علوم و معارف حدیث به زبان فارسی - عربی و در ۱۰۳۰ صفحه به نگارش درآمده است و در سال ۱۳۹۵با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.

پژوهشگاه قرآن و حدیث 


ارسال نظر
نام
ایمیل
متن
ارسال
تازه ها
پربازدید
مقالات مربرط
اسم اعظم
توحيد آخوند
ثمره‏ آگاهى از فقه اهل ‏سنت
صله امام رضا عليه‏ السلام
شیخ الشریعه | شیخ عبدالحسین حلی / ترجمه عبدالحسین طالعی
شرح حال خودنوشت سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی| دکتر عبدالحسین طالعی
عنايت حضرت معصومه عليه‏السلام
احفاد خاتون ‏آبادی
ماجراى حمله وهابى‏ ها به كربلا
دورنمای درونمایۀ صحیفۀ سجادیه
رونمایی از کتاب زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی بروجردی(ره)
🔰 انتشار کتاب احوال، افکار ، آثار علامه شیخ محمّد حسین کاشف الغطاء (م1373)
ضرورت گریزناپذیر اجازه ،شیخ آقابزرگ تهرانی |ترجمه عبدالحسین طالعی
برگى از زندگى سيد جمال الدين اسدآبادى نوشته: علامه شيخ على كاشف الغطاء (م 1306) تصحيح: رضا مختارى
زندگینامه خودنوشت آیة اللـه سیداحمد زنجانی (م ۱۳۹۳ ق)
عظمت مجلسى ره
امام سجاد علیه السلام و بینش صحیح اسلامی از منظر صحیفه سجادیه| دکتر احمد راسم النفیس ترجمه عبدالحسین طالعی
کتاب‌شناسی و نقد «الصحیح من سیره الامام علی علیه‌السلام»| حسین نعیم آبادی
اجازات شیخ نعمة غول العاملی المیسی | محمد سمامی حائری
احضار ارواح
چرا همه اسناد کافی حجت است؟| محمد فایزی
معرفی میراث فقهی رویت هلال
مؤيدات تحريف فهرست نجاشى درباره ابويعلى
بازمانده هایی از میراث کهن حدیثی امامیّه| امین حسین پوری
سیاست استعمار انگلیس در ایرانِ عصر ناصرى و راهبرد میرزای شیرازی در نهضت تحریم تنباکو | به کوشش: محمدصادق ابوالحسنی
رضا مختاری
دسترسی به متن کتابهای نرم افزار مکتبه اهل بیت علیهم السلام
عبد الحسین طالعی
جرعه ای از دریا جلد اول| مقالات آیت الله شبیری زنجانی
قربان مخدومی
ترجمه های صحیفۀ سجادیه به زبانهای غیر فارسی / سید امیر حسین اصغری
همایش بزرگداشت علامه سید هبة الدین شهرستانی در دانشگاه کوفه + تکمیلی
اجازه سید حسین موسوی خوانساری به میرزای قمی و تذکر یک اشتباه | محسن صادقی
علی اکبر زمانی نژاد
نامۀ آية‏اللّه‏ العظمى مرعشى نجفى به استاد سعيد نفيسى / عبد الحسین طالعی
یادداشتی به قلم آیت الله خویی درباره تشرف شیخ محمد شوشتری کوفی
آیت الله سید محمد نبوی عالم سرشناس دزفول دعوت حق را لبیک گفت
اسرار الصلاة شهيد ثانى رحمه‏الله | علی اکبر زمانی نژاد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی 31 / از ابوالفضل حافظیان بابلی
احسان الله شكراللهی طالقانی
ابوالفضل حافظیان
بازدید مقام معظم رهبری از غرفه موسسه کتاب شناسی شیعه در نمایشگاه مشکات
مشروع ‏الموسوعة الكبيرة حول‏ التراث المكتوب للشيعة أوالوسيلة إلى تصانيف الشيعة
نامه هایی از و به مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی / به مناسب سالروز درگذشت دکتر شهیدی
سندی منتشر نشده از آیت الله خویی در دفاع ازانقلاب اسلامی مربوط به 48 سال پیش
گزارشی از عملکرد 6 ماهه موسسه کتاب شناسی شیعه
تحقیق و انتشار نهج‌البلاغه از روی کُهَن‌ترین نسخه‌های موجود
به مناسبت در گذشت دکتر محمود فاضل
بزرگترین کتاب‌شناس قرن اخیر +تصاویر
سندی نو یافته به خط مبارک شهید ثانی (ره) درباره خاندان شهید اول و علمای جبل عامل
نمایش فایل های ویدئویی
ابتدای سایت | Back to top